Inventaris

Eigenbilzen (Bilzen-Hoeselt), Gellik (Lanaken), Zutendaal (Zutendaal)
Het hier beschreven gebied ligt op de overgang tussen Kempen en Haspengouw, op de zuidwestelijke rand van het Kempisch plateau. Deze rand is bijzonder reliëfrijk door de beekjes die hier ontspringen.

Hoeselt (Bilzen-Hoeselt), 's Herenelderen, Berg, Henis, Tongeren (Tongeren-Borgloon)
De vruchtbare leemgronden vertalen zich in openfields met weinig visuele perceelsgrenzen op de plateaus. De hooilanden in de beekvalleien verruigden naar rietland en moerasbos. Het omringende landschap telt diepe holle wegen, hoge taluds begroeid met houtig gewas en hoogstamboomgaarden. Het kasteel van 's Herenelderen is ingeplant op de oever van Demer zodat de slotgracht continu van water werd voorzien. In het beekdal getuigen visvijvers van de viskweek en rabatten van de aanplant van populieren. Het gelijknamige dorp ontwikkelde zich als kasteeldorp in de riviervallei rondom de historische cluster van kasteel en kerk. De Sint-Stefanuskerk is gegroeid uit de private huiskapel van de kasteelbewoners. Het kasteel is omgeven door een park in landschappelijke stijl met twee vijvers. In noord- en zuidoostelijke richting sluit het park aan op de valleibossen langs de bovenlopen van de Demer.

Broekem 49 (Bilzen-Hoeselt)
Watermolen op de Demer. Het molenhuis, dat dateert van 1750 en loodrecht op de Demer staat, is reeds afgebeeld op de Ferrariskaart (1771-1777) en in de Atlas der Buurtwegen (1846).

Broekstraat 22 (Bilzen-Hoeselt)
Molensite die minstens teruggaat tot de 15de eeuw. Voorheen een volmolen, vervolgens een graanmolen, thans buiten bedrijf. Gebouwencomplex in losse schikking, de gebouwen, op de oude molenaarswoning na, dateren uit de tweede helft van de 19de eeuw. Rondom de molen ligt een overwegend open en nat landschap met grasland en ruigte. Dijklichamen, geultjes en de molengracht zijn relicten van het watermolenlandschap.

Herenstraat 47 (Bilzen-Hoeselt)
Voormalige stoomzagerij, op 15 februari 1920 opgericht door Peter en Arnold Snellings, Gerard Buckinx, Christiaan Vanvinckenroye en Richard Willems.

Holt 134 (Bilzen-Hoeselt)
Thans gesloten complex, waarvan het oudste gedeelte de smidse is, ten westen van het erf.

Kasteelstraat 6, 6A, 10, Reekstraat (Bilzen-Hoeselt)
De ontwikkeling van de Duitse Orde eind 12de eeuw - begin 13de eeuw leidt tot een territoriale uitbreiding, die zich over het hele Duitse Rijk uitstrekt.

Kattebroekstraat 11 (Bilzen-Hoeselt)
De watermolen Bilsermolen of Bouchoutmolen is gelegen aan de Demer, op zo'n tien kilometer van de bron. De voormalige graanmolen is van het onderslagtype en werd als complex reeds in 1569 vermeld. Het molenhuis en woonhuis bevinden zich in hetzelfde gebouw.

Meershoven 2 (Bilzen-Hoeselt)
Watermolen op de Demer, waarvan alleen het woonhuis bewaard bleef; de dienstgebouwen werden circa 1965 afgebroken.

Molenstraat 98 (Bilzen-Hoeselt)
Watermolen op de Demer, thans niet meer in bedrijf; de huidige gebouwen dateren uit de tweede helft van de 19de - begin 20ste eeuw