Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Geraardsbergen
Deelgemeente Zandbergen
Straat Zandbergenplein
Locatie Zandbergenplein zonder nummer, Geraardsbergen (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Geraardsbergen (actualisaties: 08-05-2007 - 31-05-2007).
  • Adrescontrole Geraardsbergen (adrescontroles: 11-12-2007 - 11-12-2007).
  • Inventarisatie Geraardsbergen (geografische inventarisatie: 01-01-1978 - 31-12-1978).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw met aansluitende kerkhofmuur

Deze bescherming is geldig sinds 09-12-1971.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Historiek

In 1256: lemen kapel afhankelijk van het Kapittel van Anderlecht, overgemaakt aan het klooster Beaupré van Grimminge. In 1578 verwoesting van de kerk met uitzondering van de toren; heropgebouwd in 1640. In 1728 aanvang van de heropbouw; in 1777 wijding na vergroting van het schip, bouw van een nieuw koor en herstel van de toren. In de eerste helft van de 19de eeuw: verlaging der zijbeuken en aanpassing der vensters.

De gotische toren, eertijds vieringtoren opklimmend tot de 13de eeuw, resulteert uit verschillende bouwcampagnes en restauraties; herstelling onder meer in 1711; wijziging van het portaal en herstelling van het gotisch spitsboogvormig bovenvenster en zijvenstertjes in 1848; vervanging van de uitbrokkelende baksteen door zandsteen in 1870. Restauratie aan de gang onder leiding van architect R. Cassiman.

Omringend kerkhof; bakstenen kerkhofmuur met verwerking van zandsteen, aan de pleinzijde afgesloten door middel van een hek tussen gietijzeren pijlers.

Beschrijving

De plattegrond omvat een ingebouwde gotische westtoren; een driebeukig schip van vier traveeën, in de 19de eeuw ten westen uitgebreid met een travee (bergruimte); een driezijdig gesloten koor van twee rechte traveeën; koor en schip met ordonnantie uit de 19de eeuw en oudere onderbouw (18de eeuw); toegevoegde zuidelijke sacristie. Baksteenbouw met verwerking van zandsteen voor de westkant en het lijstwerk der toren en voor de hoekblokken en een gedeelte van de plint en daklijst van schip en koor. Afdekking door middel van een gebogen leien zadeldak.

Westgevel gedomineerd door de vierkante toren gestut door op elkaar gestelde hoeksteunberen met twee versnijdingen en horizontaal geleed door middel van omlopende waterlijsten en over de penanten heen lopende booglijst der gekoppelde spitsboogvormige galmgaten; steigergaten en piramidale spits tussen vier aanleunende tentdakjes. Neogotisch accoladeboogvormig portaal in een arduinen omlijsting uit 1848 (?); gotisch spitsboogvormig bovenvenster met zandstenen maaswerk. Flankerende blinde westgevels op zandstenen sokkel, onderaan afgewerkt met zandstenen hoekblokken en voorzien van twee nissen met stenen beelden van Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Jozef uit de 19de eeuw.

Zijbeuken en koor geritmeerd door steunberen en steekboogvensters met zandstenen hoekblokken en sluitsteen (hergebruikt materiaal), uit de 19de eeuw; neogotisch maaswerk. Koor met plint, muurbanden en daklijst van zandsteen; toegemetste vensters van koorsluiting.

Interieur

Beschilderd interieur. Pseudo-basicaal schip geritmeerd door rondboogarcaden met stucversiering op Toscaanse zuilen met achtzijdige sokkel en dekplaat. Tongewelven met stucversiering op consoles. Zichtbare spitsboogarcaden van de voormalige vieringtoren.

Mobilair

Beeld van het rechter zijaltaar: Heilige Lambertus van Luik (18de eeuw), gepolychromeerd hout. Hoofdaltaar van Loitier uit 1842; koorlambrisering uit de tweede helft van de 18de eeuw; lambrisering van het schip en preekstoel uit de 18de eeuw, gerestaureerd in 1843; communiebank in rococostijl (18de eeuw) deels verwerkt tot hulpaltaar; vier barokke biechtstoelen uit eerste helft 18de eeuw: tochtportaal uit de 18de eeuw. Orgel van Delhaye J.J. uit eerste helft 19de eeuw; stenen doopvont uit de 17de eeuw; renaissancepaneel met wapenschild van de Lalaing uit de 16de eeuw(?) in noordelijke zijbeuk; cartels uit de 16de, 17de, 18de en 19de eeuw.

Grafmonument van Vergilius van Edingen uit de 16de eeuw tegen de noordelijke kerkmuur, samen met recentere grafplaten. Grafkelder onder het koor.

  • DE POTTER F. & BROECKAERT J., Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen, Gent (1900), reeks V, deel V.
  • DUVERGER G., VANDENBUSSCHE & VAN DEN KERKOVE, Fotorepertorium, Kanton Geraardsbergen, 1975, p. 41-43.

Bron: D'Huyvetter C., de Longie B. & Eeman M. met medewerking van Linters A. 1978: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Aalst, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 5N1 (A-G), Brussel - Gent.

Auteurs: Eeman, Michèle; d'Huyvetter, Clio & de Longie, Bea

Datum tekst: 1978

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Zandbergenplein

Zandbergenplein (Geraardsbergen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.