Den Bock

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Antwerpen
Straat Arenbergstraat
Locatie Arenbergstraat 17, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Antwerpen (actualisaties: 05-01-2006 - 05-01-2007).
  • Adrescontrole Antwerpen (adrescontroles: 23-07-2007 - 23-07-2007).
  • Herinventarisatie stad Antwerpen architectuur 20ste eeuw (thematische inventarisatie: 01-01-2015 - 31-12-2019).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Huis Den Bock

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

omvat de bescherming als monument Huis Den Bock: ingangstravee
gelegen te Arenbergstraat 17 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 10-07-1984.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Voormalig herenhuis zogenaamd "Den Bock" met oudste vermelding in 1578. Het pand kwam in 1619 in bezit van de kunstschilder Jan Breughel de Oude (Brussel, 1568-Antwerpen, 1625), zoon van Pieter Bruegel de Oude en bijgenaamd de Fluwelen Breughel, die er zes jaar later overleed (zie gevelsteen). Het complex in traditionele bak- en zandsteenstijl, mogelijk een samenstel van twee panden, klimt in kern op tot 1556-1561. Het werd in de eerste helft van de 19de eeuw in neoclassicistische stijl aangepast met een lijstgevel, een extra attiekverdieping en een hardstenen koetspoort.

Het huidige uitzicht is het resultaat van een grondige restauratie naar een ontwerp door de architect Joseph Hertogs uit 1923, dat een eerder project uit 1922 verving. Opdrachtgever was de verzekeringsmakelaar Albert Lejeune (Antwerpen, 1873-Oudergem, 1940), liberaal senator voor het arrondissement Antwerpen van 1919 tot 1925, die hier vervolgens zijn kantoren onderbracht. Aannemer Huygels voerde de werken uit. Lejeune had in 1911 door Hertogs al een vandaag verdwenen kasteeltje laten bouwen op de hoek van de Della Faillelaan en de Olmenlaan in de Nieuw-Parkwijk “Den Brandt”. De gevelrestauratie van “Den Bock” hield het herstel in van het traditionele bak- en zandsteenparement en de oorspronkelijke vensterordonnantie, de toevoeging van de twee getrapte geveltoppen, twee getrapte dakkapellen en twee schorstenen. De neoclassicistische koetspoort maakte plaats voor een barok poortrisaliet afkomstig van het kasteel Zevenbergen te Ranst, dat één travee naar rechts werd verschoven. Niet geconsulteerd, veroordeelde stadsbouwmeester Emiel Van Averbeke de gevelrestauratie vanuit oudheidkundig oogpunt als “knoeiwerk”. Ook het interieur werd ingrijpend aangepast voor de nieuwe kantoorfunctie, met onder meer de bouw van een nieuwe kantoorvleugel van twee, deels drie bouwlagen, met een centraal lichthof, die de vroegere binnenplaats besloeg. Van de vroegere indeling en het interieur van het herenhuis, bleef vermoedelijk maar weinig bewaard.

De restauratie en verbouwing van “Den Bock” tot kantoorgebouw, behoort tot het late oeuvre van Joseph Hertogs. Begin jaren 1920 realiseerde de architect aan de Meir de London County Westminster & Parr's Bank Limited, en later twee monumentale kantoorgebouwen voor de maritieme sector: de zetels van de rederijen Agence Maritime Internationale aan de Sint-Katelijnevest, en Armement Deppe aan het Verbindingsdok. In 1928 ging Hertogs ten slotte een associatie aan met de architect Gerard De Ridder, die het bureau ook na het overlijden van zijn vennoot nog enkele jaren in beider naam zou voortzetten. Hertogs geldt als een van de meest succesvolle architecten in Antwerpen, met een loopbaan in dienst van de mercantiele burgerij die bijna een halve eeuw omspant, en een vijfhonderdtal woningen en openbare gebouwen opleverde.

Gevelfront in traditionele bak- en zandsteenstijl op zandstenen sokkel. Twee markante trapgevels onder haakse zadeldaken met leienbedekking (nok loodrecht aansluitend bij de hoofdbedaking waarvan de nok parallel loopt aan de straat). Rechthoekige aangepaste vensters met lekdrempels, kwarthol geprofileerde negblokken en wigvormige ontlastingsstenen, betralied op de begane grond. Derde benedenvenster voorts voorzien van een bovenlicht met twee flankerende voluten onder een gebogen waterlijstje (1923). Bewaarde smeedijzeren muurankers, op de begane grond met gekrulde spieën. Gereconstrueerde tweeledige trapgevels met overhoeks geplaatste topstukken: rechts een drielicht met omlopend kordon, afgezet door middel van een waterlijstje en bekroond door een oeil-de-boeuf; links een drielicht onder centraal boogveld, erboven een rechthoekig venster, waarrond onderaan het kordon ombuigt, bekroond door een waterlijstje. Voorts twee getrapte dakkapellen met rechthoekig venster onder blind boogveld. Barokpoort met geblokte hardstenen omlijsting met imposten en bekronende voluten, waarop de aanzet van een schouderboogvenster in de tweede bouwlaag, eveneens opgenomen in een geblokte lijst met cartouche, voluten en gebogen waterlijst.

Volgens de bouwplannen uit 1923 wordt het pand over de volledige lengte opgedeeld door een centraal ingeplante hal met trappenhuis, die de bestaande lokalen aan straatzijde verbindt met de nieuwe kantoorvleugel op de binnenplaats, en aansluit op de vestibule. Aan straatzijde bevinden zich zowel op begane grond als eerste verdieping een reeks kantoren voor kaderpersoneel, een spreekkamer secretariaten en een raadzaal. De nieuwbouwvleugel bestaat uit open kantoorplateaus voor bedienden, met kolommen en een centraal bovenlicht op de begane grond, en een lichthof op de verdieping, ontsloten door een tweede traphal in de noordoosthoek.

  • Stadsarchief Antwerpen, bouwdossiers 1922#13237 en 1923#15192; Audio Visueel Archief, foto FOTO-OF#5061.

Bron: -

Auteurs: Braeken, Jo; Manderyck, Madeleine; Plomteux, Greet & Steyaert, Rita

Datum tekst: 2017

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Arenbergstraat

Arenbergstraat (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.