Spoorwegbedding Diksmuide-Nieuwpoort (Ramskapelle - WOI)

inventaris wereldoorlogerfgoed

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Nieuwpoort
Deelgemeente Ramskapelle
Straat
Locatie Ramskapelle (Nieuwpoort)
Status (deels)Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
Datum inventarisatie vrijdag 1 oktober 2004

Beknopte karakterisering

Oorlog WOI/WOII
Linie Belgische 1ste linie IJzer

Beschrijving

Kenmerken

Voormalige spoorwegbedding tussen Nieuwpoort (grondgebied Nieuwpoort, Ramskapelle) en Diksmuide (grondgebied Pervijze, Stuivekenskerke, Lampernisse en Kaaskerke), die heraangelegd is tot fietspad ("De Frontzate"). Links en rechts van de spoorwegbedding zijn talrijke bakstenen en betonnen constructies of restanten ervan te zien. Er konden minimum 163 constructies onderscheiden worden.

De meeste constructies waren uit baksteen opgetrokken, waarvan enkel nog een paar muren (gedeeltelijk) rechtstaan. De bedaking is meestal verdwenen. Bij een deel van deze bakstenen constructies zijn enkel nog de structuren te onderscheiden. Slechts hier en daar zijn de constructies nog vrij intact bewaard gebleven: meestal gaat het dan om betonnen constructies, die veel zeldzamer zijn, diverse vormen kunnen aannemen en zich zowel links als rechts van de spoorwegbedding kunnen bevinden.

Voor de bedaking van de bakstenen constructies werden verschillende methodes toegepast. Bij sommige constructies zijn duidelijk uitsparingen in het metselwerk aanwezig voor steunbalken (houten balken of stalen profielen), waarop vervolgens platen gelegd konden worden. Of er werden voor de bedaking zandzakjes gebruikt, die vervolgens bovenaan met mortel afgestreken werden. Alle constructies werden hoogstwaarschijnlijk nog eens extra beschermd door ‘zandzakjes’. Zand heeft namelijk de eigenschap dat het de impact van kogels in hoge mate kan neutraliseren en weerkaatsing kan voorkomen. Jutezakken konden ook gevuld worden met een mengsel van zand en cement, dat na een verloop van tijd uithardt en dus niet kan wegspoelen. Het aantal steunbalken dat gebruikt werden voor de bedaking, kon sterk variëren. Bij de Koolhofput waren uitsparingen voorzien voor 5 tot 6 steunbalken, bij de schuilplaatsen ten N van de Proostdijk waren dit er 3. Sommige bakstenen schuilplaatsen werden afgedekt met stalen profielen. Het gaat dan om spoorwegrails, die in de omgeving voorhanden waren. Bij andere constructies werden dan weer golfplaten gebruikt. Opmerkelijk is dat bij enkele constructies (zoals de Rode Kruis-post) geprefabriceerde betonnen balken gebruikt werden als verloren bekisting, waarop vervolgens beton gestort kon worden (al dan niet gewapend).

De meeste constructies werden opgetrokken uit bakstenen, meestal uit rode of gele kleur, soms geperforeerd. Vaak werden hiervoor strengpersstenen gebruikt, waarbij soms de letters S.c.N. ingedrukt staan (de betekenis hiervan is onbekend).

Heel vaak vertonen de bakstenen constructies dezelfde kenmerken en afmetingen en staan ze op een vrij regelmatige afstand van mekaar. Ter hoogte van het spaarbekken Koolhofput (Nieuwpoort) meten de constructies bijna allemaal ca. L. 550 x Br. 255cm. Bij de meeste constructies zijn een deuropening (80cm breed) en (sporen van) 1 of 2 vensteropeningen zichtbaar (30cm breed). De constructies ten N van de Ramskapelleleed, waarvan meestal enkel de (oostelijke) muren evenwijdig met de spoorwegbedding bewaard gebleven zijn, hadden meestal een lengte tussen de 500 en 520cm. De muren van de constructies ten N van de Venepvaart zijn nog vrij intact bewaard gebleven. De constructies meten bijna steeds ca. L. 510 à 550cm x Br. 250cm en de muren zijn ca. 35cm dik. De daken hellen lichtjes af en de schuine randen bovenaan de muren bevatten vaak nog een laagje effen cement. De voor- en achtermuur bevatten dan weer uitsparingen voor 3 steunbalken. De deuropeningen bevatten steeds 2 gleuven.

