De Friese Bergschuur, historische hoeve

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Zuienkerke
Deelgemeente Houtave
Straat Nieuwe Steenweg
Locatie Nieuwe Steenweg 97, Zuienkerke (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Zuienkerke (adrescontroles: 04-02-2008 - 04-02-2008).
  • Inventarisatie Zuienkerke (geografische inventarisatie: 01-08-2002 - 31-12-2002).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed De Friese Bergschuur, historische hoeve

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beschrijving

Nieuwe Steenweg nr. 97. Hoeve z.g. "De Friese Bergschuur". Historische voorheen omwalde hoeve getypeerd door beeldbepalende bergschuur, naar verluidt voorheen ook "Klokhofstede" genoemd. De hoeve is gelegen langs de Nieuwe Steenweg dichtbij het kruispunt met de Brugse Steenweg, en vormt een uitgesproken referentiepunt in het open polderlandschap.

Historiek. Volgens sommige bronnen wordt in een omloper van de parochie Houtave de hoeve reeds in 1692 aangeduid als gelegen in het 56ste begin van de Watering van Blankenberge. Recent nazicht van betreffende bron (RIJKSARCHIEF BRUGGE, Fonds Van Sielegem) kan dit niet bevestigen. De hoeve wordt voor het eerst afgebeeld op een kaart van 1761 als omwalde hoeve bestaande uit twee losstaande gebouwen, in L-vorm opgesteld rond het erf. Het boerenhuis, waarop het huidige teruggaat, is het volume aan de noordzijde. De hoeve wordt vermeld op een kaart van 1773 als "hofstede competeerende Jan Van Zuylen daer dien tyde Joseph Veure woont". De Ferrariskaart (1770-1778) toont drie rechthoekige volumes rond een halfopen erf, door middel van een beboomde dreef verbonden met de Nieuwe Steenweg. Wellicht is dan reeds de bergschuur gebouwd.

In het eerste kwart van de 19de eeuw bestaat de hoeve uit het boerenhuis met aan westzijde de bergschuur en enkele kleine bijgebouwen, o.m. een bakhuisje ten zuiden van het boerenhuis, de -thans verdwenen- rosmolen ten zuidoosten en in noordwestelijke hoek een varkensstalletje. Op dat moment is de hoeve met de omliggende landerijen nog steeds eigendom van dezelfde familie, met name van baron Jean-Baptiste Van Zuylen-Van Nyevelt, rentenier woonachtig in Brugge. In 1863 (cf. datering) wordt het bakhuis verbouwd/uitgebreid tot zomerkeuken, hoewel pas opgetekend in het kadaster in 1885. Ook de schuur krijgt een kleine aanbouw aan de zuidzijde. Deze verbouwingen gebeuren op initiatief van de toenmalige eigenaar van de pachthoeve, met name de Oostendse brouwer Jean Edouard-Louis-Luc.

In 1951 gebeurt er een perceelsverruiming zonder wijziging van de gebouwen. In de jaren 1990 worden in het kadaster de vaak eerder gerealiseerde uitbreidingen (jaren 1980) opgetekend, o.m. uitbreiding van de schuur aan de noordzijde en enkele nieuwe bijgebouwen (hangars, loodsen) in de onmiddellijke omgeving van de hoeve.

Beschrijving. Hoeve toegankelijk via lange erfoprit aan de noordzijde van de steenweg. Losstaande bestanddelen gedomineerd door de monumentale bergschuur aan de westzijde van het deels verhard erf. Moestuin ten zuidoosten van het boerenhuis gr.m. op de plaats van de verdwenen rosmolen.

Boerenhuis wellicht als oudste volume van de hoeve, teruggaand tot minimaal de 18de eeuw en wellicht in de 19de eeuw verbouwd (dak met zelfde nokhoogte). Betegelde deels vernieuwde stoep; verdwenen waterpomp. Baksteenbouw van vier traveeën en anderhalve bouwlaag onder zadeldak (nok evenwijdig met straat, Vlaamse pannen); aan oostzijde twee opkamertraveeën met kelderverdieping (thans) onder zelfde nokhoogte. Witgekalkte baksteenbouw op hoge gepekte plint. Erfgevel met licht getoogde en beluikte muuropeningen waarin vernieuwd houtwerk. Twee beluikte rondboogvormige opkamervensters met geprofileerde wisseldorpel en waaiervormige indeling bovenaan. Natuurstenen onderdorpels. Op de halve verdieping halfronde vensters met waaiervormige indeling; diefijzers en natuurstenen onderdorpels. Rondbogige deurtravee voorzien van bovenlicht met gelijkaardige waaiervormige indeling; gevat in bakstenen omlijsting. Analoge achtergevel met vernieuwde rechthoekige muuropeningen. Onder opkamer twee licht getoogde kelderopeningen met diefijzers. In westelijke zijpuntgevel rondbogig zoldervenster. Kelder overwelfd door twee tongewelven.

