Inventaris

Aarschot, Langdorp, Rillaar (Aarschot), Diest, Kaggevinne, Molenstede (Diest), Averbode, Messelbroek, Testelt, Zichem (Scherpenheuvel-Zichem)
Het gebied omvat de Demervallei met overgangen naar rivierterrassen, getuigenheuvels en delen van de aanpalende beekvalleien. In het noorden werd de landduinenrij tussen Gijmel en Zavel mee opgenomen. Op de valleibodem komen talrijke donken en afgesneden en fossiele meanders voor. De Diestiaanheuvels ten zuiden van Molenstede zijn gesitueerd in het traditionele landschap ‘Demerland’. Terwijl Aarschot en Diest zich over de hele breedte van de Demervallei uitstrekken, zijn Langdorp, Messelbroek, Testelt en Zichem oude bewoningskernen aan de rand van de vallei. De valleibodem is nagenoeg onbebouwd.

Herselt (Herselt), Veerle (Laakdal), Averbode, Testelt, Zichem (Scherpenheuvel-Zichem), Tessenderlo (Tessenderlo-Ham)
De abdij van Averbode ligt op het grondgebied van drie provincies en op de overgang van het Hageland naar de Kempen. De omgeving wordt gekenmerkt door ijzerzandsteenheuvels, uitgestrekte bossen, heiderelicten en landduinen. De Norbertijnerabdij, gesticht in 1134, speelde een zeer belangrijke rol in de ontginning van de omgeving en begon al in de 18de eeuw met de omvorming van heide en loofbossen naar naaldbossen. De ommuurde abdijsite met haar gebouwen vormen een schilderachtig geheel in de bosrijke omgeving, die de laatste eeuwen weinig gewijzigd werd en wordt gekenmerkt door een straalvormig wegenpatroon dat de centrale abdij verbindt met omliggende dorpen, hoeven en kapellen. In Averbode heide werden de heide en tal van voormalige visvijvers hersteld.

Abdijstraat (Scherpenheuvel-Zichem)
Het Mariapark bij de abdij van Averbode is aangelegd tussen 1935 en 1960 op een bebost terrein van ruim 3 hectare. Deze religieuze thematuin getuigt van de traditie van de Mariaverering die zo typisch is voor het katholieke Vlaanderen van voor 1960. Het park bestaat uit een ‘Hof van Olijven’ en zeven, cementrustieke bidstaties over de ‘zeven smarten van Maria’ langs een parcours met kronkelende paadjes die op het hoogste punt naar een Lourdesgrot toeleiden.

Abdijstraat 1 (Scherpenheuvel-Zichem), Averboodsebaan (Tessenderlo-Ham)
Circa 1125 gesticht door Arnold II, graaf van Loon. Als ligging voor de abdij van Averbode werd de heuvelrug tussen Langdorp en Tessenderlo gekozen, die de bekkens van de Grote Nete en de Demer scheidt.

Abdijstraat 1 (Scherpenheuvel-Zichem), Averboodsebaan (Tessenderlo-Ham)
Premonstratenzer of norbertijnenabdij, gesticht omstreeks 1135, met kloostergebouwen uit het eerste kwart van de 18de eeuw omgeven door besloten abdijtuin voorzien van tuinbrug en tuinpaviljoen; ongeveer 3,5 hectare, onderdeel van een groter geheel van boomgaarden, nutstuinen, vijvers en bossen dat gedeeltelijk nog bestaat; landschappelijk heraangelegd in 1860-1870 maar met behoud van diverse elementen (vijvers, talud) die minstens tot 1650 teruggaan.

Bredestraat (Scherpenheuvel-Zichem)
Op een kruispunt, op een driehoekig platform van ijzerzandsteen gelegen kapel van 1952, uitgewerkt als een grote mijnwerkerslamp en uitgevoerd door de firma Janssens. Een bronzen gedenkplaat van 1956 verwijst naar het 35-jarige bestaan van de Mijnwerkersgilde van Averbode. 

Broekstraat 13 (Scherpenheuvel-Zichem)
Aan straatzijde Onze-Lieve-Vrouw-kapel naar verluidt daterend van 1945, gebouwd omdat de voormalige hoeve op dit perceel gespaard bleef bij een vliegtuigcrash vlakbij – vermoedelijk van een Amerikaanse B17-bommenwerper terugkerend van de raid op Regensburg en Schweinfurt, neergekomen op de Weefberg.

Klein Broekstraat 37-45, 51-59 (Scherpenheuvel-Zichem)
Dorpswoningen met voortuintjes met sober decoratief uitgewerkte betonnen afsluitingen, geregistreerd in 1943.

Testeltsesteenweg 35 (Scherpenheuvel-Zichem)
Kosterwoning van het bouwjaar 1909-1910 in neotraditionele stijl. Gebouwd in opdracht van koster Emiel Renders op de locatie van een laat-18de-eeuwse hoeve, die volledig gesloopt werd rond 1947. Renders was koster en kleermaker van de abdij van Averbode.

Westelsebaan 108 (Scherpenheuvel-Zichem)
In 1912-1913 in opdracht van Arthur Sieben gebouwde villa, omgebouwd tot schoolkolonie in 1920 en voorzien van een tuinaanleg, die slechts gedeeltelijk bewaard is. Omstreeks 1926-1927 werd achter de villa een grote vleugel opgetrokken door de 'Oeuvres des Colonies scolaires catholiques de l'Agglomération bruxelloise' in functie van opvang en onderwijs.