Inventaris

Kasteelstraat 34-38, 34A-B, 36A (Kruisem)
Het kasteel van Lozer is ook gekend onder de naam kasteel della Faille d'Huysse. Het kasteeldomein met bijgebouwen bevindt zich in een uitgestrekt park met vijvers in landschappelijke stijl, begrensd door de Kasteelstraat ten noorden, de Appelhoekstraat ten westen en de Lozerbeek ten zuiden. Het park wordt omgeven door bos- en landbouwgronden. Huidige vermoedelijk vroeg 19de-eeuwse toegang met houten hek en conciërgewoning aan de Kasteelstraat met schuin naar oosten leidende dreef naar de in 1844 door de kasteelheren gebouwde kerk.

Kasteelstraat 4 (Kruisem)
Dit herenhuis bij het begin van de Kasteelstraat werd gebouwd in het tweede kwart van de 19de eeuw door de Kruishoutemse familie Goeminne op de plaats van een bestaande hoeve. De gebouwen werden ingeplant op een typische U-vormige plattegrond met gekasseid voorplein en ijzeren toegangshek tussen vierkante gemetste pijlers.

Kasteelstraat 6-10, 6A-B (Kruisem)
Het 17de-eeuwse waterkasteel met aanhorigheden in een uitgestrekt park van 13 hectare met vijvers is gelegen tussen de Kasteelstraat, de Colijnstraat en de Moerasstraat en wordt door een lindedreef verbonden met de dorpskern.

Keitelstraat 2 (Kruisem)
Hoeve met boerenhuis ten noorden en aangepast bedrijfsgebouw ten oosten van rechthoekig begraasd erf; ijzeren toegangshek aan bakstenen pijler in het westen.

Keitelstraat 6 (Kruisem)
Semi-gesloten hoeve met in U-vorm ingeplante gebouwen omheen een rechthoekig verhard erf; breed ijzeren hek aan gemetste pijlers ten westen aan de straat.

Kerkhofstraat (Kruisem)
Rechthoekig ommuurd terrein achter de pastorie, aangelegd volgens plan van architect J. Persoons van 1912 na afschaffing van het oude kerkhof rond de kerk. Centraal ijzeren toegangshek aan vierkante bak- en hardstenen pijlers met in de as monumentaal kerkhofkruis op arduinen sokkel.

Kerkhofweg 6 (Kruisem)
Rechts van de dekenij ligt de begraafplaats, aangelegd vanaf 1844 op grond gekocht van de toenmalige kasteelheer, burggraaf Desmanet de Biesme. Ingezegend op 25 maart 1848 door pastoor Senesal. Het is een volledig omhaagd terrein met een toegangshek tussen vierkante, gewitte bakstenen pijlers. Aan de zuidoostzijde bleef een imposante geschoren taxushaag met aan de binnenzijde een rij populieren bewaard.

Kerkplein (Kruisem)
Georiënteerde dorpskerk, schuin ingeplant op het huidige rechthoekige dorpsplein, aan noordzijde met parkje. Oudste sporen in huidig gebouw, namelijk westgevel van middenbeuk en basis van de vierkante toren in Doornikse steen, laten een romaans kruiskerkje vermoeden opklimmend tot de 11de of 12de eeuw.

Kerkstraat 12 (Kruisem)
Winkelhuis met oude kern en vroeg-19de-eeuwse voorgevel van vijf traveeën en twee bouwlagen onder lessenaarsdak.

Kleine Dries 10-12 (Kruisem)
Haaks op de straat ingeplante boerenarbeidershuisjes, vijf en zes traveeën onder één zadeldak (pannen), in kern uit de eerste helft van de 19de eeuw.