erfgoedobject

Groepsbebouwing van veertien burgerhuizen

bouwkundig element
ID: 7530   URI: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/7530

Juridische gevolgen

Beschrijving

Op de hoek van de Schorpioen- en de Tweelingenstraat, tekende architect Ernest Dieltiens in 1894 een monumentaal ensemble van veertien burgerhuizen in opdracht van de Naamlooze Maatschappij voor het Bouwen van Burgershuizen.

Deze maatschappij werd in 1886 opgericht om Zurenborg te ontwikkelen tot woonwijk voor de middenklasse en burgerij. De maatschappij bouwde voor eigen rekening tal van modelwoningen en -ensembles, in samenwerking met verschillende bouwmeesters. Dieltiëns werkte vaak voor investeringsprojecten van de Naamlooze Maatschappij voor het Bouwen van Burgershuizen, en altijd zijn deze getypeerd door een combinatie van huizen in neo-Vlaamserenaissance-stijl en in neoclassicistische stijl, met een speelse en afwisselende opbouw van het ensemble.

Met dit soort projecten hoopte de maatschappij de bouw van woningen door privé-investeerders aantrekkelijk te maken, door percelen aan te bieden in straten die al deels bebouwd waren. Ook was het duidelijk de bedoeling om aan te sturen op de keuze voor verzorgd uitgewerkte gevels. Dit ensemble is een schoolvoorbeeld van de basisbebouwing in het eind-19de-eeuwse gedeelte van de verkaveling op het grondgebied van Antwerpen.

Het ensemble is grotendeels symmetrisch opgebouwd rondom de woning op de scherpe hoek van de twee straten, een neoclassicistische woning in de Tweelingenstraat 43. Het is een woning van twee bouwlagen onder een mansardedak, met een afgeschuinde hoektravee en twee traveeën in elke zijgevel. Bepleisterde en witgeschilderde lijstgevels, met imitatievoegen op de begane grond. Nadruk op de afgeschuinde hoek, die het centrum vormt van het ensemble en benadrukt wordt door een dakvenster met hoog opgaande geveltop en een rondboogdeur onder entablement.

Deze hoekwoning wordt geflankeerd door twee identieke, gespiegelde brede woningen in neo-Vlaamserenaissance-stijl, namelijk Schorpioenstraat 38 en Tweelingenstraat 41. De rode bakstenen woningen van drie traveeën en twee bouwlagen combineren een lijst- en schoudergevel (drie treden) in neo-Vlaamserenaissance-stijl, met jaartal 1895 in een gevelsteen. Baksteenbouw met gebruik van natuursteen onder meer voor dambordpatroon met diamantkoppen ter hoogte van puilijst en fries, sierpanelen, voluten, topstukken. Rechthoekige muuropeningen onder ontlastingsboog, radvenster in top.

Aansluitend twee identieke neoclassicistische rijwoningen met fijn stucwerk: Tweelingenstraat 37-39 en Schorpioenstraat 34-36. De woningen tellen twee bouwlagen en twee traveeën onder zadeldak, waarbij nummer 37 werd verhoogd met een tweede verdieping; nummer 36 heeft een vervlakte gevel. Begane grond met imitatievoegen, op de verdieping panelen met fijn neoclassicistisch stucwerk.

Een tweede identiek duo met rode bakstenen puntgevels vormen de woningen in de Schorpioenstraat 30 en de Tweelingenstraat 33. Het zijn woningen van twee traveeën op de begane grond en één in de bovenbouw. Bak- en natuurstenen puntgevels met overhoekse topstukken, zadeldak (nok haaks op straat). Benadrukte bovenverdieping met rechthoekig venster onder paneel en gebogen fronton op voluten, gestrekte onderdorpel en aansluitend sierpaneel, natuursteen voor dambordversiering, daklijst, fialen en sierbollen. Hogerop radvenster in hardstenen omlijsting.

Deze twee puntgevels zijn in beide straten geflankeerd door twee identieke neoclassicistische lijstgevels (Tweelingenstraat 31 en 35, Schorpioenstraat 28 en 32). De woningen tellen twee traveeën en twee bouwlagen onder zadeldaken. Verzorgd bepleisterde gevels, met imitatievoegen op de begane grond en fraai paneelwerk rondom de centrale bovenvensters met fronton.

Het ensemble wordt op de hoek van de Schorpioen- met de Dolfijnstraat afgesloten door een hoekhuis in neoclassicistische stijl, Schorpioenstraat 26. De hoekwoning telt twee bouwlagen, twee smalle traveeën in de Schorpioenstraat en twee brede traveeën in de Dolfijnstraat. De woning heeft een leien mansardedak met twee dakvensters, blauwe hardstenen plint, kroonlijst op klossen, rechthoekige muuropeningen. De brede etalagevensters op de hoek wijzen op de winkelfunctie die er van bij de bouw bedoeld was. Imitatievoegen op de begane grond, op de verdieping paneelwerk tussen de vensters.

  • Stadsarchief Antwerpen, Bouwdossiers, 1539 # 495, 1894 # 168.

Bron     : -
Auteurs :  Hooft, Elise, Plomteux, Greet, Steyaert, Rita
Datum  : 2015


Relaties

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Groepsbebouwing van veertien burgerhuizen [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/7530 (Geraadpleegd op 19-11-2019)