Inventaris

Wolfstraat (Beringen), Beringenbaan (Diest), Geeneindestraat, Langeheidestraat, Paalstraat, Venusbergstraat (Lummen)
De Venusberg is een Diestiaan getuigenheuvel die in het landschap uitsteekt boven de vallei van de Zwarte Beek (Demerbekken). De archeologische site is vooral gekend door oppervlakteprospecties die vondsten opleverden uit de steentijd (paleolithicum, mesolithicum en neolithicum).

Deurne, Molenstede, Schaffen (Diest), Tessenderlo (Tessenderlo-Ham)
Dit gebied ligt aan de rand van het Kempisch plateau, de zogenaamde Zuiderkempen, waar, gevoed door water uit het Kempisch plateau, verschillende beekvalleien ingesneden zijn. Het grootste deel van het gebied wordt gevormd door één van deze beekvalleien, met enkele parallelle waterlopen. In de beekvallei zijn ook enkel vennen aanwezig, nu veelal droogliggend. Buiten de vallei liggen enkele ijzerzandsteenheuvels met groeves waar de stenen gewonnen werden. De bebouwing concentreert zich op de hogere gronden buiten de vallei. Een groot deel van het gebied is ontgonnen in de tweede helft van de 18de eeuw. Een opvallend landschapselement zijn de schansen, opgericht in de periode van de Tachtigjarige Oorlog om de plattelandsbevolking te beschermen tegen plundering en geweld. Op enkele plekken zijn deze schansen nog te herkennen in het landschap.

Schaffen (Diest), Halen, Zelem (Halen), Lummen, Meldert (Lummen)
De benedenloop van de Zwarte Beek vloeit vanaf Meldert (Lummen) in zuidwestelijke richting, om voorbij Zelem (Halen) op te gaan in de vallei van de Demer. De beek kronkelt hier tussen steeds hogere getuigenheuvels. De Zwarte Beek is nog één van de zeldzame waterlopen die haar natuurlijke meandering behouden heeft. Behalve de heuvelruggen komt ten zuiden van de vallei een aantal depressies voor: de Goren, Gorenbroek, Lange Beemden, Bakelbroek, de Leunen en het Rotbroek. Rond het straatdorp Zelem is het landschap aantrekkelijk en gevarieerd met gave vergezichten over de vallei en landschappelijk waardevolle elementen zoals holle wegen, bomenrijen en houtkanten.

Engelbeekstraat 71 (Diest)
Bak- en zandstenen boerenhuis van circa 1700. Recentere bijgebouwen.

Hezestraat (Diest)
Muur in vakwerk- en baksteenbouw.

Kerkstraat (Diest)
De Verloren Kostmolen, is een 19de-eeuwse korenmolen, van het type houten staak- of standaarmolen met gesloten voet. De molen werd in 1826 in Beverlo (Limburg) opgericht, maar in 1903-1904 ontmanteld en heropgebouwd in Schaffen. De windmolen staat ook bekend als de Molen van Schaffen, De Windmolen en de Molen van 't Dorp.

Langedijkstraat (Diest)
De Schans van Kelbergen in Diest werd omstreeks 1629 opgericht door de lokale bevolking en is een goed bewaarde archeologische site die nog steeds waarneembaar is in het landschap. Bomenrijen markeren de grachtenstructuur.

Postbaan 83, 97 (Diest)
Villa met wagenhuis, gebouwd in 1856 door de weduwe van de Diestse brouwer Eugène. Achter het wagenhuis werd een boerderij volgens L-vormig grondplan toegevoegd. Omgeven door met oude bomen (bruine beuken, tamme kastanjes) overschaduwde tuin van 1,25 hectare. Op de kruin van de heuvel werd in de late jaren 1940 een tweede villa gebouwd, verwijzend naar de cottagestijl, en omgeven door een nieuwe tuin van 1,5 hectare met buxusparterres en talrijke snoeivormen.

Schansstraat 6-8 (Diest)
Landhuis met hoeve uit begin 19de eeuw omgeven door informele tuin, circa 0,5 hectare, aangelegd rond 1910, binnen de omgrachting van de rechthoekige schans uit het begin van de 17de eeuw; enkele zeldzame bomen.

Sint-Hubertusplein (Diest)
Dit gebouw bestaat uit een vierkante westertoren, drie beuken van drie traveeën, een vooruitspringend transept en een veelzijdig koor, aan de zuidzijde geflankeerd door een recente sacristie. Eind 19de eeuw werd de kerk gerestaureerd naar plannen van Joris Helleputte en Vincent Lenertz.