Inventaris

Beverlo, Koersel (Beringen), Hechtel (Hechtel-Eksel), Helchteren (Houthalen-Helchteren)
Het heide- en stuifzandcomplex van Hechtel-Helchteren met vallei van de Zwarte Beek is gelegen aan de westrand van het Kempens Plateau. Eeuwenlang hield hier een gevarieerd cultuurlandschap stand. Het vormde een onmisbaar onderdeel van de toenmalige landbouweconomie. Daarin gingen heidevlakten samen met cultuurgronden, geriefhoutbosjes, hooi- en weilanden in het beekdal en turfontginningen. Vanaf het begin van de vorige eeuw werden hele oppervlakten van de heide met naaldhout beplant en verruigde het beekdal. De Zwarte Beek is nog één van de zeldzame waterlopen die haar natuurlijke meandering behouden heeft. Tegen Hechtel ligt een langgestrekte duinengordel, ontstaan door overexploitatie of ontginning van de heidegebieden. Deze duinen zijn grotendeels gefixeerd door bebossing.

Helchteren, Houthalen (Houthalen-Helchteren), Meeuwen, Wijshagen (Oudsbergen)
Dit gebied in de Landschapsatlas omvat 1) een uitgestrekt heide en vennengebied van ruim 2000 ha, nu militair domein; 2) de bovenloop van de Abeek, 3) het straatgehucht Gestel, 4) het traditionele Gelstelse akkergebied op zandgronden, 5) de gefixeerde zandverstuivingen genaamd Kolisbergen en 6) het eind 19de-eeuwse domein Masy. Het gehele gebied weerspiegelt diverse vormen van traditioneel landgebruik van een Kempisch dorp: hooilanden en bomenrijen in de beekvallei, een straatdorp op de valleirand, akkers op de lichtere zandgronden en de heide en vennen als gemeenschappelijke graasgronden voor het vee. Het grootste deel van dit landschappelijk waardevol gebied bestaat uit heide en vennen, die zeer typerend zijn voor de landschapsontwikkeling op het Kempisch plateau.

Berbestraatje (Houthalen-Helchteren)
Een hulp- of bijkerk, eertijds parochiezaal en ontmoetingscentrum, opgetrokken in 1957 naar ontwerp van architect P. Ceelen.

Bosstraat 9 (Houthalen-Helchteren)
Alleenstaand breedhuis van 1847, met dubbelhuisopstand, aan straatzijde van een beukenhaag en een recent ijzeren toegangshek voorzien.

Damstraat, Eynderweg (Houthalen-Helchteren)
Schans van Helchteren met herkomst in de 17de eeuw. Midden 19de eeuw nog duidelijk in het landschap te onderscheiden, nu erg vervaagd. De verdedigingsgrachten omgeven nu als een laagte de randen van een grasland.

Eikelbosstraat (Houthalen-Helchteren)
Kapelletje van circa 1946, opgericht ter nagedachtenis van drie oorlogsslachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, gevallen tijdens de bevrijding door de Engelsen.

Eikelbosstraat, Eikendreef, Grote Baan (Houthalen-Helchteren)
Het kasteel Ter Dolen is een voormalig vroeg 16de-eeuwse waterslot en zomerverblijf van de abten van Sint-Truiden dat omgeven wordt door grasland en bospercelen en bereikbaar is via enkele oude eikendreven.

Eikendreef (Houthalen-Helchteren)
Door kasseien omgeven, rechthoekig, bepleisterd en beschilderd bakstenen kapelletje onder zadeldakje.

Eikendreef 17, 21 (Houthalen-Helchteren)
Het belang van het kasteel Ter Dolen ligt vooral in de wijze waarop het, ondanks de verbouwing in het vierde kwart van de 18de eeuw, getuigt van zijn vroeg-16de-eeuws karakter.

Grote Baan 333 (Houthalen-Helchteren)
Dubbelhuis van vier traveeën en één bouwlaag, uit eind 19de - eerste helft 20ste eeuw.