Grote Hoeve

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Alternatieve naam Monnikerhoeve
Provincie Antwerpen
Gemeente Meerhout
Deelgemeente Meerhout
Straat Grote hoeve
Locatie Grote hoeve 2, Meerhout (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Meerhout (adrescontroles: 24-01-2007 - 24-01-2007).
  • Inventarisatie Meerhout (geografische inventarisatie: 01-10-2002 - 31-12-2002).
  • Project beschermingsdatabank 2013-2016 (beschermingen: 01-01-2013 - 30-06-2016).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Grote Hoeve

Deze bescherming is geldig sinds 08-09-1971.

is beschermd als cultuurhistorisch landschap Grote Hoeve en omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 02-02-1944.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Grote Hoeve of Monnikerhoeve

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beschrijving

De Grote Hoeve, een omwalde hoeve met losstaande bestanddelen, bevindt zich op de zuidelijke oever van de Grote Nete. De oorspronkelijke abdijhoeve werd voor het eerst vermeld in 741.

Historiek

De oudste vermelding van het goed dateert van 741 in een akte waarin de goederen van de abdij van Sint-Truiden werden opgesomd. In een charterboek van 1229 werd de "curia monachorum" vermeld als één van de goederen die in het bezit kwamen van de zusters cisterciënzers van de abdij van Maagdendaal te Oplinter bij Tienen. Bij de verbouwing in 1718 kreeg de hoeve een bovenverdieping. Als zwart goed aangeslagen in 1796 en verkocht in 1798 had de koper de bedoeling de hoeve terug te schenken aan de abdij, maar de kloostergemeenschap werd na de Franse Revolutie niet heropgericht zodat de hoeve in het bezit bleef van de familie Grietens.

De kabinetskaart van de Ferraris (1770-1778) geeft de “Cense Linter” weer ten zuiden van de Grote Nete als een omgracht complex met verschillende losstaande gebouwen, een kleine boomgaard en enkele moestuinpercelen. De hoeve is bereikbaar vanuit het zuidoosten via een dreef. Akkers omgeven de hoeve, ten noordwesten bevindt zich vochtig weiland onder bos. Op de kaart van Vandermaelen (1846-1854) wordt de omgrachte “Groot Hoef” omgeven door akkers, grasland en een bosperceel ten noordwesten.

Volgens de kadasterschetsen kende het goed diverse mutaties, het huidige T-vormige volume van het woonhuis werd geregistreerd in 1939. De hoeve werd gerestaureerd in 1973-1976 naar ontwerp van architectenbureau L. Delhaise & M. Jaspers.

Beschrijving

De omwalde hoeve met losstaande bestanddelen bevindt zich op de oever van de Grote Nete. De toegangsdreef gaat over in een, deels met meidoornhaag afgezoomde, aarden weg die gebogen doorloopt over het hele erf en aan beide toegangen wordt afgesloten door bakstenen pijlers: ten zuiden met ijzeren hek, ten noordoosten met een bewaarde geblokte pijler. De diverse gebouwen liggen aan weerszijden van de weg: het woonhuis ten westen en de bedrijfsgebouwen ten oosten. Een enkele bomenrij flankeert de gracht aan de binnenzijde.

Het woonhuis heeft een T-vormige, oorspronkelijk vermoedelijk rechthoekige en nadien L-vormige plattegrond met een meer recente noordwestelijke vleugel. Het betreft een witgeschilderde baksteenbouw van twee + acht + twee + twee + acht traveeën en twee bouwlagen onder een leien schilddak (nok loodrecht op straat) met polygonale dakruiter met klok en lagere, aansluitende haakse zadeldaken (nok parallel aan de straat, leien) met verschillende nokhoogte. De verankerde lijst- en zijtuitgevels hebben een gepikte plint en aflijnende, overhoekse baksteenfries. Meerdere bouwsporen (onder andere sporen van gedichte muuropeningen en bewaarde ontlastingsbogen) verwijzen naar diverse verbouwings- en aanpassingswerken. De rechthoekige muuropeningen zijn aangepast, de benedenvensters zijn beluikt. De deuren staan in een vlakke hardstenen omlijsting. De zuidgevel vertoont het jaartal "1718" van gesinterde steen; de zuidoostelijke hoektravee heeft twee zonnewijzers, naar verluidt vervaardigd door schilder Jan Antoon Ambroos (1757-1845). De oostgevel omvat rechts naast de deur een fragmentarisch bewaarde gevelsteen verwijzend naar het klooster van Maagdendaal. De zuidgevel van de haakse noordwestvleugel vertoont een bekronend driehoekig fronton; de oostelijke zijtuitgevel heeft een aandak, vlechtingen en schouderstukken, links is een bouwnaad met zandstenen hoekblokken zichtbaar. De noordgevel vertoont krulspie-ankers en diverse bouwsporen.

Ten zuidoosten bevindt zich de schuur van vijf traveeën onder een afgewolfd en geknikt, laag doorlopend zadeldak (nok loodrecht op straat, Vlaamse pannen). De witgeschilderde, verankerde baksteenbouw heeft rechthoekige muuropeningen. De oostgevel vertoont sporen van vakwerkbouw.

De stallingen, eveneens onder laag doorlopend, afgewolfd zadeldak (nok parallel aan de straat, Vlaamse pannen), zijn opgetrokken in witgeschilderde baksteenbouw met diverse muuropeningen. Ten noorden bevindt zich een aansluitend verbindingsgebouw uit de tweede helft van de 20ste eeuw met koetshuis.

Het koetshuis of de vroegere paardenstal ligt ten noorden en bestaat uit drie + drie traveeën onder een overkragend schilddak (nok parallel aan de straat, Vlaamse pannen), door middel van gesinterde steen "1792" gedateerd. De verankerde baksteenbouw vertoont steigergaten. De witgeschilderde noordelijke zijgevel heeft een rechthoekig venster. De korfboogpoort bevindt zich onder een platte laag van gesinterde steen. Centraal zit de verweerde gevelsteen. De middentravee, eertijds hoger opgaand, heeft een korfbogig, gebogen afgesloten dakvenster.

  • Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden van Jozef Jean François de Ferraris, opgesteld tussen 1770-1778, schaal 1:11.520.
  • Topografische kaart van België, Philippe Vandermaelen, uitgegeven tussen 1846-1854, schaal 1:20 000.

Bron: -

Auteurs: Cox, Lise & Steyaert, Rita

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Meerhout

Meerhout (Meerhout)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.