Watermolen Cortvrindtmolen of Neerkammolen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Merchtem
Deelgemeente Brussegem
Straat Neerkamstraat
Locatie Neerkamstraat 1, Merchtem (Vlaams-Brabant)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Merchtem (actualisaties: 07-08-2006 - 07-08-2006).
  • Adrescontrole Merchtem (adrescontroles: 17-07-2007 - 17-07-2007).
  • Inventarisatie Merchtem (geografische inventarisatie: 01-01-1975 - 31-12-1975).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Watermolen

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Watermolen Cortvrindtmolen of Neerkammolen met omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 10-03-1994.

is beschermd als monument Watermolen Cortvrindtmolen of Neerkammolen met toebehoren

Deze bescherming is geldig sinds 10-03-1994.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Het huidige gebouw dateert voornamelijk uit de tweede helft van de 19de eeuw, volgens een gevelsteen aan de beekkant uit 1735 (zie inventaris Bouwen door de eeuwen heen)

Historiek

Er is reeds sprake van een molen sinds de 15de eeuw. De molen bevindt zich op een waterloop die reeds in de middeleeuwen gedeeltelijk (met het oog op de inplanting van verschillende molens) kunstmatig werd omgeleid. Op dezelfde beek bevinden zich onder andere ook de Coevoordemolen en de Diepensteynmolen te Londerzeel.

De watermolen werd grondig verbouwd in 1921-1922. Het waterrad werd weggenomen in 1931 en vervangen door een Francisturbine in 1941. De laatste molenaar was Emile Berben (°1924).

Beschrijving

Het betreft een graanmolen, in een bakstenen gebouw, onder zadeldak met S-pannen. Aansluitend op de molen een woonhuis met zelfde dak. Doorbrekingen woonhuis horizontaal afgedekt met versierde I-profielen, zijgevel met rondbogig afgedekte doorbrekingen. X-vormige gesmede ankers over hele lengte gevel. Turbine onder constructie van baksteen en golfplaat. Afzonderlijke toegang + verbinding tussen molen en woonhuis.

Turbine, waarschijnlijk type Francis. Sluis met damwanden in natuursteen en beton, houten borstbalk met 3 tand- en heugelsystemen (2 x lossluis, 1 x maalsluis). Houten sluisdeuren, betonnen brugje tussen I-profielen, krooshek voor maalsluis. In de zijgevel bevindt zich boven de borstbalk nog de oude opening voor nu verdwenen bedieningshefboom van de maalsluis.

Indeling

Gelijkvloers:

  • koppeling turbine - molenstenen via riemen
  • 3 onderijzers op gietijzeren consoles op teerlingen
  • 4 houten meelgoten met rond mondstuk voor het ophangen van zakken: 1 meelgoot correspondeert met haverpletter, 1 meelgoot afgeleid naar builmolen (nu verwijderd)
  • regeling turbine door middel van handwiel
  • weegtoestel type "bascule"
  • kleine zuigerpomp (1 cilinder) eveneens door turbine aangedreven

Zolder 1:

  • maalzolder op lage hoogte: beekhoogte
  • 3 koppels stenen voorzien van 2-takse rijnen, houten steenkisten + toebehoren, ronde steenkistringen
  • houten galg
  • haverpletter, gietijzer, zwak gecanelleerde cilinder
  • bovengedeelte van jakobsladder
  • riemwielen

Zolder 2:

  • Voorraadzolder

Zolder 3:

  • Luiwerk met riemaandrijving

Belang van de molen

Betreft goed bewaard voorbeeld van een graanmolen die naderhand met een turbine werd uitgerust en waarvan de overbrenging door middel van riemen gebeurt. De maalinrichting is volledig bewaard inclusief de haverpletter. Daarenboven maakt de molen deel uit van een uitgebreid waterbouwkundig systeem dat reeds in de middeleeuwen ten behoeve van verschillende nog bestaande molens werd uitgebouwd.

  • Molenecho's, Belgisch Molenbestand, ID. 965, Lieven Denewet.

Bron: Onroerend Erfgoed Vlaams-Brabant, beschermingsdossier DB000038, Watermolen Cortvrindtmolen of Neerkammolen.

Auteurs: De Schepper, Jo

Datum tekst: 1994

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Brussegem

Brussegem (Merchtem)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.