Schandpaal

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Berlare
Deelgemeente Berlare
Straat Dorp
Locatie Dorp zonder nummer, Berlare (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Berlare (adrescontroles: 01-05-2008 - 01-05-2008).
  • Inventarisatie Berlare (geografische inventarisatie: 01-09-2003 - 30-06-2005).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Schandpaal

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Schandpaal

Deze bescherming is geldig sinds 08-02-1946.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Opgesteld ten oosten van de parochiekerk en voor het gemeentehuis, vroeger tegenover het huis van de laatste baljuw van Berlare, Jean J. Van den Breen. Op basis van iconografisch bronnenmateriaal is de schandpaal te dateren zijn tussen 1676 en 1773, vermoedelijk opgericht door de familie Vanden Meersche, die van 1688 tot 1791 de heerlijkheid Berlare in bezit had. De schandpaal staat als "pilori" op dezelfde plaats afgebeeld in de "ommelooper ende Terrier" van Berlare van 1773-1786. In de Franse tijd werd vermoedelijk de bekroning met de schildhoudende leeuw, halsijzer en kettingen verwijderd als symbool van het ancien regime. In de 19de eeuw en het begin van de 20ste eeuw deed de zuil dienst als lantaarnpaal. Bij de restauratie van 1989 werd de schandpaal omgeven door een gekasseid pleintje. In 1991 werd een nieuw heraldisch leeuwtje op de paal geplaatst.

In de ervoor liggende arduinen gedenksteen leest men volgende tekst: "Gemeente Berlare/ renovatie van de schandpaal 1989/ bekroning met leeuw in het jaar 1991/ naar ontwerp van Medard Adam/ in steen gehouden door Gerard Thienpont/ inhuldiging namens GBS op 20 september 1991/ door Burgemeester J.W. Van Sande/ schandpaal XVII de eeuw - beschermd monument sinds 8-2-1946". De arduinen paal staat nu midden een gekasseid pleintje op een verhoog van drie achthoekige treden. De achthoekige zuilkaak op dito voetstuk is ongeveer 3,90 m hoog en wordt bekroond met een getrapt achthoekig kapiteel boven een halsring. Erboven prijkte voorheen een heraldisch rechtopzittend leeuwenbeeldje met wapenschild, vermoedelijk het wapen van de familie Vanden Meersche, heer van Berlare, dat tijdens de Franse tijd werd verwijderd. In 1991 werd de paal bekroond door een nieuwe geluipaarde leeuw van arduin naar een ontwerp van M. Adam, met het alliantiewapen van de fusiegemeente Berlare.

Op een derde van de hoogte van de zuil is een stenen schachtring aangebracht. Aan elke zijde van de paal zijn gaten zichtbaar van verdwenen metalen ringen voor het bevestigen van kettingen.

  • Rijksarchief Beveren, Oud gemeentelijk Archief Berlare, nummers 331-333.
  • Vlaams Ministerie van Ruimtelijke Ordening, Wonen en Onroerend Erfgoed, Agentschap Ruimtelijke Ordening Vlaanderen, Ruimtelijke Ordening Oost-Vlaanderen, Onroerend erfgoed, archief.
  • De schandpaal van Berlare en het probleem van zijn oorspronkelijke bekroning, Berlare, 1991.
  • Symbolen, Open monumentendag zondag 8 september 2002, Berlare, p. 8-11.
  • VENNEMAN R., ADAM A., ADAM M., Berlare in prentkaarten, prentkaarten van de deelgemeente Berlare, Berlare, 1984, p. 68-73.

Bron: -

Auteurs: Bogaert, Chris; Duchêne, Helena; Lanclus, Kathleen & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 2005

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Dorp

Dorp (Berlare)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.