Inventaris

Warande (Tervuren)
Het park van Tervuren groeide uit een domein van de hertogen van Brabant, dat hier sinds de 13de eeuw werd uitgebouwd, midden 18de eeuw zijn huidige uitzicht kreeg en dat in de 19de eeuw tot een koninklijk domein werd omgevormd. Koning Leopold II drukte er zijn stempel op door de bouw van het Koloniënpaleis en het voormalige Kongomuseum (nu Afrikamuseum) en door de aanleg van de Tervurenlaan en tramlijn die beiden een goede verbinding vanuit Brussel naar zijn persoonlijk domein moesten verzekeren. De band met het koloniale verleden van België is er nooit veraf. Hoewel verschillende landschapsarchitecten aan het park van Tervuren werkten, vormt het toch een samenhangend en aantrekkelijk geheel. Het huidige park draagt nog altijd in grote mate de stempel van 18de-eeuwse (her)aanleg en 19de-eeuwse toevoegingen. Blikvangers zijn de in cascade liggende vijvers te midden een wijds tapis-vert, het sterrenbos en de Franse tuin bij het Afrikamuseum.

Houwaart, Sint-Joris-Winge, Tielt (Tielt-Winge)
Het Walenbos is gelegen ten noorden van Sint-Joris-Winge, tussen Houwaart en Tielt. Het ligt ten zuiden van de drassige vallei van de Brede Motte, tussen de Diestiaanruggen bestaande uit de Houwaartseberg in het noorden en het complex Roeselberg-Alsberg in het zuiden. Het is grotendeels een broekbos met talrijke bronnen, beekjes en grachten, gelegen in een gebied dat op het einde van de 18de eeuw nog grotendeels uit beemden bestond. De bebossing met talrijke populierenaanplantingen en de drainage gebeurden in de 19de eeuw. Naar het zuiden gaat het over in een hellingbos op de noordelijke flank van Roeselberg en Alsberg, waar een hoogteverschil van meer dan 50 meter zich manifesteert. Talrijke diepe holle wegen dalen er af naar de vroegere beemden.

Begijnenstraat 199 (Tienen)
Het kasteel van Oorbeek is gebouwd in 1646 door de heer van Oorbeek, Paul van Ryckel. Veertig meter lange wagenhuisvleugel, rond 1883 uitgebreid, in 1904 deels heropgebouwd, en in 1913 vergroot. Begin 19de eeuw, renovatie in classicistische stijl door ridder Persoens d'Ordingen, burgemeester van Tienen, en aanleg ereplein met hek tussen door bollen bekroonde pijlers. Deels ommuurde moestuin, met een halve serre, van 1876. Omgeven door romantisch 'rivierlandschap', bijna 3 hectare, vermoedelijk aangelegd in het 2de kwart van de 19de eeuw; bebost gedeelte met sporen van stervormig padenpatroon.

Bommershoven, Jesseren, Overrepen, Piringen, Tongeren (Tongeren-Borgloon)
Het gebied ligt op de overgang tussen vochtig en droog Haspengouw. Plaatselijk zijn er door versnijding van de beken relatief grote hoogteverschillen en verschillen in landschapstypen aanwezig. De valleien zelf hebben een asymetrische vorm en kenmerken zich in landgebruik door de aanwezigheid van wei- en hooilanden, tegenwoordig vaak in natuurgebruik. In de valleien komt kalktuf voor. De burcht van Kolmont gaat terug tot de 11de eeuw als burcht van de graven van Loon. Tegenwoordig is het een ruine waarvan de donjon nog vrij gaaf bewaard is, omgeven door een historisch boscomplex. Het voormalige fruitspoor tussen Drieslinter en Tongeren doorsnijdt het gebied en werkt sterk structurerend.

Koninksem, Piringen, Tongeren, Widooie (Tongeren-Borgloon)
Het kasteel van Betho ligt even buiten het stadscentrum van Tongeren in het gehucht Mulken, gevat in een vrij gaaf bewaard landschap tussen de steenwegen naar Hasselt en Sint-Truiden. Het is een imposant, gedeeltelijk omgracht complex aan de bovenloop van de Fonteinbeek. Het omvat een kasteel met een hoeve en ook de omgeving kent een symmetrische aanleg met graslanden, dreven, hagen en paden. De nabijgelegen Beukenberg is een Romeins aquaduct die de natuurlijke bronnen van de Mombeek te Widooie moest verbinden met de stad Tongeren. De aarden wal die daarvoor aangelegd werd is bewaard gebleven en wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van bossen en struwelen.

Mal, Nerem, Tongeren, Vreren (Tongeren-Borgloon)
Ten zuiden van Blaar, tussen Tongeren en Mal, bevindt zich het Park van de Oostelijke Jeker, gelegen in de vallei van de Jeker met natte, alluviale gronden. Behalve de natuurlijke, veelal gekanaliseerde waterlopen zijn er nog talloze waterlopen die niet behoren tot het natuurlijke stoomstelsel. Deze werden aangelegd om het gebied te ontwateren. Het alluvium wordt gedraineerd door ontelbare ontwateringsgrachten die op hun beurt uitmonden in kleine kanaaltjes zoals de Vloedgracht, de Fluwijnensloot en de Flotsbeek. Het landschap van de Jekervallei wordt gekenmerkt door een afwisseling van hooilanden, drassige terreinen, moerassen en rietkragen, dit alles omzoomd door hoogstamboomgaarden, struwelen van els of wilg en populieren. De historische percelering is er grotendeels herkenbaar. In de vallei zijn verder de Blaarmolen en het kasteel Scherpenberg gelegen.

Overrepen (Tongeren-Borgloon)
Kolmontbos bevindt zich ten noordwesten van de stad Tongeren in de deelgemeente Overrepen. Het is een vrij klein, geïsoleerd bos (17,6 ha) omgeven door hoogstamboomgaarden aansluitend bij de dorpskern van Kolmont. In het bos ligt de burchtruïne van Kolmont. In de 19de eeuw zorgde de aanplant van solitaire bomen en bomengroepen er voor dat het parkkarakter van het bos werd versterkt. In het bos liggen naast enkele rechte dreven van betrekkelijk jonge leeftijd ook een aantal oude, relatief diepe holle wegen. In de bosrand komen op meerdere locaties verschillende bomen- en struikenrijen voor die vermoedelijk zijn aangelegd om een eigendomsgrens te visualiseren. Het historisch bosbeheer resulteerde in bosbestanden met zeer oude bomen van voor 1900.

Gousbeemdstraat, Ketsingenstraat, Maastrichtersteenweg (Tongeren-Borgloon)
De Galgenberg, gelegen aan de grens van de stadsvrijheid, vormde de executieplaats van de vrijheid Tongeren.

Heirbaan (Tongeren-Borgloon)
Op een talud op één van de hoogste punten langs de Heirbaan ligt een geriefhoutbosje. Er zijn onder andere een robinia en een tweetal bindwilgen aanwezig.

Kasteelstraat 10 (Tongeren-Borgloon)
Voormalig kasteelpark (circa 2 hectare) in landschappelijke stijl met vijver, uit het begin van de 19de eeuw en geïnte­greerde tuin uit de jaren 1930.