Hoeve Brasserie d'Helchin

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Spiere-Helkijn
Deelgemeente Helkijn
Straat Stationsstraat
Locatie Stationsstraat 20-22, Spiere-Helkijn (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Spiere-Helkijn (adrescontroles: 09-05-2008 - 09-05-2008).
  • Inventarisatie Spiere-Helkijn (geografische inventarisatie: 01-08-2003 - 31-10-2003).

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Hoeve Brasserie d'Helchin

Deze bescherming is geldig sinds 17-07-2012.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Hoeve Brasserie d'Helchin

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beschrijving

Stationsstraat nr. 20-22. Brouwerij z.g. "BRASSERIE D'HELCHIN" (cf. opschrift op poortgebouw) Eén van de twee brouwerijen die de gemeente rijk was. De oprichtingsdatum van de brouwerij is niet gekend, wel staat vast dat de gebouwen reeds ca. 1835 in het bezit zijn van een brouwer. De brouwactiviteiten werden stilgelegd in de loop van de jaren 1940, het bedrijf richtte zich vanaf dan op het verdelen van drank.

De brouwactiviteiten werden ondergebracht in verschillende gebouwen, die reeds staan aangeduid op de Ferrariskaart (1770-1778). Herkenbare volumes zijn het poortgebouw, gelegen aan de Stationsstraat en het volume gelegen aan de Kasteeldreef. Op het primitief kadasterplan (ca. 1835), de Poppkaart (ca. 1840) en de Atlas der Buurtwegen (1845) worden de verschillende gebouwen voorgesteld met vierkante opstelling. Er is geen aanduiding van een poortgebouw, tevens was de noordzijde niet volledig bebouwd.

Onderzoek in het archief van het kadaster toont aan dat de gebouwen, samen met de omliggende grond, ca. 1835 in het bezit zijn van brouwer Louis Dewalle. De volumes aan de straat gelegen (perceelnr. 365) worden beschreven als huis, het achtergelegen volume (perceelnr. 367) wordt in de legger omschreven als stoombrouwerij. In 1890 vinden we de vermelding dat er bier en azijn gebrouwen wordt. Kadasteronderzoek toont tevens aan dat de brouwerswoning in 1887 wordt vervangen, in 1889 wordt de nieuwe woning opgetrokken. Deze gegevens worden tegengesproken door de datumsteen op de woning zelf, die het jaartal 1895 vermeld.

Wijzigingen aan de brouwerijgebouwen gebeuren in 1889, wanneer de noordzijde wordt dichtgebouwd en in 1890 wanneer er een volume aan de oostzijde wordt bijgebouwd dat in 1937 op zijn beurt wordt uitgebreid.

Gebouwencomplex met vierkante opstelling, de verschillende volumes zijn gegroepeerd rond een verharde binnenplaats. Brouwerij bestaande uit brouwerswoning (noordwesten), poortgebouw met aansluitend de burelen (westen), mouterij en eest (zuiden) en magazijnen (ten oosten en ten noorden).

Geheel bestaande uit bakstenen bestanddelen onder pannen of kunstleien bedaking. Veelal gewitte volumes op gepikte plint.

Brouwerswoning naar ontwerp van C. Sonneville (Tournai) van 1895, cf. gevelsteen. Dubbelhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder pannen schilddak met sierlijke vorstkam. Omlopende houten kroonlijst ondersteund door dito korbelen. Rijk uitgewerkte lijstgevel van roodbeschilderde baksteen met knipvoeg, verfraaid door het gebruik van zwarte sierbaksteen voor muurbanden en gele sierbaksteen voor opvallende fries met ruitmotieven, muurbanden en ontlastingsbogen. Rijkelijk gebruik van arduin voor o.m. plint, onderdorpels, aanzet- en sluitstenen. Rechthoekige en segmentbogige muuropeningen, deels met bewaard schrijnwerk, de op het bouwplan aangeduide luiken zijn niet meer aanwezig.

Voorgevel oplopend in dakvenster, volgens bouwplan met houten windbord, dat niet behouden bleef. Zijgevel met dakvenster met fraai houten windbord.

Poortgebouw, vermoedelijk uit het begin van de 19de eeuw. Straatgevel met opschrift "BRASSERIE D'HELCHIN" (zwarte letters op witte achtergrond), onbeschilderde rode baksteen op gepikte plint, vernieuwd pannen zadeldak. Licht getoogde vensters in bakstenen omlijsting. Rondbogige poort gemarkeerd door vlakke pilasters.

Gewitte erfgevel op gepikte plint. Dak doorbroken door laadluik, segmentbogige muuropeningen.

Voormalige mouterij en mouteest. Gevels van verankerde witte baksteen deels onder zadeldak (pannen of kunstleien), deels onder plat dak. Eest onder kunstleien tentdak bekroond door windroos op kleine balkvormige open structuur voor de afvoer van dampen.

Behouden eeststoof en kiemvloer. De eeststoof is voorzien van een gietijzeren haardfront met dubbele dito haarddeuren. Boven het haardfront bevindt zich een grote opening voor de luchttoevoer. Deze is voorzien van horizontale kleppen waarvan de stand met een centrale stang geregeld wordt.

Op de benedenverdieping, brede bakstenen troggewelven tussen ijzeren H-profielen. Kiemvloer bestaande uit klinkers op kant en tegels. Zolder met bewaarde gordingkap, gebinte samengesteld uit een schaargebint en een bovenliggend nokgebint met houten verbindingen.

Magazijnen. Ten oosten, twee opslagruimten uit het einde van de 19de of het begin van de 20ste eeuw. Gewitte gevels op gepikte plint onder pannen zadeldaken.

Rechthoekige en licht getoogde muuropeningen.

Ten noorden, vermoedelijk 18de-eeuws volume van gewitte baksteen onder pannen zadeldak. Oostelijke zijpuntgevel met vlechtingen. Het volume in de noordoosthoek, onder kunstleien zadeldak dateert van 1890.

Erfgevel met voorbouw van drie traveeën. Licht getoogde muuropeningen met 19de-eeuws schrijnwerk. Straatgevel eveneens met licht getoogde muuropeningen, bewaarde luiken.

KADASTERARCHIEF VLAAMS-BRABANT TE BRUSSEL, 207: Mutatieschetsen, Spiere-Helkijn, 1887/6, 1889/1, 1890/3 en 1937/13.

KADASTERARCHIEF VLAAMS-BRABANT TE BRUSSEL, 208: Aanwijzende tabel, Spiere-Helkijn, nr. 466 en 502.

HASQUIN H., Gemeenten van België, geschiedkundig en administratief geografisch woordenboek, Brussel, 1980, p. 366.

Bron: De Gunsch A. & De Leeuw S. met medewerking van Scheir O. 2005: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Spiere-Helkijn, Deelgemeenten Helkijn en Spiere, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL16, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: De Gunsch, Ann & De Leeuw, Sofie

Relaties

maakt deel uit van Stationsstraat

Stationsstraat (Spiere-Helkijn)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.