Windmolen Dorpsmolen of Molen van Thooft

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Damme
Deelgemeente Oostkerke
Straat Eienbroekstraat
Locatie Eienbroekstraat zonder nummer, Damme (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Damme (adrescontroles: 11-12-2007 - 11-12-2007).
  • Inventarisatie Damme (geografische inventarisatie: 01-01-2006 - 31-12-2006).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Dorpsmolen of Molen van Thooft

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Windmolen Dorpsmolen of Molen van Thooft

Deze bescherming is geldig sinds 29-05-1964.

Beschrijving

* Eienbroekstraat nr. 3. Dorpsmolen of Molen van Thooft. Beschermd als monument bij K.B. van 29/05/1964. Stenen grondzeiler op molenbelt, gelegen op 200 meter ten noordwesten van de dorpskern van Oostkerke. De stenen korenmolen werd in 1875 opgetrokken ter vervanging van een eeuwenoude houten molen die op die plaats aanwezig was. Ten zuidwesten van de molen, het witgeschilderde molenaarshuis uit 1905. Tegen de molenbelt aan, de gele bakstenen mechanische maalderij uit het interbellum; sinds de jaren 1960 is de machinerie weggehaald.

Historiek. Voor het eerst vermeld in een ommeloper van de Kerkwatering Oostkerke van 1459. Eigendom van de Heren van Oostkerke. In 1481 vermeld als "myns heeren van Sint Joris muelne": Jan de Baenst was Heer van Oostkerke en van Sint-Joris-ten-Distel. Weergegeven als houten molen door Pieter Pourbus in 1561-1571. In 1612 verkocht François de Croy, Heer van Oostkerke, de molen aan familie de Saldaigne uit Brugge. In 1709 was de toenmalige molenaar eigenaar van de molen maar niet van de grond. In 1831 behoorden zowel molen als grond tot de molenaar Augustin de Vilder. Volgens de kaart Vandermaelen (1846) heette de molen toen "Carline Molen", ontleend aan de molenarin. Op 27 januari 1875 brandde de houten windmolen af. Ter vervanging werd de huidige stenen windmolen gebouwd door molenaar Armand Tytens. Vanaf 1907 was de molen eigendom van laatste molenaar Jules Thooft. Molen buiten bedrijf gesteld nadat het negenjarige zoontje van de molenaar in 1924 overleed door een slag van een molenwiek (cf. straatinleiding, kapel bij nr. 4). Vervanging door mechanische maalderij, windmolen raakt in verval.
Na de Tweede Wereldoorlog ijverde een plaatselijk comité voor behoud en restauratie: in 1962 werden de meest dringende herstellingswerken uitgevoerd. Bescherming als monument in 1964. Grootscheepse restauratie in periode 1971-73 o.l.v. architect Paul Goethals uit Brugge, door gebroeders Peel uit Gistel: molen voorzien van nieuwe kap en wieken. In 1983 gebeurden restauratiewerken aan de romp. In 1991 dringende instandhoudingswerken, o.a. herstellen metselwerk, schrijnwerk, dakstructuur en mechaniek, en schilderwerken, o.l.v. architect P. Viérin uit Brugge. Verbouwing van maalderij in 1999.

Beschrijving. Bakstenen bergmolen, bovenkruier, type grondzeiler, gebouwd op hoge kunstmatige molenwal. Witgekalkte conische molenromp met gepekte plint, met twee ingangen, drie bouwlagen van respectievelijk twee, vier en twee vensters. Alle openingen zijn licht getoogd en voorzien van een waterlijst. Bekroond door gebroken kap met rechte voorwand, bedekt met leien. Vlucht ca. 21 meter.
Steenzolder met twee maalstoelen, spoorwiel met vijftig kammen; luizolder, kapzolder; bovenwiel met 48 kammen.
Gedateerd in kap: "1874". Molenijzer is ouder: op het klauwijzer (met het 28 kammen tellende kamwiel) staat "I S b" en "1643"; vermoedelijk recuperatie van oude staakmolen. Op een balk op de kapzolder staat "1874"; op de wiekenas is "JULES THOOFT / 1907" geschilderd.

ROHM WEST-VLAANDEREN, CEL MONUMENTEN EN LANDSCHAPPEN, Dossier DW246, Archief nr. 620.
BALLEGEER J., Molens in de Zwinstreek, in Rond de poldertorens, jg. 47, nr. 2, 2005, p. 63.
CORNILLY J., Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen, deel III: Arrondissementen Brugge, Diksmuide, Oostende en Veurne, Brugge, 2005, p. 65.
DE KEYSER R., De molen van Oostkerke, in De Kleine Kroniek, jg. 5, nr. 1, 1997, p. 303-304.
DE KEYSER R., Dorpsmolen Oostkerke, in De Kleine Kroniek, jg. 11, nr. 1, 2003, p. 895-905.
DE KEYSER R., De dorpsmolen van Oostkerke: de bekende molenaars sedert 1602, in De Kleine Kroniek, jg. 11, nr. 3, 2003, p. 947-957.
DE KEYSER R., De dorpsmolen van Oostkerke, deel 4, in De Kleine Kroniek, jg. 11, nr. 4, 2003, p. 989-994.
DE KEYSER R, Zo was Oostkerke, Oostkerke, s.d., nr. 11.
DEVLIEGHER L., De molens in West-Vlaanderen, Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, deel 9, Tielt, 1984, p. 172-175.
DE VLIEGHER L., De Zwinstreek, Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, deel 4, Tielt, 1970, p. 168-169.
VAN POUCKE G., Archiefbeelden Damme. Gloucestershire, 2003.
WEYMEIS C., Het land van Uilenspiegel. Damme, Knokke, Sluis, Leuven, 2001, p. 49.
www.molenechos.org

Bron: Callaert G. & Hooft E. met medewerking van Santy P. & Snauwaert L. 2006: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Damme, Deel I: Stad Damme, Deelgemeenten Hoeke, Lapscheure en Moerkerke, Deel II: Deelgemeenten Oostkerke, Sijsele en Vivenkapelle, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL17, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Callaert, Gonda & Hooft, Elise

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Eienbroekstraat

Eienbroekstraat (Damme)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.