Stapelhuis Rubens-Zuid

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Antwerpen
Straat Oudeleeuwenrui
Locatie Oudeleeuwenrui 13, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Antwerpen (actualisaties: 05-01-2006 - 05-01-2007).
  • Adrescontrole Antwerpen (adrescontroles: 23-07-2007 - 23-07-2007).
  • Herinventarisatie stad Antwerpen (geografische herinventarisatie: 10-02-2010 - 31-12-2018).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Stapelhuis Rubens-Zuid

Deze bescherming is geldig sinds 03-03-1994.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Stapelhuis Rubens-Zuid

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Bouwblok met pakhuizen

Deze bescherming is geldig sinds 03-03-1994.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Langgerekt pakhuis op een L-vormige plattegrond tussen de Oudeleeuwenrui en de Spanjaardsteeg, volgens de bouwaanvraag opgetrokken in 1850. Bouwheer was Alphonse Belpaire (Oostende, 1817-Antwerpen 1854), die als ingenieur van Bruggen en Wegen wellicht ook instond voor het ontwerp. Deze ondernemer bezat een karton- en papierfabriek, een linnenfabriek en meerdere pakhuizen. Hij was gehuwd met Elisabeth (Betsy) Teichmann (Antwerpen, 1821-Antwerpen, 1900), één van de vier dochters van Théodore Teichmann (Venlo, 1788-Antwerpen, 1867), gouverneur van de provincie Antwerpen van 1845 tot 1862. Op het achterliggende perceel aan de Godefriduskaai, gescheiden door de Spanjaardsteeg, had Belpaire in 1849 al het Stapelhuis Rubens-Noord gebouwd, dat zich onderscheidde door een neotraditioneel gevelfront. Beide pakhuizen werden in 1884 door de toenmalige eigenaar, de Compagnie des Docks, Entrepôts et Magasins Généreaux d'Anvers, uitgerust met hydraulische kranen tegen de voorgevel. Stapelhuis Rubens-Zuid kreeg bovendien twee extra verdiepingen, uitgevoerd door de aannemer A. Hesbain & Cie. De Compagnie des Docks, Entrepôts et Magasins Généreaux d'Anvers, die in 1865 in Brussel was opgericht, legde zich toe op de aankoop, verhuur en uitbating van pakhuizen in de Antwerpse haven, en nam ook het Koninklijk Stapelhuis over van de Belgische Staat. De Stad Antwerpen kocht beide pakhuizen in 1913 aan. Stapelhuis Rubens-Zuid werd in 2000-2003 gerenoveerd tot kantoren onder leiding van architect Giedo Driesen, met behoud van de oorspronkelijke structuur, en toevoeging van een nieuwe traphal in de oksel van het gebouw.

Met een gevelbreedte van twee traveeën aan de Oudeleeuwenrui en vijf traveeën aan de Spanjaardsteeg, telde het zestien traveeën lange pakhuis oorspronkelijk vier bouwlagen onder een zadeldak. Bij de verhoging tot zes bouwlagen onder een plat dak in 1884, werd de oorspronkelijke tuitgevel met schouderstukken en drie ronde oculi in de top, opgetrokken tot een lijstgevel. De constructie bestaat uit rood baksteenmetselwerk in kruisverband, met spaarzaam gebruik van blauwe hardsteen voor de pilasters van de pui, de puilijst en de lekdrempels. Geleed door de puilijst, zijn zowel de voor- als de achtergevel opgebouwd uit een korfboogarcade op de begane grond, en een bovenbouw geritmeerd door korfbogige spaarvelden in kolossale orde. Registers van korfboogvensters met lekdrempel en houten schrijnwerk. De voorgevel aan de Oudeleeuwenrui is afgewerkt met een gemetseld kordon en een blinde attiek, en onderscheidt zich verder door schijfvormige ijzeren muurankers, en houten laadborden in de rechter travee. Op de middenpenant ter hoogte van de zesde bouwlaag is een hydraulische galgkraan bevestigd, die midden 1975 werd geëlektrificeerd, doch met behoud van de hydraulische zuiger. De achtergevel onderscheidt zich door zijrisalieten, ijzeren hijsbalken en een houten kroonlijst. Ook de zijgevels zijn in de bovenste geledingen of de vrijstaande muurpartijen opengewerkt door vensterregisters.

Het interieur is op gelijkaardige wijze opgebouwd als het Stapelhuis Rubens-Noord, doch met slechts twee smalle beuken aan de Oudeleeuwenrui, verbredend tot drie asymmetrische beuken aan de Spanjaardsteeg, met een lengte van zestien traveeën. Gewelfde kelders in baksteenmetselwerk. Tussen de verdiepingen rusten de houten kinderbalkjes op een uit twee I-balken samengestelde ligger, die via een hardstenen blok in zijmuren en via een metalen pakkingmuts op de afgeschuinde houten kolommen steunt. Deze houten kolommen lopen door de vloerlaag, en rusten via twee I-ijzers op de ijzeren moerligger der lagergelegen verdieping. Eenvoudige houten dakstoel. Smalle houten wenteltrap doorheen alle bouwlagen.

  • Stadsarchief Antwerpen, bouwdossier 1850#602, 1884#889 en 86#274, plan DWG#4857.
  • HIMLER A. 1976: Inventarisering industrieel-archeologische relicten... gedeelte havenarcheologie , onuitgegeven werkdocument, Antwerpen, 2.

Bron: -

Auteurs: Braeken, Jo; Manderyck, Madeleine; Plomteux, Greet & Steyaert, Rita

Datum tekst: 2018

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Bouwblok met pakhuizen

Godefriduskaai, Oudeleeuwenrui, Spanjaardsteeg, Van Schoonbekeplein, Zeevaartstraat (Antwerpen)

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Oudeleeuwenrui

Oudeleeuwenrui (Antwerpen)

is gerelateerd aan Stapelhuis Rubens-Noord

Godefriduskaai 14-16, Antwerpen (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.