Inventaris

Nieuwstraat 67 (Essen)
Herenhuis in eclectische stijl van 1903. Huis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder leien schilddak.

Nieuwstraat 71 (Essen)
Dorpswoning, opklimmend tot 1784, circa 1900 omgevormd tot tweewoonst met toevoeging van de bovenverdieping.

Nieuwstraat 96 (Essen)
Pastorie in neogotische stijl, van 1900 naar ontwerp van architect Louis Gife.

Noordeneind 5 (Essen)
Boerenarbeidershuis, uit het vierde kwart van de 19de eeuw of het eerste kwart van de 20ste eeuw in omhaagde moestuin.

Rouwmoer 7 (Essen)
Neogotisch complex met klooster, schoolgebouwen en kerk, van 1906 en naar ontwerp van architect Georges Dhaeyer.

Sint-Jansstraat 87 (Essen)
Moderne gotische kerk van 1943 en volgende naar ontwerp van architect Armand Van Kerckhoven; kerkhof aan oostzijde.

Spoorwegstraat 2 (Essen)
Station in eclectische stijl van 1901. Rechthoekig gebouw onder diverse bedaking, onder meer met ijzeren vorstkam.

Spurrieveld 39 (Essen)
Hoeve uit de tweede helft van de 19de tot het eerste kwart van de 20ste eeuw, omgeven door weiland.

Stationsstraat 180 (Essen)
Alleenstaand neoclassicistisch landhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder schilddak, aanleunende travee van één verdieping onder koepel, uit het eerste kwart van de 20ste eeuw.

Stationsstraat 32 (Essen)
Voormalige molenaarswoning Louis Aerden met ten noorden de romp van een stenen korenwindmolen, type bovenkruier (bergmolen) uit 1841 en ten westen bijgebouwen (maalderij en paardenstallen) rond een gekasseid erf.