Inventaris

Hoeselt, Romershoven (Bilzen-Hoeselt), Diepenbeek (Diepenbeek), Vliermaalroot (Hasselt)
Het Jongenbos ligt ten noordoosten van het centrum van Vliermaalroot, in het noordelijke gedeelte van Vochtig-Haspengouw. Het reliëf is nagenoeg vlak. Het historishc stabiele bos fungeerde steeds als park- en jachtdomein van het gelijknamige Loonse leengoed. De bouwheer van het huidige kasteel zou zeventigduizend bomen hebben aangeplant als compensatie voor de kap van het toenmalige loofbos, nodig voor de bouw van het kasteel (oa. voor brandhout in de ovens van de steenbakkerij). De vijver achter het kasteel is het resultaat van de kleiwinning voor de bakstenen. Rond het bos heeft het landschap een agrarisch karakter.

Hoeselt (Bilzen-Hoeselt), 's Herenelderen, Berg, Henis, Tongeren (Tongeren-Borgloon)
De vruchtbare leemgronden vertalen zich in openfields met weinig visuele perceelsgrenzen op de plateaus. De hooilanden in de beekvalleien verruigden naar rietland en moerasbos. Het omringende landschap telt diepe holle wegen, hoge taluds begroeid met houtig gewas en hoogstamboomgaarden. Het kasteel van 's Herenelderen is ingeplant op de oever van Demer zodat de slotgracht continu van water werd voorzien. In het beekdal getuigen visvijvers van de viskweek en rabatten van de aanplant van populieren. Het gelijknamige dorp ontwikkelde zich als kasteeldorp in de riviervallei rondom de historische cluster van kasteel en kerk. De Sint-Stefanuskerk is gegroeid uit de private huiskapel van de kasteelbewoners. Het kasteel is omgeven door een park in landschappelijke stijl met twee vijvers. In noord- en zuidoostelijke richting sluit het park aan op de valleibossen langs de bovenlopen van de Demer.

Hoeselt, Rijkhoven (Bilzen-Hoeselt)
De Bandkeramische nederzetting van Hoeselt- Winkelveld, is gelegen op een plateau grenzend aan de vallei van de Demer. De zone wordt bodemkundig gekenmerkt door de aanwezigheid van droge leembodems. De site is gekend door oppervlaktevondsten van aardewerk en vuursteen, die er op wijzen dat de nederzetting zich uitstrekt over een groot deel van het plateau.

Beisstraat 5 (Bilzen-Hoeselt)
Woning in vakwerkbouw, gelegen aan de Beisstraat, waar reeds in de late 18de eeuw landelijke bebouwing gedocumenteerd is.

Bilzersteenweg 20 (Bilzen-Hoeselt)
Alleenstaand herenhuis, gebouwd in 1908 met één boom als restant van de vroegere tuinaanleg.

Bilzerstraat 27 (Bilzen-Hoeselt)
In zijn huidige vorm een gesloten hoeve, waarvan geen sporen bewaard bleven van de oude kern.

Broekstraat 22 (Bilzen-Hoeselt)
Molensite die minstens teruggaat tot de 15de eeuw. Voorheen een volmolen, vervolgens een graanmolen, thans buiten bedrijf. Gebouwencomplex in losse schikking, de gebouwen, op de oude molenaarswoning na, dateren uit de tweede helft van de 19de eeuw. Rondom de molen ligt een overwegend open en nat landschap met grasland en ruigte. Dijklichamen, geultjes en de molengracht zijn relicten van het watermolenlandschap.

Broekstraat 8 (Bilzen-Hoeselt)
Hoeve met losse bestanddelen, in meerdere fases tussen het einde van de 19de eeuw en het eerste kwart van de 20ste eeuw ontstaan. Het complex bestaat uit een woonstalhuis, een bakhuis en een schuur met bietenkelder.

Canadastraat 3 (Bilzen-Hoeselt)
U-vormige hoeve, met de open zijde van het erf naar de straat toe. In zijn huidige vorm dateert ze uit eind 18de of eerste helft 19de eeuw.

Dorpsstraat (Bilzen-Hoeselt)
Van het oorspronkelijke, preromaanse gebouw uit de 10de eeuw rest de onderste geleding van de toren. Het schip dateert van 1770. Deze oorspronkelijke zaalkerk werd vergroot in 1896 en 1931 naar ontwerp van M. Christiaens tot het huidige basilicale gebouw.