Graf Verschaeve en Belgische militairen op kerkhof (Alveringem - WOI)

inventaris wereldoorlogerfgoed

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Alveringem
Deelgemeente Alveringem
Straat Nieuwstraat
Locatie Nieuwstraat (Alveringem)
Status (deels)Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
Datum inventarisatie maandag 28 juni 2004

Beknopte karakterisering

Oorlog WOI

Beschrijving

Kenmerken

Een grafsteen in grijze hardsteen geïnspireerd op een Heldenhuldezerk, geflankeerd door telkens 4, kleinere, witgeschilderde heldenhuldezerken.

Historische achtergrond

De centrale grafsteen is voor Cyriel Verschaeve. De 8 andere grafstenen zijn voor 7 Belgische militairen gestorven tijdens of onmiddellijk na WOI, afkomstig van Alveringem en naar hier terug overgebracht na elders te zijn begraven, en 1 oud-strijder. In mei 1987 werden deze 8 graven verplaatst in de nabijheid van het graf van Cyriel Verschaeve, in het kader van herschikkingswerken op het kerkhof. Cyriel Verschaeve had een grote, maar controversiële betekenis in de geschiedenis van de Vlaamse Beweging en is daarnaast bekend omwille van zijn omvangrijk literair oeuvre van romantische poëzie en proza. Deze 'priester-dichter' was daarnaast ook nog beeldhouwer. Verschaeve werd in Ardooie geboren in 1874 en liep school aan het Klein Seminarie in Roeselare. Daar ontdekte hij de Katholieke Vlaamse Studentenbeweging. Tijdens zijn theologische opleiding in Brugge zetelde hij in de redactie van het tijdschrift 'De Vlaamsche Vlagge'. Na zijn opleiding werd Verschaeve benoemd tot leraar aan het Sint-Jozefscollege in Tielt. Hij ging toen tweemaal naar Duitsland. Hij werd ook één van de belangrijkste steunpilaren van het tijdschrift 'Jong Dietschland' en werd door voornoemde tijdschriften naar voor geschoven als dé nieuwe Vlaamse, katholieke leidersfiguur. Hij stuurde de Vlaamse studentenbeweging in een meer nationalistische richting, die na WOI zou verscherpen. Hij was toen reeds een bekend auteur van romantische poëzie en proza. Op 4 november 1911 werd Verschaeve tot onderpastoor in Alveringem benoemd. Hij zou hier kapelaan blijven tot 1939. Tijdens WOI was Alveringem 10km van het front verwijderd. De studeerkamer van Verschaeve, op de voute van de kapelanij werd een drukke ontmoetingsplaats voor vele Vlaamse militairen. Verschaeve tilde zwaar aan de structurele onrechtvaardigheid die op hen woog en waartegen langzaam verzet zou rijzen: de overwegend Franstaligheid van het officierenkader. Verschaeve ontpopte zich dan ook tot de belangrijkste ideoloog van de geheime Vlaamsgezinde 'Frontbeweging'. Hij zetelde niet formeel in de leiding van de Frontbeweging, maar was er wel de bezieler van en maakte mede de radicalisering van 1917. Hij schreef anoniem opgemerkte pamfletten die de Frontbeweging in een anti-Belgische richting stuwden. Hij stelde het idee van zelfbestuur voor Vlaanderen voorop en veroordeelde het activisme niet. Reeds in het voorjaar van 1915 schreef hij zijn 'Oorlogsindrukken' waarin hij zich bekende tot een radicaal nationalisme. In het najaar van 1916 was hij één van de stichters van het comité 'Heldenhulde' dat ijverde voor een herkenbare en duurzame Vlaamse grafsteen: de heldenhuldezerkjes. Na de wapenstilstand keurde het bisdom de flamingantische activiteit van Verschaeve en het Vlaams-nationalisme in het algemeen af. Verschaeve legde dit naast zich neer en ontpopte zich nog meer tot een radicaal anti-Belgisch Vlaams-nationalistisch priester. Hij verwachtte niets meer van democratische verkiezingen om Vlaanderen zelfbestuur te schenken en schaarde zich in 1931 even achter het Verdinaso. Later vond hij een invalshoek bij het Duitse nationaal-socialisme. In 1939 was hij kapelaan-af en ging tot 1944 wonen in de Nieuwstraat in Alveringem. WOII was oogsttijd voor hem. Hij was overtuigd dat het 'Uur van Vlaanderen' had geslagen en vanuit zijn mystieke bloed-en-bodemideologie stond het voor hem vast dat het lot van het Germaanse Vlaanderen verbonden was met de Duitse overwinning en liet zich in de Duitse ideologie inschakelen. Hij trad dan ook toe tot de kring van DeVlag en de Groot-Duitse SS. Hij koos ook onvoorwaardelijk en tot het bittere einde de kant van de oostfrontstrijders. In Vlaanderen raakte Verschaeve geheel geïsoleerd en vluchtte in 1944 naar Duitsland. Daar werd hij raadgever van de Vlaamse Landleiding. Na WOII vond Verschaeve een onderkomen bij Mgr. Heidegger, deken van Solbad Hall in Zuid-Tirol, Oostenrijk. Daar voltooide hij zijn geschriften. Op 11 december 1946 veroordeelde de krijgsraad te Brugge hem bij verstek ter dood wegens collaboratie. Hij stierf in 1949 als balling in Oostenrijk en werd daar begraven. In 1973 werd het lijk van Verschaeve door leden van de Vlaamse Militanten Orde ontgraven en naar het kerkhof van Alveringem overgebracht. Zijn grafkist werd er in de grond gebetonneerd. In 1984 opende in zijn kapelanij een museum waar men de voutekamer en het oeuvre van Verschaeve kan bezichtigen. Er is verder in Alveringem ook nog een Verschaeve-wandelpad, een straatnaam 'Verschaeveplein' en een schilderij van Verschaeve in de kerk. Zijn bekendste vers prijkt tot op vandaag o.m. op de Ijzertoren in Diksmuide: 'Hier liggen hun lijken als zaden in 't zand, hoop op den oogst o Vlaanderenland'.

Locatiebeschrijving

Het kerkhof van Alveringem is gelegen bij de Sint-Audomaruskerk. Het graf van Verschaeve omgeven door heldenhuldezerken voor Belgische militairen, bevindt zich ten Z van de kerk.

Relaties

is gerelateerd aan Graf Cyriel Verschaeve en militairen

Nieuwstraat zonder nummer, Alveringem (West-Vlaanderen)

U kunt deze pagina citeren als:

Agentschap Onroerend Erfgoed 2017: Graf Verschaeve en Belgische militairen op kerkhof (Alveringem - WOI) [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/94956 (geraadpleegd op ).
Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.