erfgoedobject

Parochiekerk Sint-Niklaas

bouwkundig element
ID: 38169   URI: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/38169

Juridische gevolgen

Beschrijving

Ingeplant in ommuurd en omhaagd kerkhof. De stenen kapelletjes van de ommegang van de Bebloede Kolom, gesticht in 1724, werden in 1933 vervangen door vijf staties in hardsteen door Oscar Sinia.

De eerste vermelding dateert van 1218. Circa 1731 nagenoeg volledig heropgebouwd. In 1898 onder leiding van J. Vandenheuvel (zie herdenkingsteen) gerestaureerd en vergroot met één travee ten westen en toren in neogotische stijl. Volgens oude foto's voorheen een eenvoudig witgekalkt kerkje met driebeukig schip van twee traveeën onder één dak met houten dakruiter op de kruising en verlicht door middel van steekboogvensters. Herstellingen en reconstructies na de oorlogsschade van 1918 en 1940 Het grondplan ontvouwt een pseudobasilicale kruiskerk met een driebeukig schip van drie traveeën met iets uitspringend transept, vierkante westtoren op de zuidwesthoek, koor met rechte afsluiting. Aangebouwde sacristie tegen oostzijde van koor, winterkapel en berging in de zuidoosthoek tussen transept en koor. Kerk opgetrokken uit rode baksteen met verwerking van arduin. Oudste gedeelten uit breuksteen in noordelijke transeptarm en koor kunnen opklimmen tot de eerste helft van de 13de eeuw. In de zuidelijke transeptarm uit de 16de of 17de eeuw is zandsteen gebruikt voor neg- en hoekblokken.

Neogotische westgevel: puntgevel met spitsboogdeur en in bovenste geleding drie smalle spitsboogvensters en roosvenster in geveltop. Rechts van de puntgevel, voor de zuidelijke zijbeuk, vierkante toren van vier geledingen met ingesnoerde naaldspits voorzien van spitsboogvormige openingen en galmgaten, op de hoeken versterkt met versneden steunberen, in de klokkenkamer spaarvelden met spitsboogfries. Zijgevels met per twee gekoppelde smalle spitsboogvensters (volgens oude foto oorspronkelijk steekboogvensters), afgelijnd met muizetand. Transept afgewerkt met puntgevels met vlechtingen en drie spitsboogvensters (oorspronkelijk eveneens steekboogvensters). Zuidelijke transeptarm versierd met metselaarstekens in geglazuurde baksteen (16de of 17de eeuw). Koor grotendeels van breuksteen met twee spitsboogvensters in de zijgevels. In oostmuur van aangebouwde sacristie, reliëf van Oscar Sinia met voorstelling van Bebloede Kolom, als derde statie van een ommegang, geplaatst in 1933. Tegen de gevel van de ten zuiden aangebouwde kapel in 1942 geplaatste calvarie van architect G. Coolens ter herdenking van de oorlogsslachtoffers.

Interieur. Bepleisterd, op de muur boven de scheiboog met het koor beschilderd met Aanbidding van het Lam Gods. Spitsboogvormige scheibogen op zuilen met achtkantige deklijstenbasis. Middenbeuk oorspronkelijk vlak afgedekt en voorzien van jaartal 1731, thans overwelfd met houten spitstongewelf. Sacristie met 18de-eeuws stucplafond.

Mobilair: Schilderijen: boven hoofdaltaar Uitdeling van de Rozenkrans (vierde kwart van de 18de eeuw). Beeldhouwwerk: houten beeld van Sint-Niklaas (18de eeuw ?) en Ecce Homo respectievelijk boven zuidelijk en noordelijk zijaltaar. Hoofdaltaar in gemarmerd en wit en goudgeschilderd hout, daterend van circa 1775. Beschilderde houten zijaltaren van Sint-Niklaas (zuid) en van Onze-Lieve-Vrouw (noord) met merkwaardig gesculpteerde zuilen. Eikenhouten lambrizeringen in koor Kansel door L. Iemandt (Gent) van 1749. Twee eiken biechtstoelen uit de 19de eeuw. Doopkapel met marmeren deuromlijsting en houten afsluiting en doopvont uit de 18de eeuw. In plint van linker zijbeuk verschillende oude grafzerken.

  • Rijksarchief Gent, Legaat Vandenheuvel. nr. 3431.
  • DE POTTER F. - BROECKAERT J., Geschiedenis van de gemeenten in de Provincie Oost-Vlaanderen, reeks I, deel 4, Gent, 1864-70, p. 15-20.
  • Monumenten, merkwaardige gebouwen en landschappen, Stad Deinze.
  • VANDENBUSSCHE - VAN DEN KERKHOVE C., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, Provincie Oost-Vlaanderen, Kanton Deinze, Brussel, 1976, p. 30-31.
  • VAN DEN HEUVEL J., Heiligenverering in het Land van Nevele, in Het Land van Nevele, XIV, 1, 1983, p. 15-18.

Bron     : Bogaert C. & Lanclus K. 1991: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Deinze - Nazareth, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12N3, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Bogaert, Chris, Lanclus, Kathleen
Datum  : 1991


Relaties

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2020: Parochiekerk Sint-Niklaas [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/38169 (Geraadpleegd op 31-05-2020)