Inventaris

As (As), Genk (Genk), Opglabbeek (Oudsbergen)
Tot begin 20ste eeuw was Waterschei een straatvormig gehucht ten noordoosten van Genk. In 1901 werd in het aangrenzende As de eerste steenkool van de Kempen aangeboord en in 1907 werd dan begonnen met de oprichting van de steenkolenmijn te Waterschei. Het landschap van heide, duinen en bossen op het Kempens Plateau werd er in de loop van de eeuw grondig gewijzigd. Niettemin vormt het grensgebied van beide gemeenten een aantrekkelijke omgeving met vele relicten van het industrieel-archeologisch mijnverleden en ook talrijke andere facetten van de cultuur- en natuurhistorie.

As, Niel-bij-As (As), Opoeteren (Maaseik), Opglabbeek (Oudsbergen)
De Bosbeekvallei is ingesneden in het Kempens plateau, plaatselijk tot 30m diep en is uitgesproken asymmetrisch. De Bosbeek kronkelt in vele meanders naar de Maas. In het alluvium rond de beek komen laagveengebieden voor. Het uitgesproken reliëf met bijhorende vochtgradiënt ligt aan de basis van een gediversifieerde begroeiing met oa. zegge, riet, graslanden, ruigtes, moerassen en broekbossen. In de hooi- en weilanden waren vele grachten aanwezig voor ontwatering en periodieke bevloeiing. In de vallei lagen diverse molens. Verder van de vallei verwijderd treft men in een meer open landschap weilanden aan en akkers op het plateau. Het gehucht De Houw heeft een langgerekte vorm en ligt in een zijdal van de Bosbeekvallei. In dit gehucht zijn nog vele bouwkundig waardevolle elementen aanwezig zoals hoeves, kapellen en kruisen.

André Dumontlaan 17 (As)
Gemeentemolen -graanwatermolen- op de Bosbeek, waarvan de oprichting teruggaat tot 1717. Verboste zone tussen de Oude en Nieuwe Beek en enkele beeldbepalende bomen vlakbij de molen.

Bilzerweg 86-88 (As)
De gebouwen werden opgericht bij de aanleg van het vliegveld rond de Eerste Wereldoorlog.

Dorpsstraat 13 (As)
Langgestrekte hoeve met ordonnantie: woonhuis, stal, dwarsschuur. Gaaf bewaard voorbeeld van een eind 19de eeuw versteende hoeve in vakwerk.

Dorpsstraat 14 (As)
Voormalige langgestrekte hoeve, waarvan de ordonnantie door de aan gang zijnde restauratie werd gewijzigd. Zes traveeën onder zadeldak.

Dorpsstraat 26 (As)
Voormalige hoeve met losstaande bestanddelen aan weerszij van het verder ommuurde erf.

Dorpsstraat 27 (As)
Boerenburgerhuis van het dubbelhuistype, drie traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak. Gecementeerd bakstenen gebouw, gevel met uitzicht uit begin 20ste eeuw, doch oudere kern.

Dorpsstraat 28 (As)
Anderhalf huis van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak.

Dorpsstraat 48 (As)
Oorspronkelijk rondom een binnenkoer gegroepeerd gebouwencomplex, thans in meerdere woningen opgesplitst. Sterk verbouwd en aangepast heeft het zijn oorspronkelijke kwaliteit geheel verloren.