Kazemat van de Lieve

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Damme
Deelgemeente Damme
Straat Haringmarkt
Locatie Haringmarkt zonder nummer, Damme (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Damme (adrescontroles: 11-12-2007 - 11-12-2007).
  • Inventarisatie Damme (geografische inventarisatie: 01-01-2006 - 31-12-2006).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Kazemat van de Lieve

Deze bescherming is geldig sinds 17-10-1997.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Kazemat van de Lieve

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Stadskern Damme

Deze bescherming is geldig sinds 30-03-1987.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Dit bouwwerk is één van de materiële getuigen van diverse waterwerken te Damme uit de periode na 1616, hoewel door sommige bronnen ouder gedateerd (cf. *sas van de Lieve, Ketelstraat, en *sluis van het Zwin, Rabattestraat).

Beschermd als monument bij M.B. van 17/10/1997. Tevens opgenomen in het stadsgezicht, beschermd bij M.B. van 13/10/1986, gewijzigd bij M.B. van 30/03/1987.

De kazemat is gelegen in een weide ten zuidoosten van de Haringmarkt, grosso modo op de plaats van de middeleeuwse Sint-Katharinapoort en op een vroegere courtine tussen twee bastions cf. glooiingen in het terrein, daterend van 1616-1620 bij de aanleg van de Spaanse verdedigingswallen.

Het is een verbouwing van de gewelfde doorgang waar de Lieve, gegraven vanuit Gent vanaf 1251 en in 1262 afgetakt naar Damme, om strategische redenen ca. 1616 binnen de vesting wordt gebracht tussen twee stenen "dodanen" of muren, en zo naar de Zoute Vaart en het Zwin wordt geleid. Het *sas van de Lieve (zie Ketelstraat) regelt het peil tussen beide waterlopen.

Amper enkele decennia later, ca. 1660, wordt de Lieve opnieuw buiten de stad, langs de buitengracht, naar het Zwin geleid. De oorspronkelijke doorgang wordt dan overwelfd en verbouwd tot een afgesloten kazemat.

Van 1830 tot 1836 wordt de kazemat door Belgische troepen gebruikt als munitieopslagplaats. In 1943 breken Duitse bezettingstroepen het gedeelte boven de ingangsdeur af om er steenslag van te maken. Erna ook nog in gebruik als aardappelkelder.

Constructie opgetrokken in baksteen (tongewelf) en Gobertangesteen (binnenwanden), voorzien van steunberen met vlechtingen. Westelijke dwarsmuur in geelbruine baksteen, opgetrokken wanneer de Lieve langs buitenom wordt geleid. Centrale rondboogingang voorheen met dubbele poort; enkel de houten binnenpoort met hang- en sluitwerk is behouden. Kleine vierkante openingen in natuurstenen omlijsting aan weerszijden van de ingang, voorzien van slag voor luiken. Luchtgaten.

AROHM WEST-VLAANDEREN, Cel Monumenten en Landschappen, Archief nr. W/01125, DW002010 en Levend Archief.
KONINKLIJK INSTITUUT VOOR HET KUNSTPATRIMONIUM, Fototheek ACL, nr. A68214 (1944).
BALLEGEER J., Gids voor de Zwinstreek, Nieuwkerken-Waas, 1999, p. 97.
COORNAERT M., Over de opgravingen te Damme in 1968, in Rond de Poldertorens, jg. 12, 1970, p. 42-43.
DEVLIEGHER L., Damme in Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, deel 5, Tielt, 1971, p. 31.
RAU J., Het Damme van toen en omgeving, Brugge, 1981, p. 38.

Bron: Callaert G. & Hooft E. met medewerking van Santy P. & Snauwaert L. 2006: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Damme, Deel I: Stad Damme, Deelgemeenten Hoeke, Lapscheure en Moerkerke, Deel II: Deelgemeenten Oostkerke, Sijsele en Vivenkapelle, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL17, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Callaert, Gonda & Hooft, Elise

Datum tekst: 2006

Relaties

maakt deel uit van Haringmarkt

Haringmarkt (Damme)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.