Parochiekerk Sint-Clemens

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente De Haan
Deelgemeente Klemskerke
Straat Vlissegemstraat
Locatie Vlissegemstraat zonder nummer, De Haan (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Aanvulling De Haan (geografische inventarisatie: 01-01-2011 - 31-12-2011).
  • Adrescontrole De Haan (adrescontroles: 16-05-2008 - 19-05-2008).
  • Inventarisatie De Haan (geografische inventarisatie: 01-01-1995 - 31-12-1995).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Parochiekerk Sint-Clemens

Deze bescherming is geldig sinds 05-11-1974.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Sint-Clemenskerk en ommuurd kerkhof

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Sint-Clemenskerk bij de parochie Klemskerke. Beschermd als monument bij K.B. van 05/11/1974. In oorsprong gotische kerk, ingeplant aan de oostrand van de dorpskern, omgeven door een ommuurd kerkhof en een omlopende bakstenen stoep.

Historiek.

De huidige driebeukige hallenkerk met achtzijdige westtoren gaat terug op een 13de-14de-eeuws kerkgebouw met schip, kruisbeuk met vieringtoren en koorpartij. Hiervan blijven het noordelijke zijkoor (13de eeuw), het zuidelijke zijkoor en het onderste gedeelte van de toren (14de eeuw) bewaard. Door vernielingen gedurende het laatste kwart van de 16de en eerste kwart van de 17de eeuw wordt het schip afgebroken waardoor de vieringtoren nu als geveltoren dienstdoet. In 1717 wordt aan de vieringtoren een klein voorportaal gebouwd (zie makelaar). In de periode 1890-1895 wordt onder leiding van architect Ammery een drastische binnenrestauratie verricht waarbij onder meer de oorspronkelijke zuilen met kapitelen, de houten zoldering en de aankleding van de binnenmuren worden vernieuwd. In 1902-1903 wordt een buitenrestauratie uitgevoerd waarbij o.m. een roosvenster wordt aangebracht boven het westportaal.

Beschrijving.

Plattegrond.

Georiënteerde, driebeukige hallenkerk op nagenoeg rechthoekig grondplan met ingebouwde vierkante westtoren (oorspronkelijk vieringtoren), een schip van vijf traveeën en een koor van één travee met driezijdige sluiting, geflankeerd door de sacristie (zuid) en stookplaats (noord). Verankerde baksteenbouw onder leien zadeldak op klossen. Drieledige westtoren met vierkante basis, een rondboogfries op de tweede geleding. Voorts een achthoekige derde geleding met gekoppelde spitsbogige galmgaten onder doorlopende druiplijst waarboven aan vier zijden een uurwerk en een achthoekige spits met bekronend kruis. Westportaal onder zadeldak, gedateerd door middel van gecementeerde gevelstenen "ANNO" en "1717". Tuitgeveltje met bekronend blauwhardstenen kruis en muurvlechtingen, rondboogvensters waartussen mijterboognis met beeld van de heilige Clemens onder doorlopend druiplijstje. Korfboogportaal onder druiplijstje met gestrekte uiteinden. Versierde deurmakelaar, door middel van kerfsneetechniek gedateerd "1717". Ingemetselde gedenkstenen in de zijgevels van het portaal. Westgevels: centrale topgevel aansluitend bij de toren, neogotisch roosvenster in een geprofileerde omlijsting waarboven een rondbogig deurvenster. Links en rechts twee tuitgevels met bekronend blauwhardstenen kruis, spitsbogige drielichten op afzaten, verjongende steunberen en zeshoekige traptoren. Links een calvarie onder een luifel. Noord- en zuidgevels geritmeerd door verjongende steunberen, bouwnaad tussen derde en vierde travee. Spitsbogige drielichten in geprofileerde omlijsting op afzaten. Koorsluiting met blinde middengevel, zijgevels met gekoppelde spitsboogvensters.

Interieur.

Grotendeels bepleisterd en witbeschilderd onder houten spitstongewelven met gordelbogen. De spitsbogenarcade rust op ronde, bepleisterde zuilen met witbeschilderde knoppenkapitelen en achtzijdige blauwhardstenen sokkels. Vieringtoren op baksteen kruisribgewelf, steunend op bundelpijlers- en pilasters met aanzetstenen in de vorm van mensenhoofden.

Mobilair. Schilderijen: Wijding van de heilige Clemens, 17de eeuw; Doornenkroning, s.d.; de Heilige Simon Stock ontvangt de Rozenkrans van Onze-Lieve-Vrouw met kind, 1649. Beeldhouwwerk: de Heilige Clemens, gepolychromeerd eikenhout, 16de eeuw; de Heilige Barbara, gepolychromeerd eikenhout, 18de eeuw. Meubilair. Noordelijk zijaltaar: neogotisch, 19de eeuw. Biechtstoelen: noordelijke zijbeuk, gedeeltelijk eikenhout, 1652; zuidelijke zijbeuk, 1643. Kerkmeestersbank: eikenhout, 17de eeuw. Koorzetels: hout bekleed met leder, 19de eeuw. Preekstoel: neogotisch, eikenhout, 19de eeuw. Deur van het ingangsportaal met makelaar gedateerd 1717. Orgel: orgel met twee handklavieren in eikenhouten neogotische orgelkassen, opgesteld aan het uiteinde van het doksaal. Pijpwerk van de hand van Maximilian Van Petegem en Louis Hooghuys.

Ommuurd kerkhof, bestaande uit een oud gedeelte ten westen en ten noorden en een nieuw gedeelte (derde kwart van de 20ste eeuw) ten oosten. Toegankelijk via een geplaveid pad ter hoogte van de Clemensstraat, dubbele linderij ten westen en deels ten zuiden; nutsgebouwtje met sanitair in de noordwesthoek.

  • ONROEREND ERFGOED – AFDELING WEST-VLAANDEREN, Archiefnummer W/00269.
  • MONTEYNE G., VANDAELE R., 't Blekt lijk Klemskerke tegen 't ongeweerte! Een duizendjarige dorpshistorie, Beernem, 2003, p. 75-81.
  • VANDENBERGHE E. e.a., De Haan opnieuw bekeken. Deel II, s.l., 1999, p. 48-50.

Bron: -

Auteurs: Van Vlaenderen, Patricia

Datum tekst: 2012

Alle teksten

Aanvullende informatie

Ommuurd kerkhof met in het oude gedeelte het oudste grafteken daterend van 1899. Op het kerkhof een verscheidenheid aan graftekens die bestaan uit grafkruisen en grafzerken met stèle, pinakelgraven, cippes, … in blauwe hardsteen, grafzerken in graniet, mozaïek, witte marmer en cimorné en een betonnen kruis geschilderd in wit. Acht Belgische militaire graven. Opmerkelijk granieten grafteken met een bronzen pleurante voor de familie Renz-Dendoncker.

Mertens, Frédéric (02-05-2016 )

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Vlissegemstraat

Vlissegemstraat (De Haan)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.