erfgoedobject

Hof Kleinenberg en omgeving

bouwkundig / landschappelijk element
ID
40925
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/40925

Juridische gevolgen

  • is aangeduid als beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Hof Kleinenberg met omgeving
    Deze bescherming is geldig sinds

  • omvat de aanduiding als vastgesteld bouwkundig erfgoed Hof Kleinenberg
    Deze vaststelling is geldig sinds

  • omvat de aanduiding als beschermd monument Hof Kleinenberg
    Deze bescherming is geldig sinds

  • omvat de aanduiding als vastgesteld bouwkundig erfgoed Hof Kleinenberg
    Deze vaststelling was geldig van tot

Beschrijving

Het 'Hof Kleinenberg' is vandaag de enige bewaarde historische hoeve van Sint-Stevens-Woluwe; ze ligt bovendien in één van de schaarse, min of meer landelijk gebleven zones van de gemeente, dicht bij de grens met het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Door haar ligging op een heuvelrug domineert ze de omgeving.

Historiek

De oudste vermelding van de hoeve klimt op tot 1497 bij een rente-overdracht; het hof werd na een brand heropgebouwd in 1651, jaartal dat voortgaande op oude foto’s voorheen vermeld werd in de oostgevel van de woning en in de zuidgevel van de stal. In 1709, bij de overdracht aan Charles Boot, heer van Veltem, Oppem en Sombeke en zijn broer Florent Boot, omvatte de hoeve volgens F. Maes en J. Lauwers "stenen en arduinen huizingen, bedekt met schaliën, alsook een grote schuur, stallen, borreput, 'appaerte retraect camers oft somer quartier' en een boomgaard".

Op de Ferrariskaart van 1771-1777 wordt de hoeve aangeduid als 'c(en)se Kleynenbergh' en bestaat ze uit drie onderscheiden volumes: een langgerekt volume ten oosten een kleiner ten westen en een ruim complex volume ten noorden. Baron J.B. de Spoelberg, rentenier te Brussel, wordt als eigenaar vermeld in 1836.

Op de Poppkaart is de hoeve, in tegenstelling tot de Ferrariskaart, aangeduid als een gesloten geheel; de gesloten structuur moet dus tot stand de gekomen zijn in de loop van het laatste kwart van de 18de en de eerste helft van de 19de eeuw.

Vandaag is de hoeve volledig gerenoveerd en aangepast aan de nieuwe functie als Internationale Montessorischool. Diverse muuropeningen werden nieuw ingebracht of aangepast, maar het algemene volume bleef volledig bewaard.

Beschrijving

De op een heuvelrug gelegen Kleinenberghoeve is een monumentale gesloten hoeve met overluifelde toegangspoort in de zuidwestelijke hoek, gevat tussen woning en stal; de nieuw gekasseide binnenplaats is omgeven door het L-vormige woonhuis ten zuiden, de schuur ten noordoosten en de stallen ten westen. Ten zuiden van het gesloten complex bleef nog een overdekte waterput met pomp bewaard.

De vandaag volledig witgeschilderde gebouwen op zwart geschilderde plint zijn deels opgetrokken uit zandsteen deels uit baksteen en zijn afgedekt door volledig vernieuwde pannen zadeldaken; ook de dakvensters en dakkapellen werden volledig vernieuwd en/of toegevoegd in functie van bijkomende lichtinval voor de inrichting als schoolgebouw.

Eenvoudig poortgebouw met pannen zadeldakje boven een rechthoekige houten poort met houten latei; op de poort zit er een metalen plaatje met opschrift 'Jozef Cornelis/ Kleinebergstr./ St-Stevens-Woluwe/ Brabant'.

De oost- en westvleugels die oorspronkelijk de boerenwoning en stallen omvatten, hebben vandaag overwegend, al dan niet nieuwe, rechthoekige muuropeningen ten dele met houten lateien en deels bewaarde zandstenen omlijstingen; aan binnenplaatszijde bleven enkele rondboogdeurtjes in een zandstenen omlijsting bewaard. De stal (oostvleugel) telt zes traveeën en heeft aan de straatzijde een gesloten karakter, terwijl de boerenwoning ook aan de buitenzijde voorzien is van muuropeningen, rechthoekige of steekbogige. De noordwestelijke gevel van het woonhuis behield een aandak, vlechtingen en schouderstukken.

De tweebeukige schuur telt vijf traveeën en behield haar aandaken, vlechtingen en schouderstukken. Beide kopgevels vertonen diverse lichtgleuven. De rechthoekige muuropeningen zijn overwegend voorzien van houten lateien. In de westzijde zijn nog een houten latei en zandstenen hoekblokken van een gedichte poort zichtbaar.

  • MAES F. en LAUWERS J. 1973: 1000 jaar geschiedenis van Sint-Stevens-Woluwe, Sint-Stevens-Woluwe, 174-177.
  • VERBESSELT J. 1972: Het parochiewezen in Brabant, deel 12, Pittem, 371-373.

Auteurs: Kennes, Hilde
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Aanvullende informatie

Op de Kabinetskaart van de Ferraris ligt de hoeve in de vallei van de Woluwe langs de weg die Sint-Stevens-Woluwe verbond met Hof ten Berg. De hoeve lag op de linkeroever en grensde aan de uitgestrekte kouter ten noordoosten van Brussel. In de vallei lag een aaneenschakeling van vijvers met nat grasland. Bij de hoeve lagen een boomgaard en akkers. Deze situatie bleef grotendeels ongewijzigd tot de jaren 1980 met de verkaveling van de landbouwgrond op de kouters en de aanleg van de R22 in de vallei van de Woluwe.

Vandaag zijn ten noorden en oosten van de hoeve nog akkers bewaard die refereren aan het agrarisch landschap en het voormalig landbouwbedrijf. De voormalige boomgaard ten zuiden van de hoeve werd ingericht als (moes)tuin.

  • Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden voor Zijn Koninklijke Hoogheid de Hertog Karel Alexander van Lotharingen, Jozef Jean François de Ferraris, Koninklijke Bibliotheek van België, uitgegeven in 1770-1778, schaal 1:11.520 herleid naar 1:25.000.
  • Kaart van België, Militair Geografisch Instituut, uitgegeven in 1949-1970, schaal 1:25.000.
Auteurs: Verdurmen, Inge
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Relaties


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Hof Kleinenberg en omgeving [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/40925 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.