Inventaris

Gutschoven, Mettekoven (Heers), Brustem, Groot-Gelmen (Sint-Truiden), Borgloon, Broekom, Gotem, Hendrieken, Hoepertingen, Rijkel, Voort (Tongeren-Borgloon)
Dit gebied is gelegen in Droog-Haspengouw op de zuidwest-rand van het massief van Borgloon. De centrale verbinding in dit gebied wordt gevormd door de Romeinse weg die van west naar oost loopt. De Herkebeek of Molenbeek, één van de bovenlopen van de Herk, doorkruist het gebied van zuid naar noord. De beek heeft hier een diep, asymmetrisch dal ingesneden. De omgeving van Voort vertoont het traditionele, open uitzicht van de Haspengouwse akkerbouwstreek. Voort is dan ook een klein landbouwdorp, gedomineerd door het kasteel en enkele grote landbouwbedrijven. Gotem is een kleine kern gelegen in dezelfde beekvallei, maar op enige afstand van de Romeinse weg. Het gehucht Helshoven ligt langs de Herk en kenmerkt zich door enkele grote hoeves en een kapel en kluis.

Gutschoven, Heers, Heks, Horpmaal, Vechmaal (Heers), Bommershoven, Borgloon, Broekom, Groot-Loon, Lauw, Piringen, Widooie (Tongeren-Borgloon)
Het is een overwegend open en sterk glooiend landschap, voornamelijk bestaande uit zeer vruchtbare akkers. De bewoning is geconcentreerd in dorpen die vooral gelegen zijn in de valleien. Deze valleien zijn vochtiger en bestaan uit hooi- en graslanden en houtkanten en vormen meer gesloten linten tussen de uitgestrekte open plateaugebieden. Op de heuveltoppen ontbreekt plaatselijk de vruchtbare leemlaag of is deze te dun voor landbouw en liggen beperkte boscomplexen. Het gebied vormt een uitzonderlijk landschap waarbij de erfgoedelementen samen een uitgestrekt cultuurlandschap vormen met vele historische kasteeldorpen en domeingoederen, alternerend met een schitterend semi-ruraal kader van hoeves, akkers, weilanden, hoogstamboomgaarden en bossen waarbij de verschillende elementen bovendien onderling verbonden zijn door oude wegtracés (waaronder de Romeinse weg).

Altenastraat 39-43 (Heers)
De dienstgebouwen vormen een U-vormig complex uit eind 19de - begin 20ste eeuw, met de open zijde naar het zuiden. De gesloten hoeve dateert uit de eerste helft van de 18de eeuw.

Batsheersstraat, Kapelstraat, Norbertijnenlaan, Smisstraat (Heers)
De dorpsstructuur van Batsheers is minstens sinds de 17de-eeuwse terreinopname door de abdij van Averbode quasi ongewijzigd gebleven: de gebouwen zijn voornamelijk geconcentreerd langsheen de Batsheersstraat, in een redelijk wijde spreiding, altererend met landbouwpercelen. De dorpskern omvat verschillende bouwvolumes die nog gemakkelijk met structuren op het voorprimitief kadasterplan, op de Ferrariskaart en misschien zelfs in de eigendomsatlas van Averbode kunnen worden geassocieerd, en waarvan zelfs de huidige gemoderniseerde verschijningsvorm volumetrisch teruggaat op historische voorgangers.

Batsheersstraat 17 (Heers)
De U-vormige hoeve is mogelijk te associëren met één van de gebouwen in de atlas van Averbode, maar wordt in elk geval al in zijn huidige vorm afgebeeld op de Ferrariskaart van 1771-1778.

Batsheersstraat 19 (Heers)
Bij nummer 17 aansluitende, U-vormige hoeve, in deze vorm aangeduid op de Ferrariskaart van 1771-77. De gebouwen zijn vrijwel volledig gewijzigd.

Batsheersstraat 28-30 (Heers)
Deze L-vormige hoeve gaat in kern terug tot de 18de eeuw, met aanpassingen in de 19de eeuw.

Batsheersstraat 35 (Heers)
Deze gesloten hoeve wordt door een gevelsteen gedateerd in 1799. De hoeve vormt een authentiek onderdeel van de dorpskern van Batsheers.

Batsheersstraat 4 (Heers)
Ruime, gesloten hoeve door sommige auteurs geïdentificeerd als het laat- of cijnshof van Aenroe of Andooie en/of de burcht van de ridders van Batsheers.

Bergstraat 1 (Heers)
Ruime, voorheen gesloten hoeve, mogelijk te identificeren als het laathof Sint-Maartenshof, toebehorend aan het kapittel van Saint-Martin te Luik.