Omgracht kasteel en aanhorigheden met omliggend bebost domein met ijskelder, met de dorpskern verbonden door een lindendreef.

Historiek

Het eerste, herhaaldelijk aangepast kasteel van Noorderwijk wordt voor het eerst vermeld vanaf 1400. In 1647 laten Jan Tiras en Margaretha van Busleyden een nieuw kasteel oprichten (zie naar verluidt gedenksteen in de kelder van het kasteel). Via erfenis komt de heerlijkheid in 1674 in handen van de familie t' Serclaes. Op de Ferrariskaart (1770-1777) wordt het dubbel omgracht waterkasteel afgebeeld op een ruimer omgracht kasteeleiland met dienstgebouwen en een bescheiden parkje langs de zuidzijde en tuinen ten noorden. Buiten de walgracht liggende verschillende hoeves met moestuinen en twee grote rechthoekige en met bomenrijen omzoomde vijvers ten noorden. De hoeve ten noorden krijgt later de functie van hovernierswoning. De pachthoeve in het zuidwesten van het domein wordt voor het eerst in 1577 vermeld. Het huidige woonhuis met voormalige stal dateert uit 1752. Vanuit de kern van het domein vertrekt een dreef naar de kerk van Noorderwijk en een tweede dreef naar het zuiden.

In het tweede kwart van de 19de eeuw ondergaat het kasteeldomein een transformatie in opdracht van eigenaar Victorin Ghislain Nicolas de t' Serclaes (1795-1848), zoon van de laatste heer van Noorderwijk en Zoerle-Parwijs. Het 17de-eeuws kasteel wordt in 1820 vervangen door een neoclassicistisch kasteel, ook de bestaande bijgebouwen worden daarbij vervangen door één groot volume. Terzelfdertijd wordt de omgeving volgens de heersende mode heraangelegd tot een ruim park in landschappelijke stijl. Deze nieuwe toestand wordt kort nadien op de Primitieve kadasterkaart (circa 1830) vastgelegd. Het zuidelijk deel van de walgracht is omgevormd tot een organisch gevormde vijver met eilandje, aantakkend op het bestaand bekensysteem. De rest van de walgracht blijft in ongewijzigde vorm bewaard. In het ruime park dat zich vooral ten westen en zuiden van het landhuis uitstrekt, zorgt een padenpatroon van licht golvende paden voor een afwisselende wandeling over het terrein.

Na het overlijden van Victorin komt het landgoed in handen van zijn zoon Auguste (1828-1893), echtgenoot van Sophie van de Werve en later van burggravin Louise de Nieulant et de Pottelsberghe. Auguste t’ Serclaes was lid van de Antwerpse provincieraad (1860-1884), burgemeester van Noorderwijk van 1861 tot aan zijn overlijden en promotor van de spoorwegen. Dit verklaart mogelijk de zichtas vanuit het landhuis op de in 1863 nieuw aangelegde spoorlijn Herentals-Aarschot. Ten westen staat bij de overweg een diensthuisje dat volgens overlevering dienst deed als privéstopplaats van de baron.

Marie ’t Serclaes, dochter van Augustin, trouwt met burggraaf Amaury de Ghellinck d’elseghem Vaernewijck (1851-1919). Zo komt het landgoed in handen van de familie de Ghellinck die tot op heden eigenaar is.

Het kasteel raakt tijdens de Tweede Wereldoorlog ernstig beschadigd. De bovenste verdiepingen dienen afgebroken te worden en het kasteel wordt nadien minder hoog heropgebouwd. Ook het park ondergaat enkele wijzigingen. Op de topografische kaart van 1969 is de verlanding van de grote, ten noorden gelegen vijvers zichtbaar. Later worden deze percelen bebost. Ten oosten van de walgracht wordt een boomgaard ingericht en het zuidelijk parkdeel bij de pachthoeve verdwijnt en wordt naar landbouwgrond omgezet. Rond dezelfde periode wordt op het domein een tennisveld aangelegd.

Het kasteeldomein van Noorderwijk ligt binnen een ruimer landgoed waarvan in 2017 twintig hectare landbouwgrond en bossen bij Duikt aan de stichting Kempens landschap verkocht worden.

Beschrijving

Rechthoekig kasteel (nummer 28) van vier + zeven traveeën en souterrain + één bouwlaag onder leien schilddak met omlopende houten kroonlijst op klossen. Gecementeerde lijstgevels met rechthoekige muuropeningen. Hoofdgevel met drie traveeën breed, hoger opgaand risaliet onder driehoekig fronton, bordes met balustrade. Centrale rechthoekige deur in hardstenen entablementomlijsting.

Ten zuidwesten van het kasteel gelegen voormalig koetshuis (nummer 30-34) van negen en twee traveeën en anderhalve bouwlaag onder leien schilddak, huidig volume opgetekend op kadaster in 1871. Bepleisterde en beschilderde lijstgevels geritmeerd door lisenen en omlopend kordon, geometrische decoratie met tegels. Afgeronde noordhoeken. Segmentbogige muuropeningen. Wagenhuis van vijf traveeën opgetrokken uit knoestig hout onder zadeldak (golfplaten), op kadaster geregistreerd in 1899. Ten noorden van de omgrachting ligt de hovenierswoning.

Ook in het dorp is de invloed van het domein nog merkbaar. Ten noorden van de kerk staat de uit 1853 daterende neoromaanse grafkapel van de familie ‘t Serclaes en de Ghellinck als enige restant van het vroegere kerkhof rond de Sint-Bavokerk. De villa aan het begin van de lindendreef werd in opdracht van Hélène T'Serclaes gebouwd als woning voor haar aalmoezenier Norbertus Thiels. De woning is een vrij trouwe kopie van de aalmoezenierswoning voor Thiels die de familie eerder liet bouwen in Westmeerbeek, waar ze toen verbleven.

Toegangsbrug met dubbele boog van bak- en natuursteen met jaartal "1642" uitgevend op monumentale ingangspoort van 1866 in neoclassicistische stijl samengesteld uit ijzeren hekken tussen natuurstenen geringde pijlers met spiegels en topvaas of schilddragende leeuw. Hardstenen wapenschilden van de familie ’T Serclaes.

Park met ijskelder en (deels) bewaard dreven- en padenpatroon. De walgracht bleef bewaard, maar het tot vijver omgevormde gedeelte is enkel nog in het reliëf afleesbaar en staat droog. Een klein deel werd tot een ovalen vijver nabij het landhuis omgevormd. Het parkbos breidde zich uit ten koste van de open zones en de zichten naar het omgevende landschap werden eveneens beplant.