Classicistische portiek Vicus Artium

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Leuven
Deelgemeente Leuven
Straat Leopold Vanderkelenstraat
Locatie Leopold Vanderkelenstraat 28, Leuven (Vlaams-Brabant)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Aanvulling grote complexen Leuven (geografische herinventarisatie: 01-01-2010 - 31-12-2011).
  • Actualisatie Leuven (actualisaties: 25-09-2006 - 25-09-2006).
  • Adrescontrole Leuven (adrescontroles: 17-07-2007 - 17-07-2007).
  • Inventarisatie Leuven (geografische inventarisatie: 01-01-1969 - 31-12-1969).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Classicistische portiek Vicus Artium

Deze bescherming is geldig sinds 26-11-1942.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Universiteitsgebouw Vicus Artium

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is deel van de vaststelling als bouwkundig erfgoed Museumsite Leuven

Deze vaststelling is geldig sinds 09-11-2011.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

De classicistische portiek aan de Leopold Vanderkelenstraat is het laatste overblijfsel van het vroegere gebouw van de artesfaculteit, de Vicus Artium. De artesfaculteit werd samen met de universiteit opgericht in 1425. De artes of zeven vrije kunsten vormden het basisprogramma van de universitaire opleiding, af te leggen vooraleer men de studies geneeskunde, de beide rechten, filosofie of theologie kon aanvatten. In de Vicus Artium werden de gemeenschappelijke vakken van de artesopleiding gedoceerd. De overige vakken werden elk gelijktijdig gedoceerd in de vier pedagogieën van het Kasteel, het Varken, de Lelie en de Valk.

Het faculteitsgebouw werd vernieuwd in de tweede helft van de 18de eeuw, na de hervorming van het onderwijsprogramma van de artesfaculteit door koninklijk commissaris P.F. de Nény in 1755-1772. Onder meer werd toen het onderwijs in de experimentele fysica toegevoegd aan het curriculum, wat de bouw van een laboratorium en auditorium vereiste. De zuilenportiek aan de L. Vanderkelenstraat dateert uit deze periode; ze werd gebouwd in 1766 door Laurent-Benoît Dewez. In de portiek werd de winnaar of 'primus' van de wedstrijd tussen de vier pedagogieën afgeroepen. Na de afschaffing van de universiteit in 1797 boden de gebouwen van de Vicus Artium vanaf 1830 onderdak aan de rechtbank van eerste aanleg. Na de verwoesting van de Eerste Wereldoorlog werd de portiek als laatste overblijfsel van de oude artesfaculteit het toegangsportaal van de stedelijke bibliotheek, gebouwd in 1937 door de architecten Jacques en Paul Stevens. Het bibliotheekgebouw werd op zijn beurt afgebroken voor de bouw (2004-2009) van het stedelijke museum M, waarvan de portiek wederom de hoofdtoegang is.

De in blauwe hardsteen opgetrokken portiek telt zes Toscaanse zuilen op een podium, bekroond door een hoofdgestel met een onversierd fries en een driehoekig fronton. Het kalkzandstenen timpaan van het fronton draagt een cartouche met een opschrift verwijzend naar de vroegere stedelijke bibliotheek. De muur achter de zuilenrij wordt links afgeboord door een Toscaanse pilaster, de centrale doorgang heeft een hardstenen lijst met oren en sluitsteen. Op de achterzijde van de sokkel van de zuil links van de middengang herinnert een inscriptie (R. P. COMES DE OBENZL) aan de eerste steenlegging van de nieuwbouw van de Vicus Artium door minister Obenzl, op 19 augustus 1766. In de gedichte doorgang rechts (hardstenen lijst met oren en sluitsteen) herinnert een gedenkplaat aan de vroegere artesfaculteit en rechtbank. Rechts van de portiek staat de sculptuur 'De menselijke krachtinspanning' (1937) van Oscar De Clerck, naar hier verplaatst na de ontruiming van de binnentuin tussen academie en bibliotheek voor de bouw van het nieuwe museumgebouw.

  • ROEGIERS J. 1976: Plannen voor de nieuwbouw van de Vicus artium, in: 550 jaar universiteit Leuven, tentoonstellingscatalogus, Leuven: 181-182.
  • X, Van Vicus Artium tot nieuwbouw. 550 jaar faculteitsgeschiedenis, tentoonstellingscatalogus, Leuven 1975.

Bron: V. DEBONNE 2011: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Vlaams-Brabant, gemeente Leuven, Aanvulling grote complexen, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen, onuitg. werkdocumenten.

Auteurs: Debonne, Vincent

Datum tekst: 2011

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Museumsite Leuven

Leopold Vanderkelenstraat 28, Leopold Vanderkelenstraat 30, Savoyestraat 10, Savoyestraat 6, Savoyestraat...

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.