Inventaris

Zijdijk 9 (Dendermonde)
Site oorspronkelijk samengesteld uit drie vrijstaande gebouwen grenzend aan een binnenhaventje. Heden rest enkel de voormalige opslagplaats ten noordwesten, gebouwd circa 1865 en stilistisch aansluitend bij de andere beerschuur die vroeger deel uitmaakte van de site. De beerschuur is een uitzonderlijk bewaard voorbeeld.

Benedenstraat 4 (Dendermonde)
Boerenarbeiderswoning uit het einde van de 19de of het begin van de 20ste eeuw, voorheen naar verluidt ook café en winkeltje. Woning van één bouwlaag en drie traveeën onder geprofileerde daklijst en leien zadeldak, illustratief voor de oorspronkelijke bouwschaal en bouwhoogte in het dorpscentrum.

Benedenstraat 5-9 (Dendermonde)
Samenstel van drie haaks op de straat gebouwde boerenarbeidershuizen. In kern minstens opklimmend tot het eerste kwart van de 19de eeuw, zie een afbeelding van twee losstaande volumes op het Primitief Plan (1817). Twee volumes circa 1850 met elkaar verbonden, vergroot en kadastraal opgedeeld in drie woningen.

Benedenstraat 11 (Dendermonde)
Volgens kadastergegevens verbouwing uit 1907 van volume dat opklimt tot 1872. Achtergelegen landgebouwen opgetrokken in 1907 en in de 20ste eeuw gedeeltelijk herbouwd.

Kapelweg (Dendermonde)
Merkwaardige portiekkapel omringd door twee maal vier linden en volgens de literatuur gebouwd in 1838. Haaks op de straat ingeplante kapel op een rechthoekige plattegrond, opgetrokken uit rode baksteen boven een gecementeerde plint. Portiek steunend op vier pijlers, twee vrijstaand en twee uitspringend tegenover het hoofdvolume.

Mespelarestraat (Dendermonde)
Parochiekerk, gelegen aan de noordzijde van het dorpspleintje. De éénbeukige kruiskerk gaat terug op een romaans zaalkerkje waarvan de oudste delen, beuk en koortje, zouden opklimmen tot het laatste kwart van de 12de eeuw. Als aanvankelijke parochiale begraafplaats, naar middeleeuwse traditie op een areaal rondom de kerk aangelegd, behield het kerkhof de ovale vorm die bij dorpskerken gebruikelijk was. Het kerkhof is begrensd door een lage bak- en natuurstenen muur.

Mespelarestraat (Dendermonde)
Deze heerlijkheidspaal, een materiële getuige van de middeleeuwse rechtspraak, werd opgericht in de tweede helft van de 18de eeuw door de Antwerpse familie Goubau, heren van Mespelare en Gijzegem.

Mespelarestraat 60-62 (Dendermonde)
Twee aanpalende woonhuizen van één bouwlaag volgens kadastergegevens respectievelijk opgetrokken in 1890 en 1896.

Mespelarestraat 76 (Dendermonde)
Achterin gelegen boerenarbeiderswoning aan zijslag van de Mespelarestraat, met eind 19de- of begin 20ste-eeuws voorkomen. Door lange gevelankers gekenmerkt bakstenen dubbelhuis van drie traveeën en anderhalve bouwlaag onder zadeldak in kunstleien.

Mespelarestraat 110A-B (Dendermonde)
Volgens gedateerde plannen van 1949 in opdracht van het Ministerie van Openbare Werken als twee sluiswachterwoningen met bureel en pompinstallatie gebouwd, nabij de gemeentegrens met Denderbelle. Bakstenen tweegezinswoning van vier traveeën en één bouwlaag onder steil zadeldak in Vlaamse pannen voorzien van gevelbrede dakkapel, in spiegelbeeld opgetrokken.