Inventaris

Spiere (Spiere-Helkijn)
Dit gebied omvat het kasteeldomein van Spiere met aansluitend landbouwgebied en een nabijgelegen feodale site met motteheuvel. Het kasteelpark in landschappelijke stijl strekt zich uit langs de Grote Spierebeek in noordoost-zuidwestelijke richting. Rond het kasteelpark liggen akker- en weilanden met een open karakter wat het zicht naar en vanuit het kasteel vrijwaart. Ook de gekasseide Jacquetbosstraat ligt in dit gebied.

Perk (Steenokkerzeel), Vilvoorde (Vilvoorde), Elewijt, Eppegem, Weerde (Zemst)
Het gebied strekt zich uit ten zuiden van Weerde, waar een deel van de oude meanderende Zennebedding behouden is gebleven. Bomenrijen volgen vaak het patroon van het uitgebreid grachtenstelsel. Hier en daar komen beboste percelen voor met zowel loof- als naaldhout. Het gebied is genoemd naar het Rubenskasteel, naar zijn 17de-eeuwse eigenaar Pieter-Paul Rubens. Zijn ligging in een meander van de Barebeek kan erop wijzen dat het om een oude site gaat.

Warande (Tervuren)
Het park van Tervuren groeide uit een domein van de hertogen van Brabant, dat hier sinds de 13de eeuw werd uitgebouwd, midden 18de eeuw zijn huidige uitzicht kreeg en dat in de 19de eeuw tot een koninklijk domein werd omgevormd. Koning Leopold II drukte er zijn stempel op door de bouw van het Koloniënpaleis en het voormalige Kongomuseum (nu Afrikamuseum) en door de aanleg van de Tervurenlaan en tramlijn die beiden een goede verbinding vanuit Brussel naar zijn persoonlijk domein moesten verzekeren. De band met het koloniale verleden van België is er nooit veraf. Hoewel verschillende landschapsarchitecten aan het park van Tervuren werkten, vormt het toch een samenhangend en aantrekkelijk geheel. Het huidige park draagt nog altijd in grote mate de stempel van 18de-eeuwse (her)aanleg en 19de-eeuwse toevoegingen. Blikvangers zijn de in cascade liggende vijvers te midden een wijds tapis-vert, het sterrenbos en de Franse tuin bij het Afrikamuseum.

Houwaart, Sint-Joris-Winge, Tielt (Tielt-Winge)
Het Walenbos is gelegen ten noorden van Sint-Joris-Winge, tussen Houwaart en Tielt. Het ligt ten zuiden van de drassige vallei van de Brede Motte, tussen de Diestiaanruggen bestaande uit de Houwaartseberg in het noorden en het complex Roeselberg-Alsberg in het zuiden. Het is grotendeels een broekbos met talrijke bronnen, beekjes en grachten, gelegen in een gebied dat op het einde van de 18de eeuw nog grotendeels uit beemden bestond. De bebossing met talrijke populierenaanplantingen en de drainage gebeurden in de 19de eeuw. Naar het zuiden gaat het over in een hellingbos op de noordelijke flank van Roeselberg en Alsberg, waar een hoogteverschil van meer dan 50 meter zich manifesteert. Talrijke diepe holle wegen dalen er af naar de vroegere beemden.

Bommershoven, Jesseren, Overrepen, Piringen, Tongeren (Tongeren-Borgloon)
Het gebied ligt op de overgang tussen vochtig en droog Haspengouw. Plaatselijk zijn er door versnijding van de beken relatief grote hoogteverschillen en verschillen in landschapstypen aanwezig. De valleien zelf hebben een asymetrische vorm en kenmerken zich in landgebruik door de aanwezigheid van wei- en hooilanden, tegenwoordig vaak in natuurgebruik. In de valleien komt kalktuf voor. De burcht van Kolmont gaat terug tot de 11de eeuw als burcht van de graven van Loon. Tegenwoordig is het een ruine waarvan de donjon nog vrij gaaf bewaard is, omgeven door een historisch boscomplex. Het voormalige fruitspoor tussen Drieslinter en Tongeren doorsnijdt het gebied en werkt sterk structurerend.

