Oorlogsgedenkteken voor de Kortemarkse burgerlijke en militaire slachtoffers van beide wereldoorlogen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Kortemark
Deelgemeente Kortemark
Straat Markt
Locatie Markt zonder nummer, Kortemark (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Kortemark (adrescontroles: 27-10-2008 - 27-10-2008).
  • Inventarisatie Kortemark (geografische inventarisatie: 02-05-2007 - 31-08-2008).
  • Inventarisatie van het Wereldoorlogerfgoed (geografische inventarisatie, thematische inventarisatie: 01-01-2002 - 31-12-2005).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Oorlogsgedenkteken voor de Kortemarkse burgerlijke en militaire slachtoffers van beide wereldoorlogen

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beknopte karakterisering

Betrokken personen
Tags Eerste Wereldoorlog, Tweede Wereldoorlog

Beschrijving

Markt z.nr. (bij nr. +22). Oorlogsgedenkteken voor de Kortemarkse burgerlijke en militaire slachtoffers van beide wereldoorlogen tegen de westelijke muur van de toren van de Sint-Bartholomeuskerk. In 2006 wordt in de omgevingsaanleg van de Sint-Bartholomeuskerk een zogenaamd vredesmonument geplaatst naar ontwerp van kunstenaar Patrick Steen (cf. Markt z.nr.).

Geschiedenis.

Van midden oktober 1914 tot midden oktober 1918 is Kortemark door de Duitsers bezet. De burgers moeten zich onderwerpen aan allerlei verplichtingen en beperkingen. Gezien het dorp gelegen is aan een knooppunt van spoorlijnen, bevinden er zich allerlei militaire voorzieningen: administratieve en controlediensten, bakkerijen, bevoorradingsdiensten, wasserijen, munitiepark, 'pionierspark', vervoerseenheden, sanitaire en verplegingsdiensten. Het personeel van deze diensten en de militairen die hier komen rusten van het front, worden op de gemeente ingekwartierd. Vanaf de zomer van 1917 wordt het dorp geëvacueerd. Tijdens de tweede fase van het Eindoffensief (1918) kan Kortemark definitief door de geallieerden heroverd worden. Er zijn enkele tientallen burgerlijke en militaire doden te betreuren. Vanaf 1919 keren de burgers terug en kan de wederopbouw van start gaan en het oorlogstuig geruimd worden. Op 2 mei 1920 of 1921 (tegenspraak in de literatuur) wordt een blauwhardstenen herdenkingsteken voor de gesneuvelden ingehuldigd. Aanvankelijk is de muur centraal voorzien van een beeldhouwwerk met een Belgische soldaat. Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt dit beeld door onbekenden omgetrokken.
De aanvankelijke inplanting is vóór de ingang van het oude kerkhof rond de kerk. Later (exacte periode niet bekend) wordt het gedenkteken verplaatst naar de hoek met het kerkdreefje (huidige Pastoor Blanckestraat), naast het in 1990 afgebroken gemeentehuis. Verplaatsing naar huidige plaats wellicht in de jaren 1990.

Beschrijving.

Het gedenkteken is opgevat als een hardstenen muur op een podium van drie treden. De twee ruw behouwen hoekpilasters zijn voorzien van een kubusvormige bekroning met op de top een bol. Op het linker kubusvormig kapiteel is het wapenschild van West-Vlaanderen uitgehouwen, op het rechter dat van Kortemark. Het vooruitspringende middengedeelte van de muur wordt bekroond met een kruis. Een kroonlijst met onderaan een tandlijst verbindt de drie muurgedeelten.
Opschrift op het linker paneel: "HULDE AAN"/ (namen van de soldaten)/ "VOOR GOD". Op het middenpaneel: "1940-1944"/ (namen van de slachtoffers, niet alfabetisch)/ "ZEGE SCHONK ONZE MOED VREDE EISCHT ONS BLOED". Op het rechter paneel: "ONZE HELDEN" /(namen van de soldaten)/ "VADERLAND". De opschriften zijn uitgehouwen en de letters verguld.

INVENTARISATIE VAN RELICTEN UIT WO I IN DE WESTHOEK (Provincie West-Vlaanderen, "Oorlog en Vrede in de Westhoek", en Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Afdeling Monumenten en Landschappen, 2002-2006).
Informatie Dhr. Marcel Werbrouck.
JACOBS M., Zij, die vielen als helden... Inventaris van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen, Deel 2, Brugge, 1996, p. 191.
STEVENS M., Kortemark. Een tedere terugblik, Roeselare, 1992, p. 28, 68.
VERHAEGHE M., Uit het verleden van Kortemark, Brugge, 1953, p. 105.
VOGELS O., Kortemark op Krekebeke. Dorp en streke door de eeuwen heen, Zedelgem, 1990, s.p.

Bron: Vanneste P., Baert S. & Creyf S., Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Kortemark, Deel I: Deelgemeente Kortemark en Handzame, Deel II: Deelgemeenten Werken en Zarren, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL42, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Baert, Sofie & Vanneste, Pol

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Markt

Markt (Kortemark)

U kunt deze pagina citeren als:

Agentschap Onroerend Erfgoed 2018: Oorlogsgedenkteken voor de Kortemarkse burgerlijke en militaire slachtoffers van beide wereldoorlogen [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/91041 (geraadpleegd op ).
Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.