Parochiekerk Sint-Martinus met kerkhof

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Rotselaar
Deelgemeente Wezemaal
Straat Kerkstraat
Locatie Kerkstraat zonder nummer, Rotselaar (Vlaams-Brabant)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Rotselaar (actualisaties: 31-05-2006 - 31-05-2006).
  • Adrescontrole Rotselaar (adrescontroles: 18-07-2007 - 18-07-2007).
  • Inventarisatie Rotselaar (geografische inventarisatie: 01-01-1969 - 31-12-1969).
  • Project beschermingsdatabank 2013-2016 (beschermingen: 01-01-2013 - 30-06-2016).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Parochiekerk Sint-Martinus

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als cultuurhistorisch landschap Parochiekerk Sint-Martinus met kerkhof

Deze bescherming is geldig sinds 19-07-1948.

omvat de bescherming als monument Parochiekerk Sint-Martinus
gelegen te Kerkstraat zonder nummer (Rotselaar)

Deze bescherming is geldig sinds 19-01-1944.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Dorpskern Wezemaal

Deze bescherming is geldig sinds 02-04-1982.

Beschrijving

De grote, mooie gotische kerk beheerst de dorpshuizen, die er in een cirkel rondom geschaard zijn. Het basilicale grondplan voorziet in een zware toren met traptoren aan de noordoostzijde, vijf beuken van drie traveeën, een niet uitspringend transept en een op een vijfzijdige apsis uitlopend koor, geflankeerd door sacristieën.

Koor van ijzerzandsteen, voorzien van uitspringende steunberen die de traveeën ritmeren; eenvoudige lancetvensters (tweede helft 13de eeuw); oorspronkelijk niet overwelfd doch na de brand in 1751 overkluisd met een classicistisch tongewelf met houten bebording; eerste venster aan de noordzijde, aan de binnenkant opgevat als schijnraam. Noordsacristie met kruisribgewelven opgetrokken gelijktijdig met het koor; zuidsacristie uit de 18de eeuw.

Opbouw voortgezet met de zuidtranseptarm waar de sierbanden minder verfijnd zijn dan elders; dubbele rechthoekige travee overkluisd met kruisribgewelven (eerste helft 14de eeuw).

Tijdens de 15de eeuw oprichting van de noorddwarsarm en van het grootste deel der beuken op ronde zuilen: gotische overwelving met tenietlopende profielen; transept van zijn oostelijke en westelijke bogen beroofd sedert de toevoeging van de lagere overkluizing uit de 18de eeuw; oostelijke puntgevel van de beuk opgetrokken uit baksteen (idem). Westelijke uiteinden van de zijbeuken en noordwand pas later voltooid tijdens de 16de eeuw.

De enorme gotische toren behoort tot dezelfde bouwcampagne als de hoofdbeuk (15de eeuw); enig deel dat, op de onderbouw na, samen met zijn massieve steunberen opgetrokken is uit kalkzandsteen; onvoltooide torenspits; hoge arcade naar de beuk toe voorzien van diep uitgewerkte sierbanden; onder het doksaal overwelving uit de 18de eeuw.

Restauratie door R.M. Lemaire (1965).

Mobilair. Gotische Calvarie aan de ingang van hef koor (16de eeuw), gepolychromeerde houtsculptuur in folkloristische stijl (zuidzijbeuk, noordelijk zijaltaar); grote patroonheilige (circa 1800 ?); in de zuidzijbeuk, classicistische doopvont en opnieuw gebruikte gotische hefboom (15de eeuw).

Barokke zijaltaren, marmeren hoofdaltaar, classicistische lambrisering en Louis XV-credenstafel (koor), (18de eeuw), modern metalen altaarblok door R. Bonduel. Achteraan in de beuk, barokafsluiting verfraaid met koperen balusters (1626).

Bron: Genicot L.F., Van Aerschot S., de Crombrugghe A., Sansen H. & Vanhove J. 1971: Inventaris van het cultuurbezit in Vlaanderen, Architectuur, Provincie Brabant, Arrondissement Leuven, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 1, Luik.

Auteurs: Genicot, Luc; Sansen, Hadewych; Van Aerschot, Suzanne; Vanhove, Jacqueline & de Crombrugghe, Anne

Datum tekst: 1971

Aanvullende informatie

Het ommuurde quasi-ronde kerkhof bewaart nog graven en gietijzeren kruisen, uit de 19de en 20ste eeuw. In 1837 werd het niveau van het kerkhof verlaagd.

De kerkhofmuur is een lage heterogene constructie uit verschillende periodes. Hij is opgebouwd uit rechthoekige blokken ijzerzandsteen. Aan de noordwestelijke kant is hij afgedekt met grote platen kalkzandsteen, ook in het zuiden is dit het geval. In het noordelijke en uiterste zuidoostelijke deel is de muur afgedekt met ijzerzandstenen platen. Op de zuidoostelijke hoek is een restant van een laatgotische grafsteen in kalkzandsteen hergebruikt als deksteen. Ook de dorpel van de zuidelijke doorgang naar de pastorie is een hergebruikte grafsteen.

  • MINNEN B.(ed.) 2011: Den heyligen sant al in Brabant, De Sint-Martinuskerk van Wezemaal en de cultus van Sint-Job 1000-2000, deel 2, 103-109.
  • Centrale Archeologische Inventaris, CAI ID 3312 Sint-Martinuskerk.

Daemen, Caroline (25-04-2016 )

Relaties

maakt deel uit van Dorpskern Wezemaal

Aarschotsesteenweg, Holsbeeksebaan, Kerkstraat, Langestraat, Rigessel, Sint-Jobsweg, Steenweg op Nieuwrode...

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.