Inventaris

Daalstraat 2-4, 2A (Mesen)
Brouwerswoning met rechts aanpalend poortgebouw in eclectische wederopbouwarchitectuur. Enkelhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak. Gele baksteenbouw met gebruik van arduin voor plint en onderdorpels.

Gentstraat 12 (Mesen)
Eclectisch herenhuis uit de jaren 1920. Dubbelhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder mansardedak (leien, mechanische pannen) met rechts schoudergevel (nok loodrecht op de straat). Gele baksteenbouw met gebruik van arduin onder meer voor de plint en de ornamenten.

Kerkstraat (Mesen)
Oorspronkelijk de abdijkerk van de benedictinessen van Onze-Lieve-Vrouw met aanleunend pand en overige abdijgebouwen. De kerk werd vernield tijdens de Eerste Wereldoorlog. Bij de opruiming van het puin ontdekt men de nog deels bewaarde romaanse crypte. Men kiest voor een archeologische reconstructie. Na de voltooiing van de crypte, volgt de wederopbouw van de bovenkerk naar ontwerp van architect C. Patris. Hij inspireert zich op de oorspronkelijke romaanse constructie, wat leidt tot een neoromaanse kruiskerk waarvan slechts de kruisingstoren herinnert aan het vertrouwde vooroorlogse beeld. Inwijding in 1938.

Kerkstraat 2 (Mesen)
Deels vrijstaand hoekhuis bij de Korte Mooiestraat, met laag ommuurde voortuin. Eclectische burgerwoning naar ontwerp van architect A. Knein (Elsene), uit het begin van de jaren 1920.

Markt 1 (Mesen)
Het stadhuis van Mesen sluit aan bij de typologie van stad- en gemeentehuizen die systematisch heropgebouwd werden na de Eerste Wereldoorlog. Stadhuis, vroeger ook Vredegerecht, naar ontwerp van architect C. Patris uit de jaren 1920. Indrukwekkend volume dominant aanwezig op het Marktplein. Eclectisch gebouw van negen traveeën en twee bouwlagen met verhoogde begane grond, onder lessenaarsdak met dakruiter.

Markt 10 (Mesen)
Villa in cottagestijl naar ontwerp van architect A. Knein, uit de jaren 1920, gelegen te midden van grastuin met rozenperk en afgesloten door lage bakstenen muur waarop hek tussen pijlers.

Markt 18 (Mesen)
Eclectisch burgerhuis uit de jaren 1920. Bakstenen enkelhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok parallel aan de straat, mechanische pannen).

Nieuwkerkestraat 11 (Mesen)
Langgestrekte hoeve volgens ordonnantie boerenhuis met haakse opkamer + stal + schuur, gedateerd 1922 door middel van muurankers in rechter zijgevel van opkamer. Baksteenbouw; onderbroken zadeldak onder meer met aandak en klimmende dakkapellen en -vensters; zijtuitgevels; steunberen; verdiepte houten kruiskozijnen.

Oud Kerkhofstraat 11, Rijselstraat 10 (Mesen)
Klooster in 1978 door de zusters verlaten: achterliggende school onder meer met vleugel aan de Rijselstraat, sinds 1970 gefusioneerd met de voormalige Broederschool tot de Vrije basis- en kleuterschool.

Rijselstraat 32 (Mesen)
Na de Eerste Wereldoorlog hier nieuw gebouwde hoeve door het Koninklijk Gesticht van Mesen ter vervanging van het verwoeste neerhof van het vooroorlogse Gesticht ondergebracht in het vroegere abdijcomplex. Langgestrekte hoeve ten noordwesten van een nog deels gekasseid erf met verspreide trommels en kapitelen van zandstenen zuilen afkomstig van het vooroorlogse Gesticht en/of Sint-Niklaaskerk.