Inventaris

Gapaardstraat (Kruisem)
Ingeplant op de hoek met Anzegemsesteenweg, beschaduwd door vier populieren. Volgens gedenksteen binnenin opgericht in 1912, ter ere van de Heilige Ursmarus, beschermheilige van de veestapel.

Huiseplein (Kruisem)
Georiënteerde dorpskerk met omringend ovaal kerkhof heden afgesloten door een laag bakstenen muurtje of haag en rij acasiaboompjes in plaats van vroegere fraaie ijzeren hekken. Beeld van Heilige Adalardus op zuil van circa 1900 in noordwestelijke hoek.

Huisepontweg 36, 40-42 (Kruisem)
Het classicistisch kasteel van Wannegem-Lede werd in 1783 naar ontwerp van Gilles-Barnabé Guimard gebouwd in opdracht van baron Alphonse Baut de Rasmon. De tuinaanleg gebeurde volgens de typische ganzenvoet met drie vista' s. Het park is voorzien van een aantal typische tuinelementen van omstreeks 1900: de ommuurde moestuin met oranjerie, volière, ommuurde boomgaard en het jachtwachtershuisje. Verspreid liggen verschillende 18de-eeuwse tuinpaviljoenen of fabriques.

Kerkhofstraat (Kruisem)
Rechthoekig ommuurd terrein achter de pastorie, aangelegd volgens plan van architect J. Persoons van 1912 na afschaffing van het oude kerkhof rond de kerk. Centraal ijzeren toegangshek aan vierkante bak- en hardstenen pijlers met in de as monumentaal kerkhofkruis op arduinen sokkel.

Kerkhofweg 6 (Kruisem)
Rechts van de dekenij ligt de begraafplaats, aangelegd vanaf 1844 op grond gekocht van de toenmalige kasteelheer, burggraaf Desmanet de Biesme. Ingezegend op 25 maart 1848 door pastoor Senesal. Het is een volledig omhaagd terrein met een toegangshek tussen vierkante, gewitte bakstenen pijlers. Aan de zuidoostzijde bleef een imposante geschoren taxushaag met aan de binnenzijde een rij populieren bewaard.

Lededorp 7A (Kruisem)
Georiënteerde parochiekerk ingeplant op een verhoogde terp ten noorden van het dorpsplein binnen het nog behouden ommuurde ovale kerkhof, toegankelijk via een ijzeren hek aan vierkante gemetste pijlers. Links van hek, bewaarde roepsteen.

Lozerstraat (Kruisem)
De grafkapel van de Familie de la Faille d'Huysse is opgericht in 1872 en uitgevoerd in de 19de-eeuwse Rundbogenstill. Het interieur vertoont neogotische en neoromaanse kenmerken.

Lozerstraat 16B (Kruisem)
Het kerkhof van Lozer werd aangelegd achter de parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand, op grond geschonken door de familie della Faille en gewijd in 1857. Het kerkhof telt enkele bijzondere buxus- en hulststruiken.

Nokeredorpstraat 13A (Kruisem)
De parochiekerk Sint-Ursmarus, teruggaand tot de 12de eeuw, fungeerde als begraafplaats voor de kasteelheren van Nokere. Het interieur van de kerk herbergt een uniek ensemble geschonken door de lokale kasteelheren. Het deels ommuurde en met haagbeuk en meidoorn omhaagde voormalig kerkhof omgeeft de kerk.

Ouwegemsesteenweg (Kruisem)
Georiënteerde dorpskerk met omringend kerkhof, aan de steenweg afgesloten door fraaie ijzeren hekken op lage bakstenen voet, achteraan door een hoge gewitte bakstenen muur. Resten van een romaans kruiskerkje uit de 12de eeuw tot op heden behouden in de vierkante onderbouw van de kruisingstoren en enkele muurresten in Doornikse steen.