Inventaris

Gelrode (Aarschot), Nieuwrode (Holsbeek), Wezemaal (Rotselaar)
Het noordelijke deel van het Hageland vormt het overgangsgebied tussen de zand- en de leemstreek en wordt gekenmerkt door zuidwest-noordoost georiënteerde ijzerzandsteenruggen. De Wijngaardberg is wellicht de meest gave berg. Markante terreinovergangen, droogdalen of ‘grebben’ en taluds kenmerken het gebied. De Wijngaardberg telt ook talrijke holle wegen die als landschapselement in de gehele zuidelijke leemstreek geregeld voorkomen. Op de uitgesproken zuid- of noordgerichte hellingen vormen zich allerlei warmte- en droogteminnende grasland-, heide- en bosvegetaties.

Holsbeek, Nieuwrode, Sint-Pieters-Rode (Holsbeek), Lubbeek (Lubbeek), Houwaart, Sint-Joris-Winge (Tielt-Winge)
De beekvallei die door dit gebied van zuid naar noord loopt, is in het zuiden nog breed vertakt. Nabij Gempe komen de waterlopen samen en worden ze zowel Molenbeek als Winge genoemd. De beek stroomt af richting Kleerbeek en Horst, de vallei wordt hier aanzienlijk breder en vlakker en wordt ook wel de Hagelandse vallei genoemd. Deze brede vallei is gekend vanwege haar hoge ecologische waarde. Aan de beide zijden van de vallei loopt het landschap glooiend omhoog, oa. door de aanwezigheid van Diestiaanheuvels. Door het hele gebied heen komt bouwkundig erfgoed voor. Voornamelijk in het zuiden en noorden liggen een aantal grote hoevecomplexen. Kenmerkend voor de Molenbeekvallei zijn de vele kastelen dicht tegen de beek. Een landschappelijk gaaf geheel wordt gevormd door het kasteel van Horst en omgeving.

Holsbeek, Kortrijk-Dutsel, Nieuwrode (Holsbeek), Wilsele (Leuven), Rotselaar, Wezemaal (Rotselaar)
De alluviale vlakte van de vallei van de Winge en diens zijlopen is bekend door talrijke vindplaatsen uit de prehistorie, meer specifiek het paleolithicum en het mesolithicum. Deze vindplaatsen zijn gekend uit oppervlakteprospecties en enkele opgravingen, en bestaan voornamelijk uit spreidingen van lithisch materiaal.

Nieuwrode (Holsbeek), Wezemaal (Rotselaar)
Het noordelijke deel van het Hageland vormt het overgangsgebied tussen de zand- en de leemstreek en wordt gekenmerkt door zuidwest-noordoost georiënteerde ijzerzandsteenruggen. Deze waren op het einde van de 18de eeuw nog grotendeels bebost. Op het grondgebied van Rotselaar, deelgemeente Wezemaal liggen aldus ongeveer evenwijdig: de Heikantberg, de Middelberg, de Eikelberg, de Wijngaardberg en de Beninksberg. De Beninksberg is naast de Wijngaardberg één van de gaafste ijzerzandsteenheuvels en is weinig aangetast door weekendverblijven en dergelijke. Door de grote hoogteverschillen op korte afstand, komen er veel markante terreinovergangen, holle wegen en taluds voor in het gebied.

Dorp 5 (Holsbeek)
Neoclassicistische kerk uit de 19de eeuw, op het veelzijdig bak- en zandstenen koor en de sacristieën na, die opgericht zijn in classicistische stijl en dagtekenen uit einde 18de eeuw.

Hooghuis 3, 7 (Holsbeek)
Het Hooghuys wordt reeds vermeld in 14de-eeuwse documenten. Heden bestaat het uit een L-vormig volume minstens opklimmend tot de 17de eeuw, een langgerekt bakstenen dienstgebouw en een gedeeltelijk gesloopte en daarna sterk aangepaste 19de-eeuwse hoeve, in een ruime omhaagde en door eiken omzoomde tuin met deels bewaarde landschappelijke tuinaanleg.

Kraaikant 71 (Holsbeek)
Langgestrekte hoeve uit de eerste kwart van de 20ste eeuw met mogelijk oudere kern. De hoeve wordt gekenmerkt door rode en gesinterde baksteen op een gecementeerde plint, decoratief metselwerk rond de vensters en een metalen latei met bloemmotief boven de poortdoorgang.

Rijksweg Aarschot-Winge (Holsbeek)
Lourdesgrot uit het interbellum in cementrustiek, gelegen aan de huidige Rijksweg (Aarschot-Tielt-Winge), ingepast in het reliëf van de Bennenberg. De grot is gedeeltelijk te betreden, ernaast is een nis met Mariabeeld.

St.-Lambertusstraat 13 (Holsbeek)
Dubbelhuis met twee verdiepingen en gebogen zadeldak met dakvenster, in traditionele bak- en zandsteenstijl.

St.-Lambertusstraat 13 (Holsbeek)
Pastorie gebouwd als dubbelhuis in traditionele bak- en zandsteenstijl aan het begin van de 18de eeuw (1707 volgens de muurankers), gelegen in ommuurde pastorietuin met tweeledige indeling van 63 are; op enkele oude bomen en een beplantingsheuveltje na zijn alle aanlegdetails verdwenen; heraanleg in 1999.