erfgoedobject

Hof te Bree-eik en omgeving

bouwkundig / landschappelijk element
ID
39966
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/39966

Juridische gevolgen

  • is aangeduid als beschermd monument Gesloten hoeve Bree-Eik
    Deze bescherming is geldig sinds

  • is aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed Hof te Bree-eik
    Deze vaststelling is geldig sinds

  • is aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed Hoeve Hof te Bree-eik
    Deze vaststelling was geldig van tot

Beschrijving

Zo genaamd naar het sedert de 13de eeuw vermelde Pajottenlandse geslacht Bree-Eik; als hoeve vermeld sedert 1406, en alsdan in het bezit van de familie van Heetvelde, nadien door vererving eigendom van de familie de Mol: in 1680 verworven door L.J. de Pape wordt het goed in 1837 verkocht door diens nakomelingen aan J.B. 't Serstevens, wiens familie het nog bezit. Heden is het een enorme gesloten hoeve met witgekalkte gebouwen van baksteen uit de 18de en 19de eeuw gegroepeerd rondom twee geplaveide binnenplaatsen; belangwekkend omwille van het omvangrijk volume, zeer mooi gelegen te midden van uitgestrekte akkers.

Ten westen, overluifelde rondbooginrijpoort uit midden 18de eeuw, net geprofileerde en geringde omlijsting van arduin bekroond met een gekorniste druiplijst. Links, aanpalend boerenhuis van zeven traveeën met één bouwlaag en zadeldak (kunstleien) met vier houten dakkapellen, opklimmend tot de eerste helft van de 18de eeuw of zelfs 17de eeuw (nog oudere kern?) doch met verbouwingen. Aangepaste rechthoekige vensters met erboven behouden dubbele ontlastingsbogen van een bakstenen rollaag, wijzend op vroegere kruisvensters. Rechthoekige deur met smalle omlijsting van arduin (19de eeuw). Laatste travee ten noorden met twee bouwlagen en een overwelfde kelder.

Op de noordoost- en zuidoostzijde, stalvleugels met zadeldaken (pannen of kunstleien) en wolfseinden in de noordoostvleugel; rechthoekige muuropeningen van arduin (19de eeuw); de zuidoostvleugel vormt de grens tussen beide binnenplaatsen. Langsschuur op de zuidwestzijde onder stomp zadeldak (golfplaten) en met ijzeren gebint, heropgebouwd na brand van de eerste schuur tijdens de Tweede Wereldoorlog; schuurpoort met betonnen latei doch posten van arduin.

Tweede binnenplaats toegankelijk ten zuiden langs een poortgebouw met zadeldak (kunstleien), uit midden 18de eeuw; arduinen rondboogpoort met negblokken, imposten en sluitstenen. Ernaast, in de zuidwestvleugel, éénlaags boerenhuis van zeven traveeën met zadeldak (pannen), in een gevelsteen naast de deur gedateerd 17..(?). Steekboogvensters in omlijstingen met negblokken van arkose; het uiterst rechtse gewijzigd tot deur. Rondboogdeur van arkose voorzien van imposten. Rechthoekige vensters met boven- en onderdorpels van arduin (19de eeuw) in de achtergevel.

Langsschuur ten zuidoosten onder zadeldak (kunstleien) met wolfseinden, uit de 18de eeuw; inrijpoort met vernieuwde latei van baksteen en posten met negblokken van arkose; over de hele lengte van de langsgevel, een bijgebouw onder lessenaarsdak gestut door een reeks stijlen met schoorstukken en ankerbalken (met baksteen dichtgemetseld). Een bakstenen muur bakent de binnenplaats aan de noordzijde af. Alleenstaand bakhuis ten zuiden.

Bron: DE MAEGD C. & VAN AERSCHOT S. 1975: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Vlaams-Brabant, Halle-Vilvoorde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 2n, Gent.
Auteurs: De Maegd, Christiane; Van Aerschot, Suzanne
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Aanvullende informatie

Op de Kabinetskaart van de Ferraris is de site een van de vele ontginningshoeven in het agrarisch gebied ten zuidoosten van Gooik. De hoeve werd omringd door akkers, weilanden, bosperceeltjes en natte graslanden in de vallei van de Bosbeek die ten zuidwesten passeerde. Vlak bij de hoeve lagen een viertal kleine poelen. Een voetweg verbond de hoeve met een wegenkruispunt ten zuiden.

De Atlas der Buurtwegen toont dat het wegennetwerk bij de hoeve verder werd uitgebouwd met zowel ten oosten als ten westen van de hoeve een parallelle weg en een derde voetweg, de Bree-eikweg. In de 19de eeuw domineerden akkers en boomgaarden de omgeving van de hoeve. Naar het einde van de 20ste eeuw werden de meeste boomgaarden omgevormd naar weiland. De parallelweg ten oosten van de hoeve verdween.

Vandaag wordt de hoeve omringd door akkers en weiland zodat het agrarisch karakter van de omgeving nog steeds aanwezig is. Ten noordoosten ligt een kleine boomgaard. Een tweetal poelen bleef bewaard.

  • Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden voor Zijn Koninklijke Hoogheid de Hertog Karel Alexander van Lotharingen, Jozef Jean François de Ferraris, Koninklijke Bibliotheek van België, uitgegeven in 1770-1778, schaal 1:11.520 herleid naar 1:25.000.
  • Atlas van de Buurtwegen, opgesteld naar aanleiding van de wet op de buurtwegen van 10 april 1841, schaal 1:2.500 (overzichtsplannen schaal 1:10.000).
  • Kaart van België, Militair Cartografisch Instituut, uitgegeven in 1928-1950, schaal 1:20.000.
Auteurs: Verdurmen, Inge
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Relaties


Waarnemingen


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Hof te Bree-eik en omgeving [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/39966 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.