Herberg De Pelikaan

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Dendermonde
Deelgemeente Dendermonde
Straat Grote Markt
Locatie Grote Markt 30, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Dendermonde (geografische inventarisatie: 01-12-1999 - 31-12-2001).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Burgerhuis

Deze vaststelling is geldig sinds 20-09-2010.

is beschermd als monument Herberg De Pelikaan

Deze bescherming is geldig sinds 05-01-2004.

omvat de bescherming als monument Herberg De Pelikaan: voorgevel
gelegen te Grote Markt 30 (Dendermonde)

Deze bescherming is geldig sinds 07-06-1996.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Grote Markt

Deze bescherming is geldig sinds 07-06-1996.

is deel van de bescherming als monument Grote Markt

Deze bescherming is geldig sinds 05-01-2004.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Vroegere woning "De Pelikaan", thans gekend als café "Den Helleput". Beschermd als stadsgezicht en voorgevel beschermd als monument bij MB van 07.06.1996 en uitgebreid tot volledig pand bij MB van 05.01.2004.

Deze woning, waarvan de vermeldingen teruggaan tot de 16de eeuw, behoort tot de uitzonderlijke gebouwen met een behouden laat 17de-eeuwse kern. Volgens A. de Vlaminck bevond zich op deze locatie eertijds de herberg "De Pelikaan" (1577), later "De Groote Pelikaan" (1618) die volgens de gevelsteen vermoedelijk in 1685 in late barokstijl met typerende in- en uitgezwenkte gevel herbouwd werd. In de 19de eeuw was het gekend als "Hôtel Café Royal" van P. D’Hollander. Een foto van rond 1860 illustreert de toenmalige toestand die grotendeels correspondeert met het huidige voorkomen. De merkwaardige houten deurwaaier, gevormd door een ovale cartouche met zwanen en een slangenstaart die mogelijk uit de eerste helft van de 19de eeuw dateert, was toen reeds ter plaatse. Het complex bleef tot 1914 ongeschonden bewaard maar werd nadien gerestaureerd. In 1936 werden in opdracht van brouwer A. Cadron van brouwerij "Les Flandres" naar ontwerp van architect F. de Ruddere (Dendermonde) aanpassingswerken aan de voorgevel uitgevoerd. Mogelijk werd hierbij een nieuwe gevel, vormelijk geïnspireerd op de 17de-eeuwse, voor de bestaande geplaatst. De op het bouwplan voorziene wijzigingen aan de pui werden wellicht niet uitgevoerd. Interieurbezoek wees uit dat de oorspronkelijke structuur bewaard bleef.

De voormalige herberg telt drie traveeën, twee bouwlagen en een hoge in- en uitgezwenkte gevel onder zadeldak (nok haaks op de straat). De geveltop in twee geledingen met sierankers en oculus onder het bekronende driehoekig fronton is gedateerd "1685". Beschilderde bakstenen voorgevel, horizontaal geleed door platte banden en kordons. Het verticaliserende effect wordt verkregen door de geaccentueerde geveleinden, vensteromlijstingen en sierankers. De deurtravee wordt nog steeds gekenmerkt door het bovenlicht met ovale cartouche met zwanen en slangenstaart dat uit de 19de eeuw dateert. Het schrijnwerk werd vernieuwd.

Interieur. Niettegenstaande de 20ste-eeuwse aanpassingen behield de woning zijn 17de-eeuwse structuur. Deze wordt onder meer gekenmerkt door de loodrecht op de straat geplaatste tongewelfde kelder. De houten dragende structuur met moerbalken en balklagen die dwars op het marktplein zijn georiënteerd bleven in situ bewaard. Op de gelijkvloerse verdieping werden de afwerkingslagen verwijderd, op de bovenverdieping bleven de gestucte zolderingen met kooflijsten tussen de dragende moerbalken behouden. Daar treft men ook de ankers van het aanpalende pand (nummer 31) in de gemeenschappelijke buitenmuur aan. De grote zolder wordt gedragen door een samengestelde spantenstructuur en is opgedeeld in twee niveaus waarvan de onderste als leefruimte wordt gebruikt.

  • Stadsarchief Dendermonde, Bouwplannen, 1936/7 (volume 14/ 7).
  • Vlaamse Overheid, Ruimte & Erfgoed, Afdeling Oost-Vlaanderen, Onroerend erfgoed, archief.
  • DE VLAMINCK A., De stad en de heerlijkheid van Dendermonde. Geschiedkundige opzoekingen, (heruitgave) Staden, 1998.
  • STROOBANTS A., Dendermonde 1898-1914 op prentbriefkaarten, Dendermonde, 1995, p. 84-85.
  • STROOBANTS A., Door het vuur gespaard. Bouwkundige resten van het vooroorlogse Dendermonde, Dendermonde, 1999, p. 16-19.
  • STROOBANTS A. & VAN GYSEGEM M., Dendermonde op de gevoelige plaat. De Dendermondse beroepsfotografen, Dendermonde, 2001, p. 26.

Bron: Bogaert C. , Duchêne H. , Lanclus K. & Verbeeck M. s.d.: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Dendermonde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 20N, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Duchêne, Helena & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 2001

Relaties

maakt deel uit van Grote Markt

Grote Markt (Dendermonde)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.