Historische achtergrond

Langs de voormalige spoorwegbedding Nieuwpoort-Diksmuide liep lijn 74, de spoorverbinding tussen Diksmuide (waar ze aftakte van de lijn Adinkerke – Gent) en Nieuwpoort. Ze werd in gebruik genomen in 1868 en in 1974 buiten dienst gesteld. Tijdens WOI speelde de spoorlijn een belangrijke strategische rol als verdedigingslinie tegen het Duitse leger. Door de onderwaterzetting van de Ijzervlakte in 1914, waarbij de spoorwegdijk als waterkering fungeerde, kon de opmars van de Duitsers gestopt worden. Het gebied tussen de Ijzer en de spoorwegbedding werd herschapen in een zompig gebied, met een aantal daarboven uitstekende eilandjes, die door de Belgen en de Duitsers ingericht worden als voorposten in het niemandsland. Achter en in de spoorwegberm werd de Belgische eerste linie aangelegd. O.m. dankzij de nabijgelegen steenbakkerij van Wulpen konden schuilplaatsen uit baksteen opgetrokken worden, die beschermd werden met zandzakjes. Afhankelijk van de toestand van de grond konden de loopgraven ondergronds of half bovengronds aangelegd worden. Vanaf de spoorwegbedding liepen houten loopbruggen (passerellen) naar de voorposten in het onderwater gezette gebied. De meeste bakstenen constructies, waarvan vandaag de dag de structuren en/of (delen van) de muren nog te zien zijn, fungeerden als schuilplaatsen voor de manschappen die hier de wacht hielden. 2 vierkante bakstenen constructies fungeerden waarschijnlijk als schietpostje. 1 bakstenen gebouwtje was een keuken, getuige hiervan de ovens en schoorstenen die nog deels aanwezig zijn. 1 betonnen constructie verraadt haar functie dankzij een medaillon: het gaat om een Rode Kruispost. Er zijn sporen van minimum 2 constructies uit WOII, nl. 2 Tobrukstellingen in Ramskapelle en Nieuwpoort. Mogelijks zijn enkele andere betonnen constructies eveneens afkomstig uit WOII. Merkwaardig is eveneens het voormalige station van Ramskapelle dat met beton werd versterkt tot een mitrailleurs- en observatiepost. De voormalige spoorwegbedding werd op initiatief van de Provincie West-Vlaanderen beschermd in 1999, die de spoorwegbedding inrichtte als fiets- en wandelpad (de "Frontzate"). In samenwerking met de VLM zullen enkele constructies gereconstrueerd / gerestaureerd worden.

Locatiebeschrijving

De Frontzate , zoals de voormalige spoorwegbedding Nieuwpoort-Diksmuide genoemd wordt, loopt ten W van de IJzer, over het grondgebied van 6 deelgemeentes: Nieuwpoort, Ramskapelle, Pervijze, Stuivekenskerke, Lampernisse en Kaaskerke. De spoorwegbedding is ingericht als fietspad, op verschillende plaatsen voorzien van rustzones. Her en der verschaffen informatieborden meer informatie inzake het landschap en de oorlogsrelicten.

Relaties

maakt deel uit van Spoorwegberm Nieuwpoort - Diksmuide

Diksmuide, Lampernisse, Pervijze, Stuivekenskerke (Diksmuide), Nieuwpoort, Ramskapelle (Nieuwpoort)

omvat 2 bakstenen schietpostjes (Ramskapelle - WOI)

Ramskapelle (Nieuwpoort)

omvat Duitse mitrailleurspost Tobruk (Ramskapelle - WOII)

Ramskapellestraat (Nieuwpoort)

omvat Medische post spoorwegbedding (Ramskapelle - WOI)

Ramskapelle (Nieuwpoort)

omvat Mitrailleurspost Villa Bertha (Ramskapelle - WOI)

Ramskapelle (Nieuwpoort)

is gerelateerd aan Spoorwegbedding Diksmuide-Nieuwpoort (Pervijze - WOI)

Pervijze (Diksmuide)

Geen afbeelding beschikbaar

is gerelateerd aan Spoorwegbedding Nieuwpoort - Diksmuide (Nieuwpoort - WOI)

Nieuwpoort (Nieuwpoort)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.