Beukelaremolen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Houthulst
Deelgemeente Merkem
Straat Rodesteenstraat
Locatie Rodesteenstraat zonder nummer, Houthulst (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Houthulst (adrescontroles: 08-02-2008 - 08-02-2008).
  • Inventarisatie Houthulst (geografische inventarisatie: 01-01-2006 - 31-12-2006).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Beukelaremolen

Deze bescherming is geldig sinds 23-04-1974.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Beukelaremolen

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Beukelaremolen beschermd als monument bij K.B. van 23/04/1974. Reeds in 1460 was er sprake van een molenhoogte ter hoogte van het gehucht "Luigem" ("Ludeghem meulenwalle"). Volgens de Ferrariskaart (1770-1778) bevond zich iets ten noordwesten van de huidige molensite een molen die de naam "Noorteynder Meulen" droeg. Tegen het midden van de 19de eeuw was deze molen afgebroken en bevond zich recht tegenover de huidige molen aan de andere zijde van de straat de "Beukelaer Molen". Deze naam zou zijn afgeleid van een nabijgelegen beukendreef. Naast "Beukelaer molen" droeg de molen vanaf die periode ook wel de naam "Bussches molen" genoemd naar de molenaarsfamilie Debusschere die vanaf circa het begin van de 18de eeuw werkzaam was in de molen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de "Beukelaremolen", net als de zes andere molens van Merkem, volledig vernield. Aan de overkant van de Rodesteenstraat, recht tegenover de puinen van de vernielde "Beukelaremolen", werd in 1923 een soortgelijke molen ingeplant. Deze molen bevond zich voorheen in Poperinge en werd aldaar "den koornwindmolen van ’t Steentje" of ook wel "Steentje-molen" genoemd. Deze molen dateert van voor 1781 (zie inscripties) en was de enige molen die Poperinge telde vóór het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. De molen was gesitueerd in het gehucht "Steentje" (Poperinge), op de grens met Elverdinge (fusiegemeente Ieper). Na de verplaatsing van de molen naar Merkem werd hij, zoals zijn voorganger "Beukelaremolen" en "Bussches molen" genoemd. De familie Debusschere bleef deze molen tot 1958 bemalen. Een jaar na de bescherming werd de molen door de gemeente aangekocht en werden het daaropvolgende jaar rudimentaire herstellingswerken uitgevoerd. Tussen 1982 en 1986 werd de molen maalvaardig gemaakt. In 1985 werd een vrijwillige molenaar aangesteld en in 1987 werd de molen ingehuldigd.

Houten staakmolen bestaande uit een maal- en steenzolder op vier bakstenen teerlingen. De kap en windveeg zijn met houten schalies bedekt. Het voorwiel is op de bovenas bevestigd door middel van twee armen doorheen de as. De gebarsten 18de-eeuwse staak werd tijdens de restauratie met ijzeren banden versterkt.

Inrichting: korenmolen, twee koppels maalstenen en haverpletter. Windvaan op de kap met motief van een reiger met een vis tussen de snavel, dit naar de reigerskolonie ten noorden van de molen.

Inscripties op de middenlijst onderaan in de staak: "DMN VITTECOQLE 21 AVRIL 1839" en "I.F. NAELS 1781". Ook op de weegbanden zijn inscripties aangetroffen: "IVDOCV/ S FRAN/ NAELS/ 1787", "IOANNES/ WALLAEYS/ 1792", "J.B. SCHOLAERT/ 1851" en "L. MAES". Zichtbare gebeitelde telmerken op de voorweeg.

  • AFDELING RUIMTELIJKE ORDENING, HUISVESTING EN MONUMENTEN EN LANDSCHAPPEN WEST-VLAANDEREN, Cel Monumenten en Landschappen, archief nr. 636.
  • PROVINCIALE BIBLIOTHEEK EN DOCUMENTATIECENTRUM WEST-VLAANDEREN, Iconografische collectie.
  • DEBAEKE S., LERMYTTE J., Merkem in de kijker, het dorp anno 1900, tijdens de Grote Oorlog en de heropbouw, Veurne, 1995, p. 152.
  • DEVLIEGER L., De molens in West-Vlaanderen, Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, Deel 9, Tielt, 1984, p. 224-229.
  • SIX J., Inwijdingsfeest van de gerestaureerde houten Beukelaremolen te Merkem, Wijk Luigem, Gemeente Houthulst, op zondag 30 augustus 1987, in Molenecho's, jg. 15, nr. 5-6, 1987, p. 217-221.

Bron: Missiaen H. & Vanneste P. met medewerking van Gherardts F. 2006: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente  Houthulst, Deelgemeenten Jonkershove, Klerken en Merkem, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL24, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Missiaen, Halewijn & Vanneste, Pol

Datum tekst: 2006

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Rodesteenstraat

Rodesteenstraat (Houthulst)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.