Oude Sas

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Dendermonde
Deelgemeente Dendermonde
Straat Sas
Locatie Sas zonder nummer, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Dendermonde (geografische inventarisatie: 01-12-1999 - 31-12-2001).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Oude Sas

Deze vaststelling is geldig sinds 20-09-2010.

is deel van de bescherming als cultuurhistorisch landschap Oude Denderloop

Deze bescherming is geldig sinds 17-07-2017.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Schutsluis en stuwsluis, zogenaamd "Oude Sas" op de Dender.

In 1667-1669 werd op de Dender in het centrum van de stad een sas met vier nieuwe domaniale watermolens opgericht, ter vervanging van de sluizen en de vernielde molens van de Ooie-Nieuwburcht. Het sas met spuien speelde een rol in de militaire verdediging van de stad om de omliggende weilanden te laten overstromen. De nieuwe constructie van het sas bestond uit een centrale vaargeul tussen twee bakstenen sluismuren bekleed met grijze zandsteen en voorzien van puntige ijsbrekers, gefundeerd op een houten bevloering en houten funderingspalen. De schutsluis voor binnenschepen was afgesloten met zes houten sluisdeuren. Op de sluismuren stonden vijf bakstenen molengebouwen, verbonden door een houten loopbrug, over het sas lag een beweegbare houten loopbrug. De molens werden afgebroken in 1852-1853. Het sas, aangepast in 1768 na de kanalisering van de Dender tussen Aalst en Dendermonde, bleef in gebruik als stuw tot 15 november 1978, toen de Dendermonding verlegd werd. De oude sasconstructie wordt nu gerestaureerd. Een nieuwe fiets- en voetgangersbrug, een ijzeren draaibrug naast het sas is in gebruik.

Schutsluis met bakstenen sluishoofden en kolkwanden op palen gefundeerd en bekleed met natuursteen. Twee evenwijdige langwerpige sluishoofden met spitspunt. Dubbele houten sluisdeuren die via houten kaapstaanders geopend- en dichtgedraaid werden. De bediening van de stuwsluis gebeurt door middel van heugels (getande staven) aangedreven door verticale windassen.

Op de bodem van de zwaaikom achter de stuwsluis werd tijdens de restauratiewerken aan de sluis werd een oude vloer van eikenbalken ontdekt, vermoedelijk daterend uit de 17de eeuw.

  • Vlaamse Overheid, Ruimte & Erfgoed, Afdeling Oost-Vlaanderen, Onroerend erfgoed, archief.
  • S.N. 1982: 75 Dienst van het stroomgebied der Schelde, 1ste directie Gent 1907-1982, Ministerie van Openbare werken; Bestuur der Waterwegen, Gent, 34-37.
  • S.N. s.d.: Rond de Zwijvekekouter, Wandelroute, Dendermonde.
  • STROOBANTS A. 2005: Gemalen en geplet, Molens en maalderijen te Dendermonde in de 19de en 20ste eeuw, Dendermonde, 87-92.
  • STROOBANTS A. 1995: Dendermonde 1898-1914 op oude prentbriefkaarten, Dendermonde, 47-49.

Bron: Bogaert C. , Duchêne H. , Lanclus K. & Verbeeck M. s.d.: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Dendermonde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 20N, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Duchêne, Helena & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 2001

Relaties

maakt deel uit van Dendermonde

Dendermonde (Dendermonde)

maakt deel uit van Oude Denderloop

Kasteelstraat, Noordlaan, Papiermolenstraat, Sint-Jorisgilde, Tragel, Tragel (Dendermonde)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.