Inventaris

Lanaken, Neerharen (Lanaken)
Het kasteel van Hocht en Hochterbampd zijn - enigszins geïsoleerd - gelegen nabij de Maas. Begin 19de eeuw werd hier parallel met de Maas de Zuid-Willemsvaart getrokken, in de jaren 1930 volgde de aanleg van het Verbindingskanaal Briegden-Neerharen. De smalle sluis van Neerharen oogt spectaculair gezien het hoogteverschil van bijna 10 m. Het kasteel van Hocht is in oorsprong een abdij, eind 12de eeuw gesticht door de heren van Pietersheim. De omgeving van de abdij-, nu kasteelsite, wordt ingenomen door akkers, (laagstam)boomgaarden en enkele weiden, hier en daar afgelijnd door bomengordels. Aan de overzijde van de Zuid-Willemsvaart ligt de uiterwaard Hochterbampd waarvan de naam verwijst naar de beemden (vochtige weilanden) van het voormalige Hocht. Delen van het gebied zijn laag gelegen zodat ze regelmatig overstromen bij hoogwater van de Maas.

Lanaken, Rekem (Lanaken), Opgrimbie (Maasmechelen)
De steilrand van het Kempisch Plateau doorsnijdt het gebied en overbrugt een hoogteverschil van 40m. Verschillende beken dwarsen het talud en creëren een grillig patroon. De beekvalleien worden gekenmerkt door alluviale elzenbossen en venige broekbosjes en relicten van viskweekvijvers en watermolens. In de aanwezige bosbestanden is de fase van planmatige bosaanleg nog duidelijk herkenbaar aan het dambordpatroon van paden en brandgangen. Zowel in de heide als in de naaldhoutaanplanten komen enclaves wintereik voor onder de vorm van hakhout, beperkte struwelen, houtwallen en afzonderlijke stoven. Het Pietersembos was jacht- en productiebos van de heren van Pietersheim. Vlakbij ligt het middeleeuwse burchteiland met ruïnes en restanten van drie slotgrachten. In de uitgestrekte naaldbossen werden in de 20ste eeuw dankzij hun groene karakter preventoria en sanatoria opgericht.

Rekem (Lanaken), Boorsem, Opgrimbie (Maasmechelen)
De vruchtbare Maasvallei heeft in de loop der tijden het ontstaan bewerkstelligd van talrijke nederzettingen, waarvan enkele uitgegroeid zijn tot een stedelijke kern, zoals Rekem. Restanten van de vroegere Maasmeanders zijn er herkenbaar zowel in de bedding van de Zijpbeek ten noorden, als ook in het landschap ten zuiden. Door zijn ligging aan de oude rivierloop heeft Rekem sinds de Late Steentijd een nagenoeg ononderbroken bewoning gekend. Tijdens de Middeleeuwen fungeerde de vrije rijksheerlijkheid Rekem, in 1356 tot baronie verheven, als een vooruitgeschoven grensversterking van het Heilig Roomse Rijk. Het werd uitgebouwd als versterkt stadje met een waterkasteel, marktplein, kerk en verschillende burger- en herenhuizen. De centrumfunctie verschoof na de 19de eeuw naar de westelijke steenweg. De Zuid-Willemsvaart sneed de stad af van het dorp Uikhoven.

Rekem (Lanaken)
Deze zone omvat de historische stadskern van Rekem.

Industrieweg (Lanaken)
De middenpaleolithische vondsten van Veldwezelt-Hezerwater behoren tot de oudste sporen van menselijke bewoning in Vlaanderen. Middenpaleolithische sites zijn in Vlaanderen zeldzaam.

Landen (Landen)
Deze zone omvat de historische stadskern van Landen.

Everspoelstraat, Heuvelhofstraat, Hunsbergstraat, Mottendelstraat, Wangestraat, Wijngaardstraat (Landen)
De bebouwing van dit zeer landelijk dorp concentreert zich rond de Everspoel-, de Wijngaard- en de Mottendelstraat. Het waardevol gedeelte van de dorpskern situeert zich echter langs de Heuvelhof- en Mottendelstraat. De weilanden met bomenrijen, huisweiden en akkers bij de hoeves zijn beeldbepalend voor het dorp en de agrarische context.

St.-Gertrudisstraat, St.-Gittersplein, Wingbergstraat (Landen)
De site van Sinte Gitter omvat de archeologische relicten van de Sint-Gertrudiskerk, de mottes met opperhof en neerhof Tombe van Pepijn en de Hunsberg en een bewoningszone, alles op zijn minst teruggaand tot de vroege middeleeuwen.

Sasbaan, Schrovestraat, Wiezeplein (Lebbeke)
De dorpskom van Wieze, deelgemeente van Lebbeke, wordt gevormd door de parochiekerk Sint-Salvator, met in de onmiddellijke omgeving de pastorie met tuin, verschillende herbergen en burgerhuizen en de zomereik op het dorpsplein. Het Neerhof met park versterkt het groen karakter van de dorpskern.

Heverlee (Leuven)
De in oorsprong 12de-eeuwse abdij van Park is één van de best bewaarde abdijsites van ons land. Laag gelegen in de vallei van de Molenbeek dankt de Parkabdij haar huidige uitzicht aan de bloeiperiode van het midden van de 17de eeuw, die met een grote bouwcampagne gepaard ging. Het kloostercomplex kende tot in de 18de eeuw nog verschillende aanpassingen. In de beekvallei vond de abdij de geschikte locatie voor de aanleg van visvijvers, die nog altijd het landschap van het abdijdomein kenmerken.