Inventaris

Helchteren, Houthalen (Houthalen-Helchteren), Meeuwen, Wijshagen (Oudsbergen)
Dit gebied in de Landschapsatlas omvat 1) een uitgestrekt heide en vennengebied van ruim 2000 ha, nu militair domein; 2) de bovenloop van de Abeek, 3) het straatgehucht Gestel, 4) het traditionele Gelstelse akkergebied op zandgronden, 5) de gefixeerde zandverstuivingen genaamd Kolisbergen en 6) het eind 19de-eeuwse domein Masy. Het gehele gebied weerspiegelt diverse vormen van traditioneel landgebruik van een Kempisch dorp: hooilanden en bomenrijen in de beekvallei, een straatdorp op de valleirand, akkers op de lichtere zandgronden en de heide en vennen als gemeenschappelijke graasgronden voor het vee. Het grootste deel van dit landschappelijk waardevol gebied bestaat uit heide en vennen, die zeer typerend zijn voor de landschapsontwikkeling op het Kempisch plateau.

Donderslagweg (Oudsbergen)
Donderslag is een middeleeuwse landbouwuitbating van de cisterciënzerinnenabdij Herkenrode (Kuringen). Herkenrode bezat een uitgebreid patrimonium. In een agrarische samenleving vormde het grondbezit de economische grondslag voor het voortbestaan van de abdij. Sinds haar stichting op het einde van de 12de eeuw verwierf Herkenrode niet minder dan 13 landbouwbedrijven en bezat ze eind 17de eeuw ongeveer 2800 ha grond. Donderslag vormde het meest noordelijk gelegen landbouwdomein. Samen met Bokrijk in Genk en het Olmenhof in Stokrooi was het een veeteeltbedrijf, dat uitgebreide graasgronden in de gemeenschappelijke heide vond.

Kerkstraat (Oudsbergen)
Moderne kerk van baksteen onder plat dak. Verticale vensterpartijen van beton en glas. Neoromaanse, bakstenen toren van drie geledingen onder naaldspits.

Kerkstraat 3 (Oudsbergen)
Langgestrekte hoeve uit het derde kwart van de 19de eeuw, met ordonnantie: stal-dwarsschuur-stal-woonhuis. Bakstenen gebouw van één bouwlaag onder zadeldak.

Plockroy 59 (Oudsbergen)
Bakstenen zaalkerkje, gebouwd in 1952 onder pastoor Vliegen.

Schansdijk (Oudsbergen)
In de vallei van de Abeek in Meeuwen-Gruitrode ligt de schans van Plokrooi, een hoekig, met grachten omgeven stuk grond. Dergelijke constructies worden ook vluchtschans of boerenschans genoemd, omdat ze in periodes van troebelen in het verleden een veilig toevluchtsoord boden aan families van kleine gehuchten op het platteland.

Soetebeek (Oudsbergen)
Houten kruis met beschilderd gietijzeren crucifix, van eind 19de - begin 20ste eeuw.

Soetebeek (Oudsbergen)
Rechthoekige kapel uit het eerste kwart van de 20ste eeuw, van één travee met driezijdige sluiting, onder zadeldak.

Wijshagerkiezel (Oudsbergen)
Rest van een langgestrekte hoeve uit het vierde kwart van de 19de eeuw, met klein dienstgebouw, wat achteruit gelegen ten opzichte van de straat.

Wijshagerkiezel 105 (Oudsbergen)
Rest van een hoeve met losstaande bestanddelen, uit midden 19de eeuw. De hoeve omvatte voorheen twee gebouwen, waarvan alleen het zuidelijke behouden bleef.