Bijgebouw, zijnde wellicht voormalig bakhuis en zomerkeuken ten zuiden van het boerenhuis, gedateerd in noordelijke geveltop "ANNO 1863" door middel van zwart geschilderde cijfers in rode baksteen. Verankerde gele baksteenbouw van één bouwlaag onder zadeldak (nok loodrecht op straat, Vlaamse pannen). Erfgevel aan oostzijde met twee traveeën: linkerdeurtravee met bovenlicht en rechts rechthoekige muuropening met hardstenen onderdorpel. Zijpuntgevels voorzien van rondbogige beluikte zoldervensters.

Bijgebouw, voormalige stal met tweeledig wagenhuis in noordwestelijke hoek van het erf, gebouwd in 1954 (muurankers) doch pas in de jaren 1990 opgetekend in kadaster. Verankerde onbeschilderde baksteenbouw onder pannen zadeldak (nok evenwijdig met straat) met typerende steunberen op de hoeken. Nieuwe garagepoorten.

Bergschuur ten westen van het boerenhuis, vermoedelijk opgetrokken in het laatste kwart van de 18de eeuw (na 1773). Kleine 19de-eeuwse aanbouw aan zuidzijde; het noordelijk gedeelte is uitgebreid in laatste kwart van de 20ste eeuw. Bestrating langs zuidgevel in kasseien, langs oostzijde in betonstenen, langs overige zijden in bakstenen metselwerk.

Oorspronkelijk opgetrokken op vierkant grondplan en bestaande uit stal- en schuurgedeelte. Driebeukige bergschuur afgedekt met groot schilddak (rode holle Vlaamse pannen; eternit en metalen golfplaten). Afmetingen 24,6 m x 18,3 m x 13 m hoog. Vernieuwde inrijpoorten aan noordzijde. Thans noordwestelijk hoek van de schuur ingewaaid door storm.

Eiken dakconstructie opgebouwd met drie trekbalkgebinten. Stijlen van 7,68 m hoog die rechtstreeks op de grond steunen. Tussen de stijlen, de trekbalken en de opgelegde balken zijn dubbele hoekschoren aangebracht ter versteviging. Boven het middelste stijlgebint staat een tweede klein stijlgebint, gevormd uit twee stijlen en een trekbalk. Het nokgebint bestaat uit een geschoorde nokstijl. Buitenste ankerbalken dragen rechtstreeks de naaldhouten kepers waardoor ze fungeren als gording. Tegen de zuidoostelijke muur twee zware steunberen die de dakvoet raken. Toevoeging van ijzeren poutrellen voor uitbreiding van de stal aan noordzijde; hierdoor wordt oorspronkelijke buitenmuur van de stal een binnenmuur.

Binnenindeling. Vroegere tasruimte gebruikt als bergplaats voor landbouwmateriaal en later ook deels als koeienstal. Ten zuiden van de bergplaats over de hele breedte koeienstal met beerput die aan de buitenmuur door een luik kan geopend worden. Tevens stallen in de twee kortste zijden. Bewaarde arduinen slieten. Stapelruimte voor stro op de dilt.

KADASTERARCHIEF WEST-VLAANDEREN TE BRUGGE, 207: Mutatieschetsen, Zuienkerke, 1885/13, 1951/3, 1993/5, 1995/2.

KADASTERARCHIEF WEST-VLAANDEREN TE BRUGGE, 212: Kadastrale leggers, Zuienkerke.

RIJKSARCHIEF BRUGGE, Fonds Van Sielegem, nr. 111.

RIJKSARCHIEF BRUGGE, Kaarten en Plannen Mestdagh, nr. 519b: Figuratieve kaart van een boerderij met landerijen eigendom van Pierre Duhamel, gemaakt door D. Seghers, naar een kaart van J.A. Laurenz (1761, kopie uit 1765).

RIJKSARCHIEF BRUGGE, Kaarten en Plannen van de Watering van Blankenberge, nr. 886: Kaart van de weg van de Strooien Haanbrug tot de Nieuwmunstersmidse, gemaakt door Ignace Drubbele (1773).

D'HOOGHE A.M., De bergschuren in de Vlaamse Noordzeepolders, onuitgegeven licentiaatverhandeling, Universiteit Gent, 1977-1978, p. 106-109.

TREFOIS C., Het boerendak, Sint-Niklaas, 1980, p. 60.

Nota d.d. 23/3/2010: bergschuur werd afgebroken.

Bron: Callaert G. & Hooft E. met medewerking van Snauwaert L. 2002: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Zuienkerke, Deelgemeenten Zuienkerke, Houthave, Meetkerke en Nieuwmunster,Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL13, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Callaert, Gonda & Hooft, Elise

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Nieuwe Steenweg (Houtave)

Nieuwe Steenweg (Zuienkerke)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.