Teksten van Kasteeldomein van Noorderwijk

https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/47250

Kasteeldomein van Noorderwijk ()

Omgracht kasteel en aanhorigheden met omliggend bebost domein met ijskelder, met de dorpskern verbonden door een lindendreef.

Historiek

Het eerste, herhaaldelijk aangepast kasteel van Noorderwijk wordt voor het eerst vermeld vanaf 1400. In 1647 laten Jan Tiras en Margaretha van Busleyden een nieuw kasteel oprichten (zie naar verluidt gedenksteen in de kelder van het kasteel). Via erfenis komt de heerlijkheid in 1674 in handen van de familie t' Serclaes. Op de Ferrariskaart (1770-1777) wordt het dubbel omgracht waterkasteel afgebeeld op een ruimer omgracht kasteeleiland met dienstgebouwen en een bescheiden parkje langs de zuidzijde en tuinen ten noorden. Buiten de walgracht liggende verschillende hoeves met moestuinen en twee grote rechthoekige en met bomenrijen omzoomde vijvers ten noorden. Vanuit de kern van het domein vertrekt een dreef naar de kerk van Noorderwijk en een tweede dreef naar het zuiden.

In het tweede kwart van de 19de eeuw ondergaat het kasteeldomein onder impuls van een transformatie. Het 17de-eeuws kasteel wordt in 1820 vervangen door een neoclassicistisch kasteel.

Beschrijving

Rechthoekig kasteel (nummer 28) van vier + zeven traveeën en souterrain + één bouwlaag onder leien schilddak met omlopende houten kroonlijst op klossen. Gecementeerde lijstgevels met rechthoekige muuropeningen. Hoofdgevel met drie traveeën breed, hoger opgaand risaliet onder driehoekig fronton, bordes met balustrade. Centrale rechthoekige deur in hardstenen entablementomlijsting.

Ten zuidwesten van het kasteel gelegen voormalig koetshuis (nummer 30-34) van negen en twee traveeën en anderhalve bouwlaag onder leien schilddak, huidig volume opgetekend op kadaster in 1871. Bepleisterde en beschilderde lijstgevels geritmeerd door lisenen en omlopend kordon, geometrische decoratie met tegels. Afgeronde noordhoeken. Segmentbogige muuropeningen. Wagenhuis van vijf traveeën opgetrokken uit knoestig hout onder zadeldak (golfplaten), op kadaster geregistreerd in 1899. Ten noorden van de omgrachting ligt de hovenierswoning. Ook in het dorp is de invloed van het domein nog merkbaar. Ten noorden van de kerk staat de uit 1853 daterende neoromaanse grafkapel van de familie ‘t Serclaes en de Ghellinck als enige restant van het vroegere kerkhof rond de Sint-Bavokerk. De villa aan het begin van de lindendreef werd in opdracht van Hélène T'Serclaes gebouwd als woning voor haar aalmoezenier Norbertus Thiels. De woning is een vrij trouwe kopie van de aalmoezenierswoning voor Thiels die de familie eerder liet bouwen in Westmeerbeek, waar ze toen verbleven.

Toegangsbrug met dubbele boog van bak- en natuursteen met jaartal "1642" uitgevend op monumentale ingangspoort van 1866 in neoclassicistische stijl samengesteld uit ijzeren hekken tussen natuurstenen geringde pijlers met spiegels en topvaas of schilddragende leeuw. Hardstenen wapenschilden van de familie ’T Serclaes.