Borgloon, Kerniel (Tongeren-Borgloon)
De abdij van Kolen, vroeger het Kruisherenklooster van Colen of abdij Mariënlof genoemd, is gelegen aan de rand van Droog Haspengouw. De abdij ligt op een hoge uitloper van het plateau en is beeldbepalend voor de omgeving. De vallei van de Kleine Herk is diep ingesneden, via een historisch voetpad is er via de vallei een verbinding met de dorpskern van Kerniel. De spoorlijn Tongeren-Borgloon doorsnijdt het landschap ten zuiden van de abdij. Het is voornamelijk een agrarisch landschap.

Borgloon, Gotem, Hoepertingen, Kuttekoven (Tongeren-Borgloon), Berlingen (Wellen)
Dit gebied is gelegen aan de noordwestrand van het massief van Borgloon. Het is heuvelachtig en sterk ingesneden door erosie. Het is een uitgesproken agrarisch landschap met centraal het gehucht Kuttekoven met enkele belangrijke hoeves en de Sint-Jan-de-Doperkerk. Het gehucht wordt doorsneden door de markante spoorwegbrug en spoorwegbedding van de voormalige spoorweg Sint-Truiden-Tongeren. Ten noorden van het gehucht liggen de gesloten hoeve De Klee en kasteel De Klee. Halverwege tussen Kuttekoven en Berlingen (Wellen), aan de oostelijke rand van de riviervlakte van de Herk, ligt het gehucht Rullingen met het gelijknamige kasteel met omliggend park en hoogstamboomgaarden. De Herk stroomt diep ingesneden door het landschap. Het dorp Berlingen sluit hierop aan, de Sint-Agathakerk kijkt van een hoogte uit op de waterloop.

Koninksem, Piringen, Tongeren, Widooie (Tongeren-Borgloon)
Het kasteel van Betho ligt even buiten het stadscentrum van Tongeren in het gehucht Mulken, gevat in een vrij gaaf bewaard landschap tussen de steenwegen naar Hasselt en Sint-Truiden. Het is een imposant, gedeeltelijk omgracht complex aan de bovenloop van de Fonteinbeek. Het omvat een kasteel met een hoeve en ook de omgeving kent een symmetrische aanleg met graslanden, dreven, hagen en paden. De nabijgelegen Beukenberg is een Romeins aquaduct die de natuurlijke bronnen van de Mombeek te Widooie moest verbinden met de stad Tongeren. De aarden wal die daarvoor aangelegd werd is bewaard gebleven en wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van bossen en struwelen.

Mal, Nerem, Tongeren, Vreren (Tongeren-Borgloon)
Ten zuiden van Blaar, tussen Tongeren en Mal, bevindt zich het Park van de Oostelijke Jeker, gelegen in de vallei van de Jeker met natte, alluviale gronden. Behalve de natuurlijke, veelal gekanaliseerde waterlopen zijn er nog talloze waterlopen die niet behoren tot het natuurlijke stoomstelsel. Deze werden aangelegd om het gebied te ontwateren. Het alluvium wordt gedraineerd door ontelbare ontwateringsgrachten die op hun beurt uitmonden in kleine kanaaltjes zoals de Vloedgracht, de Fluwijnensloot en de Flotsbeek. Het landschap van de Jekervallei wordt gekenmerkt door een afwisseling van hooilanden, drassige terreinen, moerassen en rietkragen, dit alles omzoomd door hoogstamboomgaarden, struwelen van els of wilg en populieren. De historische percelering is er grotendeels herkenbaar. In de vallei zijn verder de Blaarmolen en het kasteel Scherpenberg gelegen.

Gousbeemdstraat, Ketsingenstraat, Maastrichtersteenweg (Tongeren-Borgloon)
De Galgenberg, gelegen aan de grens van de stadsvrijheid, vormde de executieplaats van de vrijheid Tongeren.