erfgoedobject

Dekenij met tuin

bouwkundig / landschappelijk element
ID: 41429   URI: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/41429

Juridische gevolgen

  • is aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed Dekenij
    Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009

  • is deel van de aanduiding als erfgoedlandschap Kouterberg-Kapittelberg
    Deze aanduiding is geldig sinds 19-10-2016

Beschrijving

Stadstuin (circa 50 are) aangelegd aan het einde van de 19de eeuw bij voormalige dekenij van Aarschot; beboste helling geïntegreerd als wandelbos; oude ginkgo naast het huis.

De voormalige dekenij van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel is individueel herkenbaar op de kaart van de baronie Aarschot uit 1775 door J.B. Joris – zowel het hoofdgebouw, dat tegen het klooster van Sint-Niklaasberg aan lag, als de losstaande stal of schuur. In mei 1526 zou ze onderdak hebben geboden aan keizer Karel V, die de begrafenis van zijn vroegere leraar en raadsman Willem van Croÿ kwam bijwonen. In feite logeerde de Keizer bij die gelegenheid niet in de dekenij, maar in de proosdij in de huidige Jan Van Ophemstraat naast de Onze-Lieve-Vrouwkerk, zoals blijkt uit diverse archiefstukken. Het gebouw, een langshuis met twee verdiepingen en zadeldak in traditionele bak- en zandsteenstijl, ziet er nog min of meer 16de-eeuws uit, ondanks diverse verbouwingen en wijzigingen aan de muuropeningen. De voorgevel in baksteenmetselwerk op zandstenen sokkel wordt verlevendigd met speklagen en twee bekronende trapdakvensters met overhoeks topstuk. De zijgevel is voorzien van kleine rechthoekige vensters. De bijbehorende tuin, door Joris voorgesteld met een Andreaskruis, beantwoordt aan de latere percelen 588, 589 en 591. In de Primitieve kadastrale legger van omstreeks 1830 wordt een onderscheid gemaakt tussen een perceel "lustgrond" bij het huis van 4,5 are en een gewone tuin van 13,5 are hogerop de helling van de 'Meulen Berg'. Het gebouw, dat in 1796 zijn functie als dekenij had verloren, was op dat ogenblik eigendom van Pieter Borrens, ambtenaar bij de stedelijke onderstand ("ontfanger der armen").

De bijgebouwen – een aanbouw met een pittoresk torentje met houten daklantaarn in het verlengde van de oude dekenij en een remise met een woonverdieping aan de overzijde van de tuin – werden door het kadaster geregistreerd in respectievelijk 1869 en 1887. Het gaat om bakstenen gebouwen met mansardedaken, oculi en oeils-de-boeuf, en voor die tijd (en de kleinarchitectuur in parken en tuinen) typische cordonlijsten van gesinterde baksteen. De huidige tuin kwam hoogstwaarschijnlijk tot stand aan het einde van de jaren 1880, toen diverse percelen werden samengevoegd. Een bebost perceel op de steile helling van de Molenberg (nummer 579, 38 are groot) werd rond 1900 als wandelbos ingericht. In het bos zijn er nog sporen van terrassen en licht verzonken paden, enkele sierheestermassieven – geel gevlekte aucuba (Aucuba japonica 'Variegata'), laurierkers (Prunus laurocerasus) en hulst (Ilex aquifolium) en een drietal gewone en bruine beuken (Fagus sylvatica, Fagus sylvatica 'Atropunicea'). Het enige opmerkelijke element in het tuingedeelte bij het huis is een gevorkte ginkgo (Ginkgo biloba) met 234 cm stamomtrek. Tot voor kort stond er een tweede, kleiner exemplaar langs de oprit (in 1977 met een stamomtrek van 186 cm).

Merkwaardige boom (opname 16 mei 2001)

  • 1. Ginkgo (Ginkgo biloba) 234 (omtrek gemeten op 150cm hoogte)
  • Kadasterarchief Vlaams-Brabant, Primitieve kadastrale legger [212], percelen 588 en 591; artikel 35.
  • Kerkarchief Aarschot nummer 43 – Bedeboek 1689.
  • OP DE BEECK E. 1982: Aarschot, evolutie van een stadsbeeld, Aarschot, Rotary Club, 164.
  • SCHROEVEN W. (wedersamensteller) 1996: Beschryvinghe der stadt Aerschot door Rumoldus Jacobus Wetz, Aarschot, Hertogelijke Aarschotse Kring voor Heemkunde, 206-207.

Deze tekst is een samenvoeging van volgende twee teksten:

  • DENEEF R. (red.) 2007: Historische tuinen en parken van Vlaanderen. Inventaris Vlaams-Brabant. Hageland - Noordoosten van Vlaams-Brabant. Aarschot, Begijnendijk, Bekkevoort, Boortmeerbeek, Diest , Haacht, Keerbergen, Rotselaar, Scherpenheuvel-Zichem, Tremelo, M&L-cahier 14, Brussel, 39-40.
  • GENICOT L.F., VAN AERSCHOT S., DE CROMBRUGGHE A., SANSEN H. & VANHOVE J. 1971: Inventaris van het cultuurbezit in Vlaanderen, Architectuur, Provincie Brabant, Arrondissement Leuven, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 1, Luik, 20.

Auteurs :  de Crombrugghe, Anne, Deneef, Roger, Genicot, Luc, Sansen, Hadewych, Schroeven, Willy, Van Aerschot, Suzanne, Vanhove, Jacqueline, Wijnant, Jo
Datum  : 2019


Relaties

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Dekenij met tuin [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/41429 (Geraadpleegd op 12-12-2019)