  • Kadaster Antwerpen, Mutatieregisters Noorderwijk, schetsen 1871/10 en 1899/1.
  • Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden voor Zijn Koninklijke Hoogheid de Hertog Karel
    Alexander van Lotharingen, Jozef Jean François de Ferraris, Koninklijke Bibliotheek van België,
    uitgegeven in 1770-1778, schaal 1:11.520 herleid naar 1:25.000.
  • Topografische kaarten van België, Eerste editie, Krijgsdepot, uitgegeven in 1865-1880, schaal
    1:20.000.
  • Topografische kaarten van België, Tweede editie, Militair Cartografisch Instituut, uitgegeven in
    1880-1884, schaal 1:20.000.
  • Kaart van België, Militair Cartografisch Instituut, uitgegeven in 1928-1950, schaal 1:20.000.
  • Kaart van België, Militair Geografisch Instituut, uitgegeven in 1949-1970, schaal 1:25.000.
  • KENNES H. & STEYAERT R. 2001: <em>Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Turnhout, Kanton Herentals</em>, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 16n3, Brussel - Turnhout.
  • Kadasterarchief Antwerpen, Primitief kadaster Herentals, afdeling II (Noorderwijk), sectie E, 1826-1834 [online],
    Inventaris van de primitieve plannen van het kadaster (geraadpleegd op 30 juni 2026).
  • OMGEVING 2020: Beheersplan Sint-Bavokerk en omgeving [online], https://id.erfgoed.net/plannen/1518 (geraadpleegd op 30 juni 2026).
  • S.N. S.D.: Historiek hoeve De Kijfelaar [online], De Kijfelaar (geraadpleegd op 30 juni 2026).

Auteurs:  Steyaert, Rita; Michiels, Marijke
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)


Je kan deze tekst citeren als: Steyaert R. & Michiels M. 2026: Kasteeldomein van Noorderwijk [online], https://id.erfgoed.net/teksten/454955 (geraadpleegd op ).


Kasteel van Noorderwijk ()

Omgracht kasteel en aanhorigheden met omliggend bebost domein met ijskelder, gelegen ten zuidwesten van de dorpskern. Eerste, herhaaldelijk aangepast kasteel vermeld vanaf 1400; nieuw kasteel opgericht in 1647 door Jan Tiras en Margaretha van Busleyden (zie naar verluidt gedenksteen in kelder van kasteel). 17de-eeuws kasteel in 1820 vervangen door neoclassicistisch kasteel, laatste verbouwing in 1957.

Toegangsbrug met dubbele boog van bak- en natuursteen met jaartal "1642" uitgevend op monumentale ingangspoort van 1866 samengesteld uit ijzeren hekken tussen natuurstenen geringde pijlers met spiegels en topvaas of schilddragende leeuw. Rechthoekig kasteel (nummer 28) van vier + zeven traveeën en souterrain + één bouwlaag onder leien schilddak met omlopende houten kroonlijst op klossen. Gecementeerde lijstgevels met rechthoekige muuropeningen. Hoofdgevel met drie traveeën breed, hoger opgaand risaliet onder driehoekig fronton, bordes met balustrade. Centrale rechthoekige deur in hardstenen entablementomlijsting.

Ten zuidwesten van het kasteel gelegen voormalig koetshuis (nummer 30-34) van negen en twee traveeën en anderhalve bouwlaag onder leien schilddak, huidig volume opgetekend op kadaster in 1871. Bepleisterde en beschilderde lijstgevels geritmeerd door lisenen en omlopend kordon, geometrische decoratie met tegels. Afgeronde noordhoeken. Segmentbogige muuropeningen. Wagenhuis van vijf traveeën opgetrokken uit knoestig hout onder zadeldak (golfplaten), op kadaster geregistreerd in 1899.

Buiten de omgrachting gelegen hoveniersgebouw (zie Schravenhage nummers 6-8).

  • Kadaster Antwerpen, Mutatieregisters Noorderwijk, schetsen 1871/10 en 1899/1.

Bron: KENNES H. & STEYAERT R. 2001: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Turnhout, Kanton Herentals, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 16n3, Brussel - Turnhout.
Auteurs:  Steyaert, Rita
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)


Je kan deze tekst citeren als: Steyaert R. 2001: Kasteel van Noorderwijk [online], https://id.erfgoed.net/teksten/47250 (geraadpleegd op ).