Pastorie van de Sint-Willibrordusparochie

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Balen
Deelgemeente Olmen
Straat Pastorijstraat
Locatie Pastorijstraat 1, Balen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Balen (adrescontroles: 20-03-2007 - 20-03-2007).
  • Inventarisatie Balen (geografische inventarisatie: 01-01-2002 - 31-12-2002).
  • Project beschermingsdatabank 2013-2016 (beschermingen: 01-01-2013 - 30-06-2016).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Pastorie

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als cultuurhistorisch landschap Pastorie Sint-Willibrordusparochie met poortgebouw en omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 04-05-1973.

is beschermd als monument Pastorie Sint-Willibrordusparochie met poortgebouw en omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 04-05-1973.

Beschrijving

Omgrachte neotraditionele pastorie met 18de-eeuws poortgebouw, gelegen ten westen van de kerk, nabij het kanaal Dessel-Kwaadmechelen.

De oorspronkelijke pastorie, afhankelijk van de premonstratenzerabdij van Postel en een uitstekende illustratie van een typische norbertijnenabdij met vest en poortgebouw, klom vermoedelijk op tot 1647; in 1646 werd immers de toelating verleend om een pastorie te bouwen die het daarop volgende jaar werd gerealiseerd; ze werd wegens bouwvalligheid gesloopt in 1910-1911 en vervangen door de huidige constructie naar ontwerp van de provinciale architect J. Taeymans van 1909; het poortgebouw, dat tot stand kwam in 1737, en de omgrachting bleven behouden.

Een bakstenen brug, met geplaveid dek afgeboord door bakstenen muurtjes, leidt over de omgrachting naar het poortgebouw, dat volgens jaarankers 1737 gedateerd wordt: sobere bakstenen constructie met centrale rondboogdoorgang onder zadeldak (nok parallel aan de straat, Vlaamse pannen) met in 1981 ingebrachte dakkapellen aan binnenplaatszijde; poort in natuurstenen omlijsting. Zijgevels met aandaken, schouderstukken en lelieankers. Gecementeerde achtergevel met gelijkaardige poortdoorgang en betraliede, getoogde vensters. Links in het poortgebouw bevonden zich oorspronkelijk het washuis en een oven, rechts een stal.

Pastorie: breedhuis in neotraditionele bak- en zandsteenstijl, uit het eerste kwart van de 20ste eeuw, op het kadaster ingetekend in 1912. Baksteenbouw van vijf traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok parallel aan de straat, mechanische pannen). Symmetrisch opgebouwde lijstgevel, gemarkeerd door sierankers en muurbanden van gesinterde baksteen; benadrukte centrale travee met korfboogdeur en oculus, beide in natuurstenen omlijsting, uitlopend op een getrapt dakvenster (drie treden + overhoeks topstuk). Segmentboogvensters met natuurstenen hoekstenen. Steigergaten en aflijnende houten kroonlijst op modillons. Verankerde zijgevels met speklagen van gesinterde baksteen en steekbogige muuropeningen. Lager aanbouwsel rechts met overwegend aangepaste muuropeningen.

Klassieke plattegrond met centrale gang, links de spreekkamer en "zaal", rechts de eetkamer en keuken; het aanbouwsel rechts omvatte het washuis en moos.

  • Administratie Ruimtelijke Ordening, Huisvesting en Monumentenzorg, Afdeling Ruimtelijke Ordening, Huisvesting en Monumentenzorg Antwerpen, Monumenten en Landschappen, Beschermingsdossier A/1006.
  • Kadaster Antwerpen, Mutatieschetsen Balen-Olmen, schetsen 1912/1.
  • Provinciaal Archief Antwerpen, Pastorieën, plannen 5, Olmen, dossiers 5-6.
  • JENNEN F., De pastorij van Olmen... een bedreigd monument, ('t Schreneel, Jaarboek 16, 1999, p. 80-100).

Bron: Kennes H. & Steyaert R. 2002: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Turnhout, Kanton Mol, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 16N5, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Kennes, Hilde

Datum tekst: 2002

Relaties

maakt deel uit van Olmen

Olmen (Balen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.