Machuutskapel

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Lo-Reninge
Deelgemeente Pollinkhove
Straat Burgweg
Locatie Burgweg 58, Lo-Reninge (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Lo-Reninge (adrescontroles: 04-02-2008 - 05-02-2008).
  • Inventarisatie Lo-Reninge (geografische inventarisatie: 01-07-2002 - 31-12-2003).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Machuutskapel

Deze bescherming is geldig sinds 27-05-2005.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Machuutskapel

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Burgweg nr. + 58/ Lindestraat. De zogenaamde "MACHUUTSKAPEL" op de hoek van de Burgweg en de Lindestraat dateert in zijn huidige vorm van 1932, doch gaat terug op een veel oudere kapel die tijdens de Franse periode afgebroken werd (cf. infra). De volksheilige Sint-Machuut wordt onder meer aanbeden voor kinderziekten. De plaatsnaam Machuut is ook aanwezig in de zogenaamde Machuitbeek en in de * Machuitmolen (cf. Lindestraat nr. 7).

Een bron bewaard in het Rijksarchief Brugge bevestigt dat de Machuutskapel afgebroken werd tijdens de Franse periode. In deze periode worden kerkelijke goederen immers genationalisserd en verkocht. De Machuutskapel wordt als genationaliseerd goed verkocht door de "Administration centrale du departement de la Lys" in de periode 1795-1800. De plakbrief beschrijft het goed als volgt: "Une Chapelle nommée Sainte machuyte comprenant un terrain de seize Verger construite partie en briques et l'autre partie en pierre de rocher couverte de pannen de l'ardoise (...) au nord du chemin dit Burghwegh (...) laquelle chapelle est située en la commune de Pollinckhove Canton de Loo". Bijgevoegd is een "Condition supplémentaire pour la vente du chapelle": "Cette vente sera faite à la charge par l' adjudicataire de faire demolir la susdite chapelle (...) d'n déblayer de suite, et combler le terrein, faute de quoi les autorités constitu(...) feront proceder elles-mêmes à la dite démolition aux frais de l' adjudicataire (...)". Over de oppervlakte van de kapel vernemen we niets. Blijkens de beschrijving moet de kapel wel enige architecturale uitstraling gehad hebben cf. het parement van baksteen en rotssteen (mogelijk Ijzerzandsteen, blijkens een infobordje was de kapel tot de 18de eeuw opgebouwd uit bergsteen) en de leien bedaking. Slechts aan het begin van de 20ste eeuw wordt de kapel heropgebouwd.

Hoe groot de kapel van voor de Franse periode was zou mogelijk via archeologisch onderzoek kunnen achterhaald worden. De auteur S. Debaeke schrijft dat de oorspronkelijke Sint-Machuutkapel een eigen kerkhof en bezittingen in Pollinkhove, Izenberge, Oostvleteren en Lo bezat. In het archief van het kadaster komt de huidige kapel voor het eerst voor in een mutatieschets van 1901. Als reden wordt in de staat 223 aangegeven 'parcelle émise lors du numérotage' wat laat vermoeden dat de kapel ouder is dan 1901. Alleszins is de kapel niet aangeduid op het primitief percelenplan (ca. 1835) of de Atlas der Buurtwegen (ca. 1843). Tijdens de Eerste Wereldoorlog zou de kapel opnieuw vernietigd zijn, waarna ze in 1930 heropgebouwd werd ("Dit is West-Vlaanderen"), wat min of meer overeenkomt met de jaaraanduiding 1932 op de kapel.

Beschrijving van de wegkapel.

Wegkapel op de hoek van de Burgweg en de Lindestraat, beschaduwd door knotwilgen. Klein gebouwtje op rechthoekige plattegrond, onder zadeldak (blauwe mechanische pannen). Geelbakstenen tuitgevel met jaarsteen "ST MACHUIT BVO 1932", afgewerkt met vlechtingen en ijzeren kruisbekroning. Korfboognis gevat in een geprofileerde rondboognis. Roodbakstenen zij- en achtergevel, gebruik van gele baksteen voor rondboogvenstertjes en gevelaflijning.

Interieur. Bewaarde indeling met bidruimte (kaarsenhouders) en altaar, afgeschermd door witgeschilderde deuren met ijzeren spijlen. Witgepleisterd rondbooggewelf. Houten altaar met beschilderd gipsen (?) beeld van de H. Machuut (bisschop met twee kinderen op walvis) geflankeerd door beelden van de H. Jozef en Onze-Lieve-Vrouw met kind.

KADASTERARCHIEF WEST-VLAANDEREN TE BRUGGE, primitief percelenplan.

KADASTERARCHIEF WEST-VLAANDEREN TE BRUGGE, mutatieschetsen nr. 207, schets nr. 1901/3 en staat 223.

RIJKSARCHIEF BRUGGE, Frans Fonds, Plakbrieven bundel 626 (arrondissement Ieper), plakbrief nr. 174-30.

DEBAEKE S., Terugblik: Lo, Pollinkhove, Reninge, Noordschote, Beelden die spreken, Veurne, 1992, p. 76.

Dit is West-Vlaanderen, steden-gemeenten-bevolking, deel 2, Sint-Andries, 1962.

VANDEPUTTE O. (red.), Gids voor Vlaanderen. Toeristische en culturele gids van de Vlaamse gemeenten, Tielt, 1995.

VANDERGUCHT H., Rondom den Yzer, 1918.

VEYS J., De verering van de Heilige Machutus in onze gewesten, in Heemtijdschrift Bachten De Kupe, 26ste jg., nr. 5, september-oktober 1984, p. 129-130.

Bron: Vanneste P. met medewerking van Missiaen H. 2005: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Lo-Reninge, Deelgemeenten Lo, Noordschote, Pollinkhove en Reninge, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL14, (onuitgegeven wekdocumenten).

Auteurs: Vanneste, Pol

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Burgweg

Burgweg (Lo-Reninge)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.