Berg van Barmhartigheid

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Kortrijk
Deelgemeente Kortrijk
Straat Guido Gezellestraat, O.-L.-Vrouwestraat
Locatie Guido Gezellestraat 1, 1A, O.-L.-Vrouwestraat 45, Kortrijk (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Kortrijk (adrescontroles: 28-01-2008 - 31-01-2008).
  • Inventarisatie Kortrijk (geografische inventarisatie: 01-05-2000 - 31-07-2003).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Berg van Barmhartigheid

Deze bescherming is geldig sinds 19-04-1937.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Rijksarchief en huis archivaris met stedelijke diensten

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beschrijving

* Guido Gezellestraat nr. 1/ O.-L.-Vrouwestraat nr. 45. Voorheen Berg van Barmhartigheid, heden Rijksarchief en huis van de archivaris met stedelijke diensten. Beschermd als monument bij K.B. van 19.04.1937. Gebouwencomplex gesitueerd tussen de O.-L.-Vrouwestraat, Guido Gezellestraat en Handboogstraat (poort).

Vanaf de laatste helft van de 13de eeuw vestigden zich in Kortrijk enkele Noord-Italiaanse geldleners, z.g. "Lombarden". Om een einde te stellen aan hun woekerwinsten droegen de aartshertogen Albrecht en Isabella de Antwerpse kunstenaar, bouwmeester en ingenieur Wenzel Coberger op een netwerk van Bergen van Barmhartigheid op te richten (edict van 17 maart 1618). De gebouwen van de Kortrijkse Berg werden opgetrokken in conservatieve, gotische stijl naar ontwerp van Wenzel Coberger en o.l.v. Melchior de Somer en Robert Persijn.

Vóór 1 augustus 1627: aankoop van drie huizen gelegen op de plaats van de toekomstige Berg.

1627: aanvang van de werken aan de Kortrijkse Berg op een terrein begrensd door O.-L.-Vrouwstraat, huidige Guido Gezellestraat en Handboogstraat. Complex omvatte oorspronkelijk lokalen van de Berg (hoek O.-L.-Vrouwstraat), de naastgelegen woning van de superintendant (O.-L.-Vrouwstraat), twee kleine woningen en een poort (Handboogstraat).

Tussen 1748 en 1840: hoek Handboogstraat constructie toegevoegd; in 1889 tot woning omgevormd.

1798: sekwestratie en indeling onder Bestuur van Burgerlijke Godshuizen ingevolge de Franse bezetter, heropend in 1804.

1877: plaatsen neo-gotische kapel aan huis superintendant.

1889: omvormen twee woningen Handboogstraat tot vier woningen.

1917: omvormen vier woningen Handboogstraat tot drie woningen.

1922: sluiting Berg bij gebrek aan kapitaal.

7 augustus 1931: rangschikking als beschermd monument.

1934: verkocht aan de stad.

1937-1938: herinrichting als stadsbibliotheek- en archief, verwijdering van twee draaimolens en ijzeren winket. Woning voormalige superintendant ingericht als woonhuis voor archivaris-bibliothecaris.

21 juli 1944: lokalen van de Berg quasi volledig verwoest door geallieerd bombardement.

1946: woning O.-L.-Vrouwstraat hersteld. Ruïnes van Berg gesloopt en ruimte omgevormd tot tuin.

1960: wederopbouw van de lokalen van de Berg, wederopbouw naar de oorspronkelijke vorm door J. Viérin (Kortrijk) en P. Scherpereel (Kortrijk). Evenwel nieuw volume loodrecht op vleugel Guido Gezellestraat. Gebouw ingericht als Rijksarchief Kortrijk.

1981-1982: restauratie voormalige woning superintendant o.l.v. architecten J. en C. Viérin (Kortrijk).

Wederopgebouwde Berg van Barmhartigheid in oorsprong van 1629, cf. vroegere jaarsteen, verwoest in 1944, heropgebouwd in 1960. Rode baksteenbouw op natuurstenen plint. Rechthoekige vensters in vlakke omlijstingen, doorgetrokken onderdorpels en lateien. Op zijde Onze-Lieve-Vrouwestraat trapgevel (9 tr. + topstuk) van drie traveeën; blinde oculi in top. Geknikte lijstgevel van negen traveeën in de Guido Gezellestraat met drie dakkapellen met getrapte gevel. Deur in arduinen omlijsting met bovenlicht in barokke omlijsting. Interieur met gang met kruisribgewelven met gordelbogen op natuurstenen zuilen.

Aansluitend in de Onze-Lieve-Vrouwestraat nr. 45. Huis van de archivaris. Breedhuis van zes traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (Vlaamse pannen). Rode baksteenbouw op witte natuurstenen plint. Negblokken van witte natuursteen, evenals lateien, doorgetrokken lekdrempel en hoekkettingen. Tevens deuromlijsting en vensteromlijstingen van natuursteen. Links verankerde trapgevel van drie traveeën. Voorts rechthoekige benedenvensters onder boogfries van het bovenrisaliet; rechthoekige bovenvensters soms onder rollaag van gesinterde baksteen. Top verfraaid met metselaarstekens van gesinterde baksteen. Drie rechtertraveeën op natuurstenen sokkel met keldergaten. Rechthoekige benedenvensters in omlijsting met negblokken; bovenvensters in vlakke omlijsting. Benadrukte deurtravee d.m.v. geriemde deuromlijsting bekroond met luifel op consoles; bovenvenster in brede simili-omlijsting. Geschilderde ijzeren muurkapel van 1877 met beeld van Maria met kind en bijhorende lantaarn.
Interieur met inkomhal en met gebogen traphal op ronde plattegrond met 18de-eeuwse trap met trappaal en balusters. Ook deels bewaarde 18de-eeuwse aankleding van ruimtes, cf. deuren, schouwboezems, vakkenplafonds.

AFDELING ROHM WEST-VLAANDEREN, Cel Monumenten en Landschappen, archief nr. W/00413.
DESPRIET P., 2000 jaar Kortrijk, Kortrijk, 1990, p. 273-274.

Bron: WVL5

Auteurs: De Gunsch, Ann; De Leeuw, Sofie & Metdepenninghen, Catheline

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Guido Gezellestraat

Guido Gezellestraat (Kortrijk)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.