Herenhuis De Balsemboom

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Hoogstraten
Deelgemeente Hoogstraten
Straat Vrijheid
Locatie Vrijheid 58, Hoogstraten (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Hoogstraten (adrescontroles: 16-02-2007 - 16-02-2007).
  • Inventarisatie Hoogstraten (geografische inventarisatie: 01-01-2002 - 31-12-2002).

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Herenhuis De Balsemboom

Deze bescherming is geldig sinds 02-12-2002.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Herenhuis De Balsemboom

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beknopte karakterisering

Typologieherenhuizen
Stijleclecticisme
Dateringvóór WO I
Betrokken personen

Beschrijving

Vrijstaand herenhuis in eclectische stijl met neo-Vlaamse renaissance-inslag, 1902-1903, naar ontwerp van J. Bascourt; gebouwd in opdracht van geneesheer J. Bongaerts.

Dubbelhuis van zes traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok parallel aan de straat, leien en kunstleien), vermoedelijk reeds van bij het begin met uiterst rechtse travee op de begane grond, in 1918 verhoogd tot huidige torentravee (straatzijde) en bovenverdieping met dakterras (tuinzijde). Ondiepe voortuin met ijzeren hekken op latere bakstenen sokkel.

Bak- en zandstenen lijstgevel op arduinen plint, ter hoogte van eerste twee traveeën verhoogd met halsgevel, boven vierde travee met gelijkaardig uitgewerkte kleinere dakkapel; kenmerkende pinakels, frontons, vleugel- en topstukken, voorts muurbanden, hoek- en sluitstenen. Tweeledig, octogonaal beëindigd hoektorentje onder leien helm en ingesnoerde spits, respectievelijk met dakkapellen en smeedijzeren windvaan. Inkomtravee met zwaar balkon op voluutconsoles. Rechthoekige muuropeningen met natuurstenen onder-, tussen- en bovendorpels; gelijkvloerse vensters met segmentbogige ontlastingsboog, bovenvensters met geprofileerde hoefijzerboog ingevuld met linten, cartouches en diverse inscripties, namelijk ANNO 1903 en JBM (initialen van de opdrachtgevers J. Bongaerts-Martens) of gestileerde bloemmotieven. Beglaasde houten vleugeldeur met traliewerk. Benedenvensters en deur met bovenlichten van beschilderd glas in lood met portretten van Rubens, Van Dijk, Teniers of de initialen van de bouwheer (boven de deur); glas-in-lood-voorzetramen aan de binnenzijde, nieuwe voorzetramen aan de buitenzijde. Verniewde bovenramen.

Zijpuntgevels met aandak, evenals achtergevel, met muurbanden van gesinterde en gele baksteen en eenvoudige boogvormige muuropeningen. Achtergevel met sterk gewijzigde begane grond.

Interieur: in de jaren 1970 en 1990 deels aangepast en gerenoveerd interieur. Bewaarde dubbelhuisindeling met suite van leefruimten (nu salon, eetkamer, keuken) rechts, voormalige dokterspraktijk (nu wachtkamer), haakse trap en oorspronkelijke keuken/washuis (nu tandartsenpraktijk) links. De voormalige huisapotheek achteraan de gang, werd bij de huidige keuken ingelijfd. Zuidelijke zijgevel met voormalige, later gedichte inkom naar dokterspraktijk. Gang met bepleisterde en beschilderde muren en plafond, versierd met schijnvoegen, pilasters, lijst- en paneelwerk in neoclassicistische stijl. Salon en eetkamer respectievelijk met rode en witte marmeren schoorsteenmantel, bepleisterde en beschilderde plafonds met moerbalken, lijst- en stucwerk, en een omlopende houten lambrisering in het salon; eetkamer met beschilderd glas-in-loodraam (zie voorgevel) met in het bovenlicht het portret van de jongste dochter van de bouwheer. Voormalige tuinkamer met mooie art-nouveaugetinte glas-in-loodramen (ooievaars, bloemen en planten). Verschillende originele eikenhouten binnendeuren.

  • Gemeente-archief Hoogstraten, machtiging van het College van Burgemeester en Schepenen 8/12/1902.
  • VERHEYEN J., Vergeten monumenten, in De Hoogstraatse Maand, XIII, nummer 150, oktober 1997, p. 12-15; nummer 151, november 1997, p. 17-19.

Bron: De Sadeleer S. & Plomteux G. 2002: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Turnhout, Kanton Hoogstraten,  Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 16N4, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Plomteux, Greet

Datum tekst: 2002

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Vrijheid

Vrijheid (Hoogstraten)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.