Watermolen Zwalmmolen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Alternatieve naam Ten Bergemolen
Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Zwalm
Deelgemeente Munkzwalm
Straat Rekegemstraat
Locatie Rekegemstraat 29, Zwalm (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Zwalm (adrescontroles: 05-05-2008 - 05-05-2008).
  • Inventarisatie Zwalm (geografische inventarisatie: 01-06-1999 - 31-05-2000).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Watermolen Zwalmmolen

Deze bescherming is geldig sinds 07-03-1994.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Zwalmmolen of Ten Bergemolen

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is deel van de aanduiding als erfgoedlandschap Erfgoedlandschap Zwalmvallei ter hoogte van de Zwalmmolen

Deze aanduiding is geldig sinds 11-02-2016.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Watermolen Zwalmmolen met omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 07-03-1994.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Zogenaamd "Zwalmmolen" of "Ten Bergemolen", één van de vijf nog bewaarde watermolens op de Zwalmbeek in Zwalm. Reeds vermeld in 1040 en tot de Franse revolutie toebehorend aan de Gentse Sint-Pietersabdij. Oorspronkelijk koren- en oliewatermolen, van 1891 tot 1964 in gebruik als graangemaal. In 1991 samen met het tegenover gelegen molenaarshuis aangekocht door het Provinciebestuur. De restauratie is nog in voorbereiding.

IJzeren sluiswerk met zwengel en tandheugel met kamrad, in 1981 plaatsing van automatische klepstuw.

Watermolen met ijzeren bovenslagrad. Molengebouw onder twee parallelle zadeldaken (pannen) en een aanbouwsel onder lessenaarsdak, vermoedelijk uit de 19de eeuw. Geschilderde en verankerde bakstenen voorgevel met getoogde vensters voorzien van ijzeren roedeverdeling. Rechthoekige deur met daarboven laaddeur. Gelijkaardige deuren in rechter aanbouwsel met binnenin trap naar bovenverdieping. Dakoverstek op vernieuwde consoles. Op daknok, windwijzer met paard en jaartal 1875, ook jaar van verkoop van de molen aan F. Vandermeensbrugge.

Intact 19de-eeuws molenmechanisme. Op de maalvloer, vierkante asput omringd door witgeschilderd bakstenen muurtje afgeboord met houten balken, voorzien van groot gietijzeren spoorwiel en drie sterrewielen en lichtsysteem met handwieltjes; drie meelbakjes; steenbed ondersteund door houten balken. Bedieningsmechanisme met tand- en heugelsysteem van de lossluis. In erachter gelegen kamer, drie meelgoten en bakjes voor walsenmaalstoel erboven. Op steenzolder, galg en drie koppels maalstenen in houten steenkisten met houten ringen, walsenmaalstoel of cilindermolen, zogenaamd "Midget Maxima Roller Mill N 194", van 1930 gevoed door een plansichter met excentrische aandrijving, voorts horizontale assen met gietijzeren riemwielen en gaffelwiel, op zolder haverbreker.

  • BAUTERS P. - BUYSSE R., De Oostvlaamse watermolens, Inventaris 1980, in Kultureel Jaarboek voor de provincie Oost-Vlaanderen, Bijdragen Nieuwe Reeks nummer 11, Gent, 1980, p. 115-117.
  • VANDEPUTTE J.L.Th., De molens van het arrondissement Oudenaarde, Uit hun geschiedenis, Oudenaarde, 1974, p. 66-68.

Bron: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Gemeenten: Brakel, Horebeke, Kruishoutem, Lierde, Zingem en Zwalm, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N4, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Lanclus, Kathleen

Datum tekst: 2000

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Rekegemstraat

Rekegemstraat (Zwalm)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.