Inventaris

Brecht (Brecht), Westmalle (Malle), Schilde (Schilde), Zoersel (Zoersel)
Het landschap rondom de abdij wordt gevormd door een historisch complex van landbouwgronden en bossen, doorkruist met dreven en afwateringsgrachten. In de 18de eeuw bestond het gebied echter nog uit heide met vennen. De stichting van het 'Klooster Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart' in 1794 door Franse cisterciënzers betekende een keerpunt in de geschiedenis van dit landschap. De priorij werd in begin van de 19de eeuw verheven tot abdij. Om inkomsten en daarmee ook het voortbestaan van de gemeenschap te verzekeren, kregen de monniken bosbouw en landbouw als hoofdtaak. In het midden van de 19de eeuw is de heide dan ook bijna volledig ontgonnen en omgezet naar naaldbos enerzijds en akkers of weiland - in de nabije omgeving van de abdij - anderzijds.

Brecht, Sint-Job-in-'t Goor, Sint-Lenaarts (Brecht), Westmalle (Malle), Schilde (Schilde)
De Brechtse Heide ligt op de tweede hoogste cuesta in de provincie Antwerpen. De kleilagen in de ondergrond zorgen ervoor dat het grondwater hoog staat. Tot in de tweede helft van de 18de eeuw was de Brechtse Heide nog onderdeel van een uitgestrekt heidegebied, de ‘Westmaltesche Heijde’. De op de historische kaarten weergegeven vennen vinden we tot vandaag terug in het gebied. De eerste ontginningen in het gebied situeren zich rond de Grote Vraaghoeve waar reeds in 1168 een hoeve zou hebben gestaan. Het huidige landschap bestaat uit de boscomplexen in het westen, een gecompartimenteerd landschap in het midden en in het oosten een eerder open landschap met weilanden. Het landschap van de Brechtse heide is één van de grootste gaaf bewaarde landschappen van de provincie Antwerpen.

Westmalle (Malle)
Het kasteel met kasteelpark en aanpalende landerijen, waardevolle bossen en oude dreven vormen samen met de Sint-Martinuskerk en de verbindingsdreef tussen kasteel en kerk een landschap met een landelijk en uitzonderlijk historisch karakter. De oorsprong van het kasteel van Westmalle gaat terug tot de 12de eeuw. De laatste grote aanpassingen gebeurden in de 19de eeuw. Opmerkelijk en zeldzaam is het 19de eeuwse cirkelvormige dienstgebouw. Ten westen van het kasteel bevindt er zich een gaaf bewaarde ijskelder. De esthetische- en belevingswaarde van het geheel is zeer hoog.

Westmalle (Malle)
De Abdij van Westmalle is toegankelijk via een dreef met hekpijlers die uitkomt op de Antwerpsesteenweg. De weg is aangelegd in betontegels van 14 x 34cm in halfsteensverband en met zand gevoegd. De weg is 3m breed inclusief de boordstenen en heeft een licht bolrond profiel in functie van de afwatering. De wegbeplanting bestaat uit een bijna volledige en gelijkjarige rij van zomereik (Quercus robur) met stamomtrekken van 200-300cm.

Antwerpsesteenweg (Malle)
Op het ruime centrale dorpsplein staat op een verhoogd met kasseien belegd perk, het monument voor de gesneuvelden van de Eerste Wereldoorlog.

Antwerpsesteenweg (Malle)
Het Schoutenhuis, ook gekend als het Schaliënhuis, was gelegen op de hoek van de Antwerpsesteenweg en de Berckhovenstraat. Het was een vrijstaand dubbelhuis van zes traveeën en één bouwlaag in een traditionele bak- en zandsteenstijl onder een zadeldak met aandaken, opklimmend tot het einde van de 16de - begin 17de-eeuw, door sommige bronnen gedateerd in ‘1608’ en gebouwd door Wilhelmus Gysels. Het Schoutenhuis was de plek waar de schepenen van dubbeldorp Westmalle-Zoersel vergaderden.

Antwerpsesteenweg 212-214 (Malle)
Arbeidershuisjes met verspringende gevellijn, samen acht traveeën en één bouwlaag onder zadeldak, uit de eerste helft van de 19de eeuw.

Antwerpsesteenweg 245 (Malle)
De neogotische zeshoekige kapel werd in 1905 opgetrokken op initiatief van pastoor Nelo. De kapel vormt door haar ligging op het kruispunt in het centrum van de gemeente een herkenningspunt.

Antwerpsesteenweg 246 (Malle)
Gemeentehuis van 1930 in neotraditionele stijl naar ontwerp van Frans Sel.

Antwerpsesteenweg 315-317 (Malle)
Rijhuis van vier traveeën en één bouwlaag onder steil zadeldak (nok parallel aan de straat, Vlaamse pannen), opklimmend tot de 17de eeuw? (zie stervormige, centrale schouw).