Traditioneel hoekhuis

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Antwerpen
Straat Minderbroedersrui
Locatie Minderbroedersrui 74, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Antwerpen (actualisaties: 05-01-2006 - 05-01-2007).
  • Adrescontrole Antwerpen (adrescontroles: 23-07-2007 - 23-07-2007).
  • Herinventarisatie stad Antwerpen (geografische herinventarisatie: 10-02-2010 - 31-12-2018).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Hoekhuis

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

omvat de bescherming als monument Traditioneel hoekhuis: bovengevels en daken
gelegen te Minderbroedersrui 74 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 02-09-1976.

Beschrijving

Traditioneel hoekpand van Minderbroedersrui, Wijngaardbrug en Grote Goddaard, dat uit de eerste helft van de 17de eeuw dateert. Het gebouw met dubbele trapgevel werd in 1923-1924 ingrijpend gerestaureerd onder leiding van de architecten Léon Stynen en Victor Gorlé (gevelinscriptie), met een premie van de Stad Antwerpen. Opdrachtgever was de société anonyme Comptoirs Vander Elst, een keten van tabakswinkels verbonden aan de tabaksfabriek Vander Elst Frères, producent van het populaire, in 1923 gelanceerde sigarettenmerk Belga. De restauratie met winkelinrichting behoort tot de vroegste realisaties van Léon Stynen, die tijdens het interbellum meerdere winkels van de Comptoirs Vander Elst zou ontworpen, onder meer op het De Brouckèreplein te Brussel in 1925.

Met een gevelbreedte van drie bij zes bij drie traveeën, omvat het hoekpand drie bouwlagen onder twee parallele zadeldaken (nok loodrecht op de Wijngaardbrug, leien). Het gebouw is opgetrokken in traditionele bak- en zandsteenstijl, met speklagen, wigvormige ontlastingsstenen, kwartholle negblokken, doorlopende waterlijsten, steigergaten en kwartholle daklijsten, verankerd door midden smeedijzeren muurankers. De registers van kruiskozijnen zijn voorzien van geprofileerde druiplijsten en houten schrijnwerk met glas in lood. Bij de restauratie van 1923-1924 werd het bak- en zandsteenparement van de bovenbouw ontpleisterd en hersteld, met aanvulling en vervanging van de zandstenen onderdelen door Euvillesteen. Tot dan was een gedeelte van de oorspronkelijke kruiskozijnen nog bewaard. Het getrapte dakvenster in de middenas van de westgevel zijde Grote Goddaard, werd symmetrisch gereconstrueerd boven de oostgevel zijde Minderbroedersrui. Aan de Wijngaardbrug: dubbele trapgevel van zeven treden met overhoeks topstuk. Registers van gekoppelde kruiskozijnen op de twee bovenverdiepingen. Tweeledige geveltoppen, geopend door een drielicht met rondbogig middenluik, de imposten en sluitsteen in diamantkopvorm, tussen rechthoekige zijluiken met druiplijst; rechthoekig luik erboven. Aan Minderbroedersrui en Grote Goddaard: regelmatige ordonnantie van kruiskozijnen, de bredere middentravee zijde Minderbroedersrui geaccentueerd door drielichtskozijnen. Het getrapte dakvenster van vijf treden met schouderstukken en overhoeks topstuk, wordt geopend door een kruiskozijn.

In plaats van de klassieke winkelpui met wortelmotieven uit de late 19de eeuw, ontwierpen Léon Stynen en Victor Gorlé een neotraditionele pui met discrete art-deco-inslag, grotendeels uit witte natuursteen, verwerkt met baksteen aan Wijngaardbrug en Grote Goddaard. Deze bestaat uit rechthoekige vitrines, rondboogportalen met waterlijst en kozijnen. De casementen van de fries droegen oorspronkelijk de firmanaam “VANDER ELST”; een neobarokke cartouche bekroonde de pui zijde Minderbroedersrui, twee art-deco-cartouches met bloemenkrans flankeren het kruiskozijn met smeedijzeren traliewerk zijde Wijngaardbrug. Van de winkel- en privé-deuren inclusief bovenlichten is het schrijnwerk bewaard; de kleurrijke glas-in-lood-bovenlichten van de vitrines zijn verdwenen.

Een bronzen gedenkplaat herinnert aan de schilder Albrecht Dürer (1471-1528), die in 1520-1521 te Antwerpen verbleef bij de koopman-zeepzieder Joost Planckfelt (Blanckwalt) in het huis “Vendelenborch”, destijds gelegen aan de Wolstraat 19. Deze plaat met tweetalig opschrift (Nederlands-Duits) werd in 1971 ter gelegenheid van het 500ste geboortejaar van Dürer aangeboden door zijn geboortestad Nürnberg.

Volgens de restauratieplannen uit 1923, kreeg het pand een volledig nieuwe indeling, waarvan het programma bestond uit een winkel met woonst onder het dak, en een bovenwoning die de eerste en tweede verdieping besloeg. De winkel met keuken besloeg de begane grond; een privé-portaal en afzonderlijk trappenhuis zijde Grote Goddaard ontsloot de winkelwoonst die uit drie vertrekken bestond. De bovenwoning, ontsloten door een inkom- en traphal zijde Minderbroedersrui, omvatte een woonkamer, spreekkamer, vestiaire en keuken op het eerste, drie slaapkamers en een badkamer op het tweede niveau.

  • Stadsarchief Antwerpen, bouwdossier 1923#16284; Audio Visueel Archief, foto FOTO-OF#6632.

Bron: -

Auteurs: Braeken, Jo

Datum tekst: 2017

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Minderbroedersrui

Minderbroedersrui